Πέρα από τη Μέριλιν

Η δική τους αγάπη ήταν ποιοτική. Πέρα από εξαπατήσεις και προδοσίες, ο Ιβ Μοντάν και η Σιμόν Σινιορέ αποτελούσαν ένα εξαιρετικό ζευγάρι, ενός κόσμου που πλέον δεν υπάρχει. Η σχέση τους στιγματίστηκε από το «επεισόδιο Μέριλιν», ένα προσωρινό ειδύλλιο του Ιβ Μοντάν με την εκρηκτική ξανθιά.

O ισπανός συγγραφέας Χόρχε Σεμπρούν διηγείται στο βιβλίο του «Μοντάν, η ζωή συνεχίζεται» ότι τον Σεπτέμβριο του 1982, πάνω από δύο δεκαετίες έπειτα από αυτό που ο ίδιος ονομάζει «επεισόδιο Μέριλιν», την παραμονή της παράστασης του Ιβ Μοντάν- και μάλιστα στο Μετροπόλιταν- η Σιμόν Σινιορέ ρώτησε τον ηθοποιό θυμωμένη: «Δεν νομίζεις ότι φτάνει πια; Πόσο καιρό θα συνεχίσουν να μιλάνε για εσάς τους δύο;». Αιτία ήταν ένα εκτενές άρθρο για τον Μοντάν, που με την ευκαιρία της επανεμφάνισής του στη Νέα Υόρκη σχολίαζε τη συναρπαστική σταδιοδρομία του και, αναπόφευκτα, και τη σχέση που είχε με τη Μονρόε 22 χρόνια πριν. Δυστυχώς, ο μύθος Μέριλιν Μονρόε είχε ισοπεδωτικές και μη προβλέψιμες διαστάσεις και τα ονόματα του Μοντάν και της Σινιορέ προσκολλήθηκαν, σαν όστρακα χωρίς δική τους ζωή, στις εκατοντάδες βιβλία που γράφτηκαν για την ξανθιά σταρ.

Η Σιμόν Σινιορέ και ο Ιβ Μοντάν αποτελούσαν ένα εξαιρετικό ζευγάρι σε έναν κόσμο που μοιάζει ελάχιστα με τον σημερινό. Ανήκαν σε μια Γαλλία, η οποία όποτε καλούσε τα πιο άξια τέκνα της στους δρόμους για να υπερασπιστούν αναφαίρετες ελευθερίες, συγκέντρωνε ονόματα όπως αυτά του προαναφερόμενου ζευγαριού, του Σαρτρ και της Σιμόν ντε Μποβουάρ, του Ζακ Πρεβέρ ή της Μαργκερίτ Ντιράς.

Ο Ιβ, γεννημένος ως Ιβο Λίβι σε ένα χωριό της Τοσκάνης το 1921, όταν ανέλαβε την εξουσία ο Μουσολίνι διέφυγε με την οικογένειά του στη Γαλλία, με την ελπίδα να μπορέσει να μεταναστεύσει στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τελικά παρέμειναν στη Μασσαλία και ο Ιβο Λίβι έγινε Ιβ Μοντάν, περνώντας από τη σκληρή ζωή του αυτοδίδακτου εργάτη στις πιο σημαντικές σκηνές μιούζικαλ της Γαλλίας και από εκεί στα θέατρα και τις οθόνες ολόκληρου του κόσμου. Η συμπτωματική συνάντησή του με την Εντίτ Πιαφ στο «Αστέρι του Παρισιού», αν όχι καθοριστική για εκείνον, ήταν σίγουρα πολύ σημαντική. Η Πιαφ τον ερωτεύτηκε και τον τελειοποίησε, βοηθώντας τον να προσδώσει ουσία στη σκηνική του παρουσία. Στην πορεία τού ράγισε την καρδιά, αλλά αυτό, όταν κανείς είναι νέος και φιλόδοξος, όπως ήταν τότε ο Μοντάν, μπορεί να αποβεί ακόμα και ευεργετικό.

Η Σιμόν Κάμινκερ γεννήθηκε την ίδια χρονιά με τον Ιβο Λίβι στο Βισμπάντεν (Γερμανία) από γάλλους γονείς. Ο πατέρας της, ένας εξαίρετος πολύγλωσσος, που επινόησε την ταυτόχρονη διερμηνεία, ήταν Εβραίος και έπρεπε να διαφύγει στην Αγγλία για να σωθεί από τον Χίτλερ. Στο πατρικό της σπίτι στη Νεϊγί, η νεαρή Σιμόν άκουγε το ραδιόφωνο του Λονδίνου και βοηθούσε τη μητέρα της να καθαρίζει σέσκουλα. Στα 20 της άρχισε να εργάζεται σαν μαθητευόμενη σε μια εφημερίδα. Ηταν φιλικά διακείμενη προς το γερμανόφιλο καθεστώς του Βισί, αλλά έπρεπε να φάνε και η Σιμόν είχε γίνει η επικεφαλής της οικογένειας: ο μισθός της τούς συντηρούσε.

Oι δυο νέοι, πριν γνωριστούν, μοιράζονταν το ίδιο όνειρο: τον κινηματογράφο. Ο Μοντάν ήταν τρελός για τον Φρεντ Αστέρ, τις κλακέτες και τα γουέστερν. Η Σιμόν λαχταρούσε να είναι όπως η Σιμόν Σιμόν ή η Ντανιέλ Νταριέ. Για τον Ιβ, ο κινηματογράφος ήρθε το 1946 με τις «Πύλες της νύχτας». Για τη Σιμόν η ευκαιρία θα παρουσιαζόταν τέσσερα χρόνια νωρίτερα.

Στην αυτοβιογραφία της «Η νοσταλγία δεν είναι πια αυτό που ήταν», η Σινιορέ διηγείται ότι μια νύχτα του Μαΐου του 1941, αντί να πάρει το μετρό για να γυρίσει σπίτι, ανέβηκε προς την οδό Βοναπάρτη και άνοιξε την πόρτα του μυθικού Καφέ ντε Φλορ, στην περιοχή του Σεν Ζερμέν ντε Πρε. «Δεν γνώριζα πως σπρώχνοντας μια πόρτα θα διείσδυα σε έναν κόσμο που έμελλε να καθορίσει το υπόλοιπο της ζωής μου». Αυτό που ξεκίνησε εκείνη τη βραδιά ήταν η μεγάλη μαθητεία της Σινιορέ ανάμεσα σε ανθρώπους όπως οι Πικάσο, Πρεβέρ, Μουλουτζί, Ανρί Τρουαγιά, Μαρσέλ Νταγιό… και η μεγάλη αγάπη τους προς την ίδια.

Τα χρόνια που θα περνούσαν μέχρι να συναντηθούν επιτέλους αυτοί οι δύο τόσο εξαιρετικοί άνθρωποι, τον Αύγουστο του 1949, θα τους βοηθούσαν ώστε και οι δύο να σταθεροποιηθούν στις αντίστοιχες δουλειές τους. Συνέβη στο Σεν Πολ ντε Βαν, στην Προβηγκία, στο ξενοδοχείο «Χρυσό Περιστέρι». Η Σιμόν ήταν παντρεμένη με τον σκηνοθέτη Ιβ Αλεγκρέ, με τον οποίο είχαν κάνει μια κόρη, την Κατερίνα και διάφορες ταινίες, ανάμεσα στις οποίες και «Η γυναίκα της αμαρτίας», που τη μετέτρεψε σε αστέρι του κινηματογράφου.

Θα πρέπει να πούμε εδώ, ότι η Σιμόν και ο Ιβ, που ερωτεύτηκαν με την πρώτη ματιά και για πάντα, είχαν την ίδια ηλικία, δηλαδή 28 ετών και έναν ερωτικό μαγνητισμό πέρα από τα συνηθισμένα. Ο άχαρος, υπερβολικά ψηλός και ντροπαλός νεαρός είχε αποκτήσει με τα χρόνια μυς και εμπειρία. Ηταν μοναδικός. Οσον αφορά τη Σιμόν, ξεχάστε για λίγο την εικόνα της ώριμης και πιο «γεμάτης» γυναίκας στην οποία μετατράπηκε μετά το πέρασμα μιας δεκαετίας. Θυμηθείτε την στις μέρες της «Ντεντέ», στο Παρίσι, στο «Χρυσό Κράνος», στους «Εραστές της Σάρκας» και στις «Διαβολογυναίκες». Θυμηθείτε την και θα συμφωνήσετε ότι η Σινιορέ ακτινοβολούσε τόσο όσο και η Μέριλιν Μονρόε. Δεν ήταν η Σ.Σ. μια θεά του έρωτα, όπως η Μ.Μ., αλλά σίγουρα διέθετε μια θηλυκότητα αιλουροειδούς, ήταν έξυπνη και επικίνδυνη, κι αυτό την έκανε μοναδική.

«Ξαπλώσαμε μαζί ένα μεσημέρι και δεν χωρίσαμε ποτέ», διηγείται ο Μοντάν στους συγγραφείς της αυτοβιογραφίας του «Βλέπεις, δεν έχω ξεχάσει» Ερβέ Αμού και Πατρίκ Ροτμά. Στην αστική Γαλλία του 1950, το να ερωτευτεί μια νέα γυναίκα, παντρεμένη και με μια κόρη, έναν άλλο άνδρα χωρίς να το κρύψει και ζητώντας διαζύγιο, δεν ήταν κάτι απλό. Ομως, αυτή η συμπεριφορά της πάντοτε επαναστάτριας Σινιορέ επρόκειτο να τη βοηθήσει να θεμελιώσει τη φήμη της ως γυναίκας ανεξάρτητης, πολυσύνθετης και, οπωσδήποτε, προχωρημένης για την εποχή της. Μαζί με τον σεμνό Μοντάν, που ποτέ δεν θα ξεχάσει τις ρίζες του ούτε και την κοινωνική τάξη από την οποία προέρχεται, δημιουργούν ένα εκρηκτικό ζευγάρι. Αποτέλεσαν σύμβολα διότι αντιπροσώπευαν την εποχή τους, έσφαλλαν μαζί με την εποχή τους, διόρθωσαν τα σφάλματά τους σύμφωνα με τις απαιτήσεις της πραγματικότητας της εποχής τους και, επίσης, απέναντι στην πολυπλοκότητα και τις προκλή σεις της κοινής τους ζωής, έδρασαν ως ανθρώπινα όντα, με σεβασμό ο ένας για τον άλλον, στα πλαίσια του ανθρωπίνως δυνατού.

Το «επεισόδιο Μέριλιν» απέβη ιδιαίτερα επώδυνο για τη Σιμόν Σινιορέ, η οποία παρότι διατηρούσε ένα δυναμικό παρουσιαστικό και ένα μυαλό ικανό να κάνει να την ερωτευτεί οποιοσδήποτε δεν ήταν ηλίθιος, βρέθηκε να ερμηνεύει, για τα έντυπα, τον ρόλο της απατημένης συζύγου. Το περίεργο του ζητήματος είναι ότι η περιπέτεια ανάμεσα στον Μοντάν και στη Μονρόε- πιθανότατα αναπόφευκτη, πλην όμως με βεβαιότητα προσωρινή- είχε μια αρχή και έναν επίλογο πολύ ταιριαστούς με το στυλ του γαλλικού ζευγαριού: άρχισε εξαιτίας μιας γενικής απεργίας και το αποτέλεσμά της κατέληξε να είναι η απουσία μιας υπογραφής σε μια διακήρυξη.

Αλλά ας τα δούμε με τη σειρά. Ιανουάριος του 1960. Ο Ιβ Μοντάν και η Σιμόν Σινιορέ διαμένουν στο μπανγκαλόου 20 του ξενοδοχείου «Μπέβερλι Χιλς» στο Λος Αντζελες. Στο 21 διαμένει το ανδρόγυνο Αρθουρ Μίλερ- Μέριλιν Μονρόε. Ο Μοντάν και η Μέριλιν θα γυρίσουν μαζί το «Ελα να αγαπηθούμε», υπό τις εντολές του Τζορτζ Κιούκορ. Οι Μοντάν γνωρίζουν τον Μίλερ από το ανέβασμα στο θέατρο του έργου «Οι Μάγισσες του Σάλεμ» στο Παρίσι. Τα δύο ζευγάρια ταιριάζουν και περνούν καλά μαζί. Είναι φίλοι. Στη Σιμόν φαίνεται αρκετά περίεργο που η Μέριλιν υποφέρει τόσο στη δουλειά της, που στερείται ευχάριστες αναμνήσεις, που την πιέζει τόσο για να της διηγηθεί ωραίες ιστορίες από τα γυρίσματα, πράγματα που η Σινιορέ θεωρεί φυσικά: η καλή σχέση με τους συναδέλφους, η απόλαυση της επιτυχίας μιας σκηνής. Η Μέριλιν είναι ένα βασανισμένο πλάσμα, κάτι είναι ανεπανόρθωτα κατεστραμμένο μέσα της.

Οταν η Σινιορέ κερδίζει το Οσκαρ καλύτερης ηθοποιού για την ερμηνεία της «Στον ανεμοστρόβιλο των παθών» (πρώτη ξένη ηθοποιός που βραβεύεται για ταινία γυρισμένη στα αγγλικά), η Μονρόε χαίρεται. Τουλάχιστον αυτό δείχνει. Ο γάμος της με τον Μίλερ δεν πάει τόσο καλά. Και η Σιμόν, σε τελική ανάλυση μοιάζει να τα έχει όλα: ένα Οσκαρ, έναν ελκυστικό σύζυγο και μια επαγγελματική χαλαρότητα που της επιτρέπει να απολαμβάνει όλα όσα τις προσφέρουν σταδιακά οι ταινίες. Η Μέριλιν έχει συχνά κρίσεις πανικού κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων και δεν εμφανίζεται στο πλατό, στήνοντας ολόκληρη την ομάδα.

Σύντομα, η επίδραση του Μοντάν αποδεικνύεται ευεργετική για τη Μονρόε. Αυτός, ο οποίος επίσης έχει μετατραπεί σε καλλιτέχνη κάνοντας άλματα πάνω στο τεντωμένο σκοινί της αυτοδιδασκαλίας, καταλαβαίνει τους φόβους της, την καθησυχάζει. Στο τμήμα της παραγωγής είναι χαρούμενοι. Τέρμα οι καθυστερήσεις. Μελετούν τα κείμενά τους μαζί, εκείνη τον βοηθά με τα αγγλικά του.

Το «επεισόδιο Μέριλιν» απέβη ιδιαίτερα επώδυνο για τη Σινιορέ, η οποία βρέθηκε να ερμηνεύει, για τα έντυπα, τον ρόλο της απατημένης συζύγου

Από το νούμερο 20, η έξυπνη και πολιτικοποιημένη Σιμόν Σινιορέ παρίσταται, συνεπαρμένη, σε μια απεργία των ηθοποιών του Χόλιγουντ. «Ηταν κάτι ανήκουστο να είσαι απεργός στο Χόλιγουντ», γράφει στις αναμνήσεις της, «αλλά δεν έχω δικαίωμα να αστειεύομαι, δεδομένου ότι αυτή η απεργία άλλαξε τους κανονισμούς ολόκληρου του επαγγέλματος στον αμερικανικό κινηματογράφο». Οι Μίλερ πήγαν στη Νέα Υόρκη και οι δύο γυναίκες δεν συναντήθηκαν ξανά. Οταν η Μέριλιν επέστρεψε στο Χόλιγουντ, μόνη, η Σινιορέ είχε πάει στη Ρώμη, όπου είχε να γυρίσει το «Κοκότες πολυτελείας» με τον Μαρτσέλο Μαστρογιάνι.

Είναι στη Ρώμη που η Σιμόν μαθαίνει, από τις εφημερίδες, πως κάτι συμβαίνει ανάμεσα στη Μέριλιν και στον άνδρα της. Χρόνια αργότερα η Σινιορέ γράφει: «Πέρασα τρεις απολαυστικούς μήνες στη Ρώμη, κάτι το οποίο με εμποδίζει να κρίνω τι μπορούσε να συμβαίνει στη διάρκεια των εβδομάδων μου εκεί και των εβδομάδων του Μίλερ στη Νέα Υόρκη, ανάμεσα σε έναν άνδρα, τον σύζυγό μου και σε μια γυναίκα, τη φίλη μου, οι οποίοι εργάζονταν μαζί, ζούσαν κάτω από την ίδια στέγη και, επομένως, μοιράζονταν τη μοναξιά τους, τις ανησυχίες τους, τη διάθεσή τους και τις αναμνήσεις τους από όταν ήταν φτωχά παιδιά. Γι΄ αυτό παραπέμπω όσους θαυμάζουν τα σκόρπια κουρέλια της ζωής στην ανάγνωση των εφημερίδων της εποχής. Αυτοί ήταν υπεύθυνοι για τη μετατροπή σε ιστορικό γεγονός μιας από τις ιστορίες που συμβαίνουν σε όλες τις συνεργασίες, σε όλα τα σπίτια και σε πάρα πολλά γυρίσματα ταινιών». Διαθέτει κομψότητα, στυλ, αξιοπρέπεια και δίκιο. Και, σίγουρα, υποκρίνεται λιγάκι. Θα πρέπει να αποδείχτηκε πολύ επώδυνο το «επεισόδιο Μέριλιν» για μια γυναίκα που γνώριζε ότι ο Μοντάν δεν ήταν ακριβώς υπόδειγμα συζυγικής πίστης, παρότι ήταν υπόδειγμα αφοσίωσης. Ο τελευταίος, πάντως, υπήρξε πιο διακριτικός απ΄ ό,τι τα σκανδαλοθηρικά έντυπα, πάντα ευφάνταστα, άφηναν να εννοηθεί. Και στις δηλώσεις του πάντοτε έτεινε να αποκαταστήσει τη Μονρόε. Τελικά στο βιβλίο των Αμού και Ροτμά, ομολογεί. Οι ατέλειωτες ώρες μαζί, το μοντάζ που διακόπηκε εξαιτίας της απεργίας, οι πρόβες, η μελέτη των διαλόγων πλάι πλάι, η αναχώρηση των συζύγων τους… Κάνοντας πρόβες στο μπανγκαλόου νούμερο 21, με σαμπάνια και χαβιάρι, σύμφωνα με το στυλ της Μέριλιν, μοιράζονται ένα παθιασμένο φιλί. «Είναι μια πυρκαγιά, μια βαθιά οδύνη, ούτε καν προσπαθώ να μετριάσω τη φλόγα», λέει ο Μοντάν.

Ηταν σύντομη η φλόγα ανάμεσά τους. Ομως οι σειρήνες του συναγερμού θα ηχούσαν για πολύ καιρό ακόμη.

© ΕL ΡΑΙS SΕΜΑΝΑL Τo επόμενο Σάββατο:

Ινγκριντ Μπέργκμαν, Ρομπέρτο Ροσελίνι