Μεχμέτ Γιασίν, το αουτσάιντερ

«Αυτό που εσείς ονομάζετε ταυτότητα, είναι για μένα ένα τρένο που ταξιδεύει. Κάθε βαγόνι του είναι διαφορετικό, κι ωστόσο το τρένο παραμένει ένα μακρύ φίδι που επισκέπτεται ποικίλα τοπία κι αλλάζει το δέρμα του κάθε άνοιξη. Θα πρέπει όμως να το προσέχουμε αυτό το φίδι της ταυτότητας, διότι είναι δηλητηριώδες».

Το γεγονός ότι ο ποιητής Μεχμέτ Γιασίν είναι ελάχιστα γνωστός στην Ελλάδα είναι ενδεικτικό. Γιος και εγγονός αναγνωρισμένων ποιητών, γεννημένος το 1958 στη Λευκωσία, είναι υπήκοος της Κύπρου και του Ηνωμένου Βασιλείου αλλά δεν γράφει ούτε στα ελληνικά ούτε στα αγγλικά. Κι ενώ δεν είναι καν μόνιμος κάτοικος της Τουρκίας ούτε και τυπικός εκφραστής της τουρκικής ευαισθησίας στη λογοτεχνία, διδάσκει (και) σε τουρκικό πανεπιστήμιο, γράφει στα τουρκικά ενώ τα τελευταία χρόνια έχει χρησιμοποιήσει στο έργο του και τα καραμανλίδικα, το ελληνικό αλφάβητο δηλαδή, στην τουρκική γλώσσα. Το οικογενειακό του σπίτι κάηκε από την ΕΟΚΑ το 1963, τα ξαδέλφια του σκοτώθηκαν, αλλά εκείνος αρθρογραφούσε σε τουρκοκυπριακές εφημερίδες το 1982 ενάντια στις λεηλασίες των ιστορικών τόπων στη Βόρεια Κύπρο. Και ενώ σπούδαζε στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης, η δεύτερη ποιητική του συλλογή απαγορεύτηκε από το στρατοκρατικό καθεστώς και ο ίδιος κηρύχτηκε «persona non grata» στην Τουρκία (ώς το 1993), οπότε συνέχισε τις λογοτεχνικές σπουδές του στο Μπέρμινγχαμ και στην Αθήνα. Ωστόσο εξαιτίας της «τουρκικότητάς» του, το ελληνοκυπριακό λογοτεχνικό κατεστημένο δεν τον έχει αποδεχτεί ως ισότιμό του, και εξαιτίας της «κυπριακότητάς» του οι τουρκοκυπριακοί παράγοντες δυσπιστούν απέναντί του. «Δεν αισθάνομαι πάντως εκπρόσωπος της τουρκοκυπριακής κοινότητας ούτε της Τουρκίας, ούτε θέλω να ταυτιστώ με κάποιον κοινωνικό ή φυλετικό ρόλο. Είμαι ένας άνθρωπος χωρίς έθνος- κράτος και ένα αουτσάιντερ σε όλες τις εθνικές λογοτεχνίες με μητριά κουλτούρα την ελληνική και μητριά γλώσσα την τουρκική», μού εξήγησε με αφορμή τη συμμετοχή του στο Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ στην Τήνο. «Είμαι αρκετά μεγάλος πια ώστε να απολαμβάνω τον εξοστρακισμό μου και την απροσδιοριστία της θέσης μου, και να μην παραπονιέμαι. Η ποίησή μου ανήκει στην κυπριακή, στην τουρκική, στην τουρκόφωνη, στη μεσογειακή λογοτεχνία αλλά και στην ευρωπαϊκή ή στη μετα-αποικιακή. Αυτό που θέλω, είναι να μη με “καπελώνουν” και να μη διαβάζουν τα έργα μου μέσα από την κοντόθωρη προοπτική της πολιτικής τους ταυτότητας. Κάτι που συμβαίνει κατά κόρον στην Κύπρο. Τι ειρωνεία!».