Κουτσά στραβά

Οι σοφοί αυτού του κόσμου το θεωρούν περίπου δεδομένο: ο κόσμος μας είναι πολύπλοκος, είναι πολυπρισματικός, είναι θραυσματικός. Αυτή η αντίληψη αποτυπώνεται στη φιλοσοφία, αποτυπώνεται και στην τέχνη και, ίσως, δεν είναι άμοιρη μιας ιδιότυπης απαισιοδοξίας που μας διακατέχει εδώ και χρόνια ότι δεν μπορούμε να συλλάβουμε τον κόσμο μας στο σύνολό του, ότι δεν μπορούμε να προβλέψουμε, ότι το επόμενο βήμα μας που θα έπρεπε να είχε γίνει από καιρό, παραμένει στο διηνεκές μετέωρο.

Η επόμενη γενιά που θα έχει χωνέψει τις αλλαγές θα μπορέσει ίσως να καταλάβει καλύτερα την εποχή μας. Στο μεταξύ οι πολιτικοί, που δεν χρειάζεται τόσο να κατανοούν όσο να δρουν, που έχουν, καλύτερα, το άγχος τού να δείξουν ότι δρουν- επειδή, δήθεν, κατανοούνγίνονται μέρος του πολύπλοκου κόσμου μας, δηλαδή μέρος του προβλήματος.

Τι ακριβώς σημαίνει λ.χ., η κίνηση του Ντέιβιντ Κάμερον να δωρίσει στον Ομπάμα ένα έργο Street Αrt;

Τι σόι τέχνη του δρόμου είναι αυτή που δωρίζεται από πρωθυπουργό σε πρόεδρο; Διαβάζοντας το σχετικό άρθρο για τη Street Αrt στη σελίδα 6 ίσως να καταλάβει ο αναγνώστης πώς μια τέχνη που ξεκίνησε ημιπαράνομη, και έβαφε τοίχους και τρένα, σήμερα ρετουσάρεται, μπαίνει σε μουσεία ή γίνεται και εργαλείο των image makers.

Οχι ότι και άλλες τέχνες του δρόμου, πιο παραδοσιακές, δεν χρησιμοποιήθηκαν επικοινωνιακά κατά κόρον… Η τέχνη του χορού, για παράδειγμα. Ακόμη και σήμερα, ειδικά στην περιφέρεια, κάθε πολιτευτής που σέβεται τον εαυτό του πρέπει να μπορεί να ρίξει και ένα τσάμικο, αν βρεθεί μπροστά του φωτογραφική μηχανή ή κάμερα.

Ωστόσο τα πανηγύρια, μέρες που είναι, για τα οποία θα τα μάθετε περίπου όλα αν διαβάσετε τη σελίδα 14, υπήρξαν στον πυρήνα τους πολύ λαϊκά και αυθεντικά.

Με τους νόμους τους βέβαια. Με τη χαρτούρα αντί αμοιβής, με τα πατάρια, τα ζυγιά, με τις οικογένειες των κλαρινιτζήδων και με καλλιτέχνες που μαθήτευσαν σε αυτά, και που μερικοί έκαναν άλλη καριέρα όπως η Ελένη Βιτάλη, ο Λάκης Χαλκιάς ακόμη και ο Μανώλης Μητσιάς. Και αν μερικοί θεωρούν ότι η σημερινή μας εποχή είναι μάλλον για τα… πανηγύρια, αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι και αυτά ξέφτισαν. Ο Κώστας Σκαφίδας, με 55 χρόνια θητεία στο τραγούδι, λέει ότι πλέον έχουν αλλάξει πολύ. «Τώρα σηκώνονται και χορεύουν σαν αρκούδες, σπανίζουν οι μερακλήδες». Εστω κι έτσι, τα πανηγύρια επιβιώνουν ακόμα.

Φυσικά, πολλαπλές όψεις είχε ο κόσμος πάντα. Οχι μόνο σήμερα. Ετσι, περίπου την ίδια εποχή που τραγουδιστές, κλαρινιτζήδες και βιολιτζήδες όπως ο Καρναβάς, ο Σκαφίδας, η Τασία Βέρρα, ο Σαλέας, ο Κοκοντίνης, ο Κόρος αλώνιζαν την ύπαιθρο και έβγαζαν σε ένα βράδυ «όσα έβγαζαν σε δύο μήνες» μεροκάματου, ο αναγνώστης μιας εφημερίδας που κάλυπτε και τον διεθνή χώρο θα μπορούσε να μάθει για τη σχέση του Ιβ Μοντάν και της Σιμόν Σινιορέ, που εξελίχθηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους έρωτες των πλατό του 20ού αιώνα. Και ας είχε και τα σύννεφά του, όπως περιγράφεται στις αμέσως επόμενες σελίδες. Η Σιμόν Σινιορέ «διέθετε μια θηλυκότητα αιλουροειδούς, ήταν έξυπνη και επικίνδυνη, κι αυτό την έκανε μοναδική». Γι΄ αυτό και ο Μοντάν είπε: «Ξαπλώσαμε μαζί ένα μεσημέρι και δεν χωρίσαμε ποτέ». Δεν χώρισαν ούτε όταν ο Ιβ Μοντάν είχε μια σύντομη περιπέτεια με την ακαταμάχητη Μέριλιν Μονρόε. «Συμβαίνουν αυτά στα γυρίσματα», είπε ψυχρά η Σινιορέ. Αν ενοχλήθηκε από κάτι ήταν από τη δημοσιότητα που δόθηκε. Είναι φυσικό. Αν σε έναν άντρα έτυχε να έχει μια περιπέτεια με τη Μέριλιν, όλα τα άρθρα και όλοι οι βιογράφοι ξεκινούν απ΄ αυτό. Δεν ξέρω, πάντως, αν αυτή η σχέση Μοντάν- Σινιορέ θα μπορούσε να ενταχθεί και στη νέα σειρά διηγημάτων που ξεκινούν σήμερα στα «Νσυν», με τίτλο «Σχέσεις στα άκρα» (σελ. 10). Η πρώτη ιστορία, γραμμένη από την Ελένη Γιαννακάκη, δεν έχει ως ήρωες διάσημα πρόσωπα, ούτε η τύχη της ερωτικής σχέσης παίζεται σε χολιγουντιανά πλατό. Παίζεται στον ελάχιστο χρόνο που η ηρωίδα παίρνει το ασανσέρ και ετοιμάζεται να περάσει το κατώφλι του σπιτιού της, έχοντας πάρει μια μεγάλη απόφαση.

Στην άλλη σειρά διηγημάτων, με τίτλο «Ημουν κι εγώ εκεί» (σελ. 12), ο Βασίλης Γκουρογιάννης βάζει τον ήρωά του να περπατάει σε κεντρικό σημείο της Αθήνας και να πέφτει σε μια τρύπα, από αυτές που είναι κανονικά καλυμμένες με τζάμι για να βλέπεις τις αρχαιότητες από κάτω. Και ενώ πάνω βρισκόμαστε στις μέρες της Μarfin, κάτω, ποιητική αδεία, ο ήρωας συναντάει τον Θουκυδίδη που του λέει να μην ανησυχεί γιατί αυτά έχουν ξαναγίνει. «Ολα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν», που λέει το τραγούδι ή που λέει, με δικά του λόγια, και ο Δημήτρης Δανίκας (σελ. 8). Στις εκατό επιλογές του με τίτλο «Οι ταινίες που αγάπησα» έχει συμπεριλάβει και το «Reservoir dogs» του Κουέντιν Ταραντίνο, που «μετέτρεψε την απάτη σε επιστήμη».

Αυτήν την οφθαλμαπάτη που λέγεται σινεμά και που θέλει να χωρέσει τον κόσμο στην οθόνη του. Εμείς, που ξέρουμε πια ότι είναι αδύνατον να μάθουμε τα πάντα για τον κόσμο, μπορούμε τουλάχιστον, και με τη βοήθεια του «Νσυν», να χαιρόμαστε στην αποκάλυψη κάποιων, όχι και τόσο φανερών, όψεών του.