Δεν ήξεραν, δεν πρόσεξαν την κρίση

Κακή εκτίμηση της κατάστασηςκακή διαχείριση- διάψευση των προσδοκιών- νέα δεδομένα. Η οικονομική κρίση ροκάνιζε τον κλάδο του βιβλίου ήδη πριν από την «Κρίση». Και τώρα δεν υπάρχουν τα απαραίτητα κεφάλαια για την εξυγίανση της αγοράς. Οι ισχυροί παίκτες λείπουν, το κοινό τσινάει και ο χώρος αργεί να αφομοιώσει τα μηνύματα… Ολα τα συστατικά ενός καλού θρίλερ υπάρχουν εδώ: ήρωες θετικοί και ανυποψίαστοι, κλίμα παραπλανητικό, προειδοποιητικά σημάδια καμουφλαρισμένα, απρόβλεπτοι εξωτερικοί παράγοντες, γενικευμένος πανικός, εχθρός με πολλά πρόσωπα, ουρανός χωρίς Μπάτμαν… Δύσκολα τα πράγματα.

Εννέα χιλιάδες νέοι τίτλοι τον χρόνο είναι πάρα πολλοί για μια χώρα ευκαιριακών αναγνωστών. Την τελευταία οκταετία οι εκδοτικές επιχειρήσεις έπαιξαν το χαρτί της υπερπαραγωγής παρότι δεν υπήρχε ανάλογη αύξηση της κατανάλωσης, πιστεύοντας ότι κάποιες ανάμεσά τους θα αναγκάζονταν να αποχωρήσουν από το παιχνίδι και ότι το ενδιαφέρον του κοινού θα μοιραζόταν σε όλα τα είδη βιβλίων. Παράλληλα, άρχισαν να συντονίζουν την οργάνωσή τους με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Διαψεύστηκαν όμως παντού. Οι παίκτες δεν λιγόστεψαν, οι καινούργιοι καταναλωτές στράφηκαν στα εμπορικά βιβλία, η διανομή έμεινε πίσω και τα βιβλιοπωλεία δεν εκσυγχρονίστηκαν σε βάθος. Παρ΄ όλα αυτά οι παραγωγοί εκδότες όφειλαν να επιβάλουν το εμπόρευμά τους, οπότε άρχισαν να διοχετεύουν στους βιβλιοπώλες μεγαλύτερο αριθμό αντιτύπων με μεγαλύτερες ευκολίες πληρωμής (πιστώσεις, εκπτώσεις κ.λπ.) και απεριόριστη δυνατότητα επιστροφών. Αυτό όμως επιβάρυνε τη ρευστότητά τους τόσο ώστε ορισμένοι χρειάστηκαν να καταφύγουν σε ανταλλαγές επιταγών ευκολίας ή σε τοκογλύφους.

Η θηλιά τούς έσφιγγε ήδη τον λαιμό, όταν ήρθε η «Κρίση»: η κατανάλωση συρρικνώθηκε και ταυτόχρονα αυξήθηκαν οι επισφάλειές τους. Τον Μάιο η πτώση του τζίρου των εκδοτών έφτασε το 30%- 40% καθώς τόσο οι παραδοσιακοί βιβλιοπώλες όσο και οι μεγάλες αλυσίδες έπαψαν να τους πληρώνουν (οι μεταχρονολογημένες επιταγές «εκταμιεύονταν» με άλλες μεταχρονολογημένες επιταγές κ.ο.κ.) οπότε όλος ο κύκλος της βιβλιοπαραγωγής (από τα τυπογραφεία και τα βιβλιοδετεία μέχρι τους διανομείς) άρχισε να δηλητηριάζεται. Τα χρέη του κλάδου έγιναν ασφυκτικά και οι πόρτες της δανειοδότησης άρχισαν να κλείνουν, οι υπάλληλοι άρχισαν να μένουν απλήρωτοι όπως και τα δικαιώματα των ξένων εκδοτών, οι ισορροπίες χάλασαν. Η κρίση της λιανικής πώλησης μεταφέρθηκε στη χονδρική, επιταγές σφραγίστηκαν, παλιές συνεργασίες διαλύθηκαν, φιλίες ξεχάστηκαν και επήλθε η κατάρρευση ή η διακοπή δραστηριοτήτων αρκετών μεγάλων βιβλιοπωλικών και εκδοτικών επιχειρήσεων. Η αγορά παρουσίασε κάποια ανάκαμψη τον Ιούλιο, αλλά είναι ακόμα πληγωμένη από τα φέσια (π.χ. του χονδρέμπορου «Κατάρτι»). Αυτοί που ξέρουν, λένε πως το γεγονός ότι δεν έχουν γίνει ακόμα συγχωνεύσεις δείχνει ότι και οι «μεγάλοι» εκδότες και βιβλιοπώλες είναι τελικά μικρομεσαίοι. Αρα, αδύναμοι για στρατηγικές με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.