Μια πορνογραφική οικογένεια

Μια απολαυστική ματιά πίσω από την κουρτίνα της βιομηχανίας πορνό είναι οι «Ξέφρενες νύχτες» τού, μόλις 27χρονου, Πολ Τόμας Αντερσον. Πορνοστάρ οι Τζούλιαν Μουρ και Μαρκ Γουόλμπεργκ, σκηνοθέτης τους ο Μπαρτ Ρέινολντς. Ερωτισμός, γέλιο και καταστάσεις «ροκ», στην 88η από τις 100 αγαπημένες ταινίες του Δημήτρη Δανίκα.

Το 1997, μόλις σε ηλικία 27 ετών, ένας μεγαλοταλαντούχος πιτσιρικάς από το Κλίβελαντ πετάει τον (επτά χρόνια μεγαλύτερό του) Κουέντιν Ταραντίνο στα καναβάτσα. Με το «Βoogie Νights», με τη μία, και μάλιστα με μια εντελώς μη συμβατική ιστορία, αποσπά τρεις υποψηφιότητες Οσκαρ. Η πρώτη για τη νεκρανάσταση του βετεράνου Μπαρτ Ρέινολντς (του 1937). Η δεύτερη για την Τζούλιαν Μουρ. Η τρίτη για το σενάριο. Ο μπαγάσας διαρκώς, όσες φορές «κατεβαίνει» στο γήπεδο, σκοράρει σενάριο. Δύο χρόνια αργότερα, με τη δεύτερη κατεβασιά, χωρίς καν να έχει κλείσει τα τριάντα, σε ένα ποταμιαίο, σπονδυλωτό δράμα με τίτλο «Μagnolia» μετατρέπει τον «ψιτ, κορίτσια, ο Τομ» Κρουζ σε ηθοποιάρα. Πάλι τρεις υποψηφιότητες. Ο «ψιτ» Β΄ ρόλου. Μουσικής Αϊμέ Μαν. Σεναρίου Πολ Τόμας Αντερσον. Εννιά χρόνια αργότερα, στην τελετή του 2008, ανεβάζει το προσωπικό του ρεκόρ στα 8. Και δεν είχε καν πατήσει τα σαράντα. Το έλεγαν «Τhere will be blood» («Θα χυθεί αίμα») και ήταν το αμερικανικό αριστούργημα της χρονιάς. Τελικά κερδίζει δύο Οσκαρ. Το πρώτο για τη θηριώδη υποκριτική του Ντάνιελ Ντέι Λιούις. Το δεύτερο για τη φωτογραφία του Ρόμπερτ Ελσουιτ. Μέσα στις υποψηφιότητες πάλι του σεναρίου. Παιδίθαύμα ο τύπος.

Η πορνογραφία είναι βιομηχανία. Με έναν ωκεανό δολάρια καυτά. Αλλοπαρμένα κορίτσια και χιλιάδες κουκλίστικα αγόρια χτυπάνε την πόρτα του Λος Αντζελες. Εσύ ναι- εσύ όχι. Ετσι, στην ψύχρα. Οι «ναι» ελπίζουν. Οι «όχι» καταλήγουν στην πορνογραφία. Δουλειά κι αυτή. Το Σαν Φερνάντο Valley είναι το στέκι των «όχι». Δίπλα από το Λος Αντζελες. Το λένε και Girls Valley. Το λιβάδι με τα κορίτσια. Αποκαλυπτική η σημειολογία της γεωγραφίας. Σου λέει, να μην ταλαιπωρούμε τα παιδιά. Στην πραγματικότητα οι παραγωγοί κάνουν χρυσές δουλειές. Βγάζουν έναν περίδρομο με τις «σοβαρές». Βγάζουν άλλα τόσα με τις πορνογραφίες τις καυτές. Τις ταινίες εννοείται. Ο Πολ Τόμας Αντερσον, που μεγάλωσε βλέποντας φρικιαστικά horror shows του πατέρα του, αποφασίζει στα 18 του (αν είναι δυνατόν) να σκηνοθετήσει μια μικρού μήκους ταινία με τον τίτλο «Τhe Dirk Diggler story». Ποιος ο Ντερκ Ντίγκλερ; Διάσημη βεντέτα του πορνό. Πώς του ήρθε αυτό; Οπως ο Ταραντίνο και όλα τα παιδιά εκείνης της γενιάς, έτσι κι αυτός. Κόλλησε στο σπορ του VCR. Καταβρόχθιζε βίντεο και δεν χόρταινε με τίποτα. Η διαφορά με τον Ταραντίνο είναι πως εκείνος τα πήρε όλα στα σοβαρά. Ετσι κάποια στιγμή, όταν τον ρωτάνε ποιους γουστάρεις περισσότερο, χωρίς να το σκεφτεί κατονόμασε τον Ζαν Ρενουάρ και τον Μαξ Οφίλς. Αμφιβάλλω αν στις ΗΠΑ υπάρχουν χίλιοι νοματαίοι που να έχουν ακούσει δύο τόσο αλαμπουρνέζικα ονόματα της ευρωπαϊκής κουλτούρας.

Από τον Ντερκ Ντίγκλερ καταλήγει στο dark side of the show business. Δηλαδή στο «Βoogie Νights». Στις «Ξέφρενες νύχτες». Στοιχειώδες. Από το Ατομο, στο Σύστημα. Επαγωγική λογική. Το μυαλό του Αντερσον είναι κοφτερό σαν το ξυράφι. Το εξωφρενικό είναι πως εκτός από brains διαθέτει και το σπάνιο χάρισμα του filmmaker (κατασκευαστή), του auteur (δημιουργού) και του δραματουργού (υποκριτική). Απόδειξη; Το καστ και οι ερμηνευτικές επιδόσεις όλων, μα όλων των ηθοποιών του. Πρωτοφανές. Σαν πίσω από τον φακό να συνεργάζονται ομοιογενώς ο Σκορσέζε, ο Ρενουάρ, ο Ρόμπερτ Ολτμαν, ο Σπίλμπεργκ και ο Ορσον Γουέλς. Και ζογκλέρ, και διανοούμενος, και αρχιμάστορας. Ολα μαζί. Σε μια ενιαία γραμμή. Οταν σηκώνει το τηλέφωνο και ζητάει έναν ηθοποιό, εκείνος τρελαίνεται από χαρά. Ευλογία να παίξεις σε ταινία του Πολ. Φανταστείτε. Το 2002 για το «Ρunch-Drunk Love» («Χτυπημένος από έρωτα») μετέτρεψε τον Ανταμ Σά ντλερ (εκείνον που συνήθως παίζει σε σαχλές κωμωδίες) σε πρωτοκλασάτο δραματικό ηθοποιό. Ετσι για πλάκα. Μόνιμοι συνεργάτες του ο Φίλιπ Μπέικερ Χολ, ο Τζορτζ Σ. Ράιλι και ο Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν. Αλλο θηρίο αυτό.

Εκείνη τη χρονιά, το 1997 φυσικά, εγώ και η παρέα μου ξυνόμασταν στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Ρε συ, δεν πάμε να δούμε αυτήν την αμερικανιά; Πήγαμε. Καρφωθήκαμε. Ανακαλύψαμε. Παραμιλούσαμε. Δεν το πιστεύαμε. Μόνο 27; Αδύνατον. Σκέψου. Στο Ελλάντα τζόβενο ο σαραντάρης. Αnyway. Η τραγωδία μιας πινακοθήκης δυστυχισμένων «τεράτων». Μια οικογένεια πορνογραφίας. Γύριζαν σκηνή με παρτούζες και στα διαλείμματα κάπνιζαν, έπιναν καφέδες, κουβέντιαζαν για τα υπαρξιακά τους προβλήματα, ονειρεύονταν, σχεδίαζαν.. Σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Ανατριχιαστικό. Ο αγοραίος καπιταλισμός πορεύεται με τη σχιζοφρένεια. Είσαι βιομήχανος όπλων και πατέρας ενός παλικαριού που στον πόλεμο σκοτώνεται από σφαίρα δικής σου προελεύσεως. Ετσι, το «πορνό» μετατρέπεται σε δράμα προσωπικό και κοινωνικό. Ετσι, ο πιτσιρικάς σχολιάζει πλαγίως το american show. Τη βιομηχανία του θεάματος. Από τη μια η βιτρίνα. Το Χόλιγουντ. Από την άλλη η κόλαση και τα σκουπίδια. Οπως με τον «Νονό» και τη Μαφία. Από εδώ η καθαρή οικονομία. Από την άλλη η παραοικονομία. Δίδυμοι. Το ένα δεν κάνει χωρίς το άλλο. Ταυτοχρόνως σε μια σκηνή, μονοκοπανιά, όπως ο Κιούμπρικ στο ανεπανάληπτο «Σταυροί στα χαρακώματα» («Ρaths of Glory» – 1957). Συντελείται μια αυτοκτονία και μια δολοφονία. Αντε γεια. Μου πήρε την ανάσα και την έκανε θηλιά. Ανελέητης τελειότητας τα γυρίσματά του. Για το σύγχρονο σινεμά, σχεδόν μοναδικά. Και για να τελειώνω ειρωνικά. Κουέντιν, πες αλεύρι. Ο Πολ Τόμας Αντερσον σε περιμένει!

Συνιστώ επίσης:
Δύο ακόμα μεγάλες ταινίες του Πολ Τόμας Αντερσον: «Μagnolia» (1999), με Τζούλιαν Μουρ, Τομ Κρουζ, Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν, Τζέισον Ρόμπαρντς και «Τhere will be blood» («Θα χυθεί αίμα», 2007) με έναν καταπληκτικό Ντάνιελ Ντέι Λιούις.