Από την ανεργία στην παράνοια

Πέντε τα κυρίαρχα πρόσωπα της γενιάς των σαρανταπενηντάρηδων του γαλλικού σινεµά. Ο Ζακ Οντιάρ (του 1952). Ενας από τους πιο επιδέξιους filmmaker όλων των γάλλων σκηνοθετών. Ακόµα και οι «ακαδηµαϊκοί» του Χόλιγουντ υποκλίθηκαν στον «Προφήτη» του (Un Ρrophet). Ο Μάικλ Μαν θα τον ζήλευε. Ο Ζαν Πιερ Ζενέ (του 1953). Το παιδί-θαύµα που διαρκώς αναστατώνει το σύµπαν.
Απόδειξη η «Αµελί» («Le fabuleux destin d’Αmelie Ρoulen» µε την Οντρεϊ Τοτού του 2001. Απόδειξη οι «Ατέλειωτοι αρραβώνες» («Un long dimanche de fiancailles») του 2004. Ταινιάρες και οι δύο. Τις συνιστώ.

Τρίτος από τους σύγχρονους µεγάλους του γαλλικού σινεµά είναι ο Λικ Μπεσόν (του 1959). Ο πιο εµπορικός. Ο γάλλος Κουέντιν Ταραντίνο και Στίβεν Σπίλµπεργκ µαζί. Με κολοσσιαία αυτοκρατορία που επεκτείνεται από Αµερική µέχρι Κίνα. Παραγωγός δεκάδων ταινιών. Κυρίως περιπετειών. Σεναριογράφος και φυσικά σκηνοθέτης. Η υπογραφή κάτω από το «Απέραντο γαλάζιο» («Le Grand Βleu») που το 1987 γυρίστηκε στην Αγία Αννα της Αµοργού.

Το 1997 βγάζει τη γλώσσα του στο Χόλιγουντ, κατασκευάζοντας µια περιπέτεια επιστηµονικής φαντασίας µε τίτλο «Το πέµπτο στοιχείο» και πρωταγωνιστή τον Μπρους Γουίλις. Τέταρτος στη σειρά, ο Βενιαµίν της παρέας, ο Ματιέ Κασοβίτς. Το παιδί που το 1995, τη χρονιά που ο Εµίρ Κουστουρίτσα µε το «Underground» κατατροπώνει τον Τheo και το «Βλέµµα του Οδυσσέα», τότε λοιπόν ο Κασοβίτς σε ηλικία 28 ετών, µε το σαρωτικό «Μίσος» («La Ηaine») αφήνει άφωνο το κοινό των Καννών και φεύγει µε το βραβείο Σκηνοθεσίας. Ενας από τους πρωταγωνιστές του, ο Βενσάν Κασέλ, κι αυτός 20 something, τέσσερα χρόνια αργότερα θα ανακηρυχθεί σούπερ τυχερός άντρας της υφηλίου, επειδή η Μόνικα Μπελούτσι του είπε « Vincent come to my bed». Πήγε. Γλέντησε. Εµεινε. Τέτοια αδικία πώς να την αντέξεις. Αnyway.

Τελευταίος πλην πρώτος ανάµεσα στους πρώτους, ο Λοράν Καντέ (του 1960). Χαµηλόφωνος. Σεµνός. Ολίγον απόµακρος. Σκεπτόµενος. Συστηµατικός. Απρόβλεπτος. Μάστορας και ταυτόχρονα διανοούµενος. Ο Καντέ ουδεµία σχέση µε κανέναν από τους τέσσερις stars της γενιάς του. Ο Μπεσόν, ο Ζενέ, ο Κασοβίτς, ο Οντιάρ τα φαβορί. Ο Λοράν το αουτσάιντερ. Απόφοιτος της θρυλικής ΙDΗΕC. Ολοι, φυσικά και οι Αµερικανοί, ονειρεύονται στα εφηβικά τους χρόνια να δρασκελίσουν τον Ναό αυτής της κινηµατογραφικής Σχολής. Πριτς! Καθόλου εύκολο. Στην αρχή ουδείς έδινε σηµασία στον Καντέ. Ελα µωρέ. Στρυφνός. Απρόσιτος. Τελειωµένος. Εκεί λοιπόν που του ετοίµαζαν πρόωρο µνηµόσυνο, τσουπ, να ο Καντέ. Με µια πρωτότυπη ιστορία και µε αφοµοιωµένες επιρροές από το Film Νoir, σκηνοθετεί το «L’ Εmploi du temps».

Θρίαµβος. Τέσσερα χρόνια αργότερα, επανέρχεται µε τη Σάρλοτ Ράµπλινγκ και το «Vers Le Sud» (Το κάλεσµα του Νότου). Αποτυχία. Πάλι τον «κήδεψαν». Πάλι βιάστηκαν. Ετσι είστε; Τώρα θα δείτε. Δεν περνάνε τρία χρόνια όταν στην απονοµή των βραβείων του Φεστιβάλ των Καννών του 2008 ο πρόεδρος του Jury Σον Πεν ανακοινώνει τον Χρυσό Φοίνικα. Αnd the winner is «Εntres Les Μurs». Ανάµεσα στους τοίχους. Αυτός ο τελειωµένος διανοούµενος καταφέρνει το αδιανόητο. Να αποσπάσει µοναδικές ερµηνείες από καµιά εικοσαριά νέα παιδιά. Σε µια ιστορία κλεισµένη στους τέσσερις τοίχους µιας τάξης του λυκείου. Για τους Αµερικανούς ούτε στα πιο τρελά όνειρά τους. Φανταστείτε αυτή η εκ πρώτης όψεως καταδικασµένη για τα ταµεία ιστορία, καταγάγει εµπορική επιτυχία!

Η σύλληψη του «Ελεύθερος ωραρίου» θυµίζει νοσηρή ιστορία Πατρίτσιας Χάισµιθ (1921-1995, η κορυφαία πένα του ψυχολογικού θρίλερ, συγγραφέας της τριλογίας του «Ρίπλεϊ» που τη συνιστώ ανεπιφύλακτα). Η περίπτωση του Βενσάν _ του κεντρικού ήρωα _ συνοψίζει µε τον πιο ανατριχιαστικό τρόπο το κολοσσιαίο πρόβληµα της ανεργίας. Στη θέση του ο οιοσδήποτε θα επινοούσε µια ευθύγραµµη καταγραφή µε πλάγια καταγγελία για το απάνθρωπο καπιταλιστικό σύστηµα. Ο Καντέ διαφωνεί. Κορόιδο είναι;

Ετσι σκαρώνει µια ίντριγκα που από τη µια ανεβάζει την αδρεναλίνη του σασπένς σε Χιτσκοκικά επίπεδα. Και από την άλλη στέλνει τον ήρωά του στην παράνοια.

Ο Βενσάν, οικογενειάρχης και ανερχόµενο στέλεχος µιας εταιρείας, βρίσκεται από τη µια στιγµή στην άλλη χωρίς δουλειά.

Αντί να χαµηλώσει τον πήχυ των φιλοδοξιών του και µε µια νέα δουλειά να πορευτεί, βυθίζεται στη σιωπή. Ετσι επινοεί µια δική του δουλειά σ’ έναν δικό του _ µη υπαρκτό _ κόσµο. Τροµερό. Ετσι τάχα µου βρίσκει µια σπουδαία θέση σε κάποιο πόστο των Ηνωµένων Εθνών που εδρεύει στα σύνορα της Ελβετίας µε τη Γαλλία.

Κάθε µέρα, όπως διασχίζει την αόρατη, λεπτή γραµµή ανάµεσα στην Αλήθεια και το Ψέµα, έτσι και εδώ.

Με το αυτοκίνητό του διασχίζει τα σύνορα και πάει στη δουλειά του. Φτάνει µάλιστα στο σηµείο να διεισδύσει κρυφά σε κάποιο γραφείο. Κάθε λεπτό όλο και πιο έξω από τον κόσµο αυτό.

Παγιδευµένος από το ψέµα.

Αιχµάλωτος του φαντασιακού. Κάτοικος της παράνοιας. Αρχίζει να µαζεύει από φίλους του πολλά λεφτά, να τα επενδύσει, λέει, σε µια κοµπίνα του Τρίτου Κόσµου που θα αποφέρει κέρδη τρελά. Ο Βενσάν στον γκρεµό. Εφιάλτης στον δρόµο µε τη σχιζοφρένεια. Τέτοιο νοσηρό θρίλερ, χωρίς ίχνος ουρλιαχτού και βίας, δεν ξανάγινε ποτέ στο σινεµά!

ΑΥΡΙΟ: «Reservoir dogs»
Η ταυτότητα

§ Πρωτότυπος τίτλος: L’ Εmploi du temps § Είδος: Δραµατικό θρίλερ § Ετος: 2001 § Σκηνοθεσία -Σενάριο: Λοράν Καντέ § Cast: Ορελιέν Ρεκουάν, Καρέν Βιάρ § Μουσική: Ζοσελίν Πουκ § Φωτογραφία: Πιέρ Μιλόν § Διάρκεια: 134’