Περιπλάνηση µέχρι τον θάνατο

Κάποιος θεατής, εξοργισµένος από τη µονοτονία µιας ατέλειωτης περιπλάνησης προς την Αχερουσία _ αυτό είναι το «Gerry» _ έγραψε one of the most unentertaining films Ι have seen. Περίπου σαν να λέει «από τις πιο βαρετές που έχω δει ποτέ µου»! Οι έλληνες θεατές συµφώνησαν µε αυτή την ετυµηγορία.

Παρεξήγηση; Μπορεί!
Σάµπως είναι η πρώτη φορά;

Gerry (2002)- Trailer
{{{ video }}}
Το 1960 η µισή αίθουσα του Festival de Cannes σηκώθηκε σφυρίζοντας εναντίον του Μικελάντζελο Αντονιόνι και της θρυλικής «L’ Αvventura». Λίγα χρόνια µετά, η «Περιπέτεια» τοποθετήθηκε στη λίστα των µεγάλων στιγµών που άλλαξαν την πορεία του κινηµατογράφου. Συµβαίνει. Γιατί η ποικιλία της έκφρασης είναι απεριόριστη και ατελείωτη. Κάθε άνθρωπος και µε τη δική του προσωπικότητα. Στοιχειώδες. Επικοινωνία χωρίς ανοχή και κατανόηση είναι µονόλογος και αφασία. Οπως ο έλληνας πολιτικός!

Ο Γκας βαν Σαντ (του 1952) είναι η επιτοµή του διχασµού του Αmerican Cinema. Χωρισµένος στα δύο. Με το ένα πόδι απ’ εδώ. Στο, ας πούµε, «εµπορικό». Με το άλλο απ’ εκεί. Στο Αrt Film. Εδώ που τα λέµε, ολόκληρη η κοινότητα των αµερικανών stars είναι τρελαµένη µε το ευρωπαϊκό σινεµά. Ο καθείς ποθεί τη γυναίκα του άλλου.

Αυτή η αντίφαση είναι η κατάρα αλλά και η ευλογία του ανθρώπινου πολιτισµού. Γι’ αυτό άπαντες και άπασες εκλιπαρούν για ένα ρολάκι στις ταινίες του Γούντι Αλεν.

Ετσι, το 1997 σκηνοθετεί το «Good Will Ηunting» («Ο ξεχωριστός Γουίλ Χάντινγκ»). Πάνω σε µια ιστορία και ένα σενάριο δύο πιτσιρικάδων που πέφτουν από το πουθενά: του Ματ Ντέιµον και του Μπεν Αφλεκ. Το δέκα το καλό. Με τα ελάχιστα έβγαλαν έναν σκασµό λεφτά.

Ετσι το 1998, για τα φράγκα φυσικά, επανέρχεται µε το χλωµό ριµέικ του ανεπανάληπτου «Ψυχώ» µε Βινς Βον, Αν Χες και Τζούλιαν Μουρ. Λάθος του. Κέρδος του. Γιατί ο Γκας βαν Σαντ ελίσσεται σαν τον Μέσι.

Στην πραγµατικότητα ούτε Γουίλ Χάντινγκ, ούτε Χάρβεϊ Μιλκ (ο γκέι πολιτικός µε τον Σον Πεν), ούτε ακόµα «Τo die for» («Ετοιµη για όλα»). Οπου µια ξανθιά και ανεγκέφαλη κούκλα, η Νικόλ Κίντµαν του 1995, προκειµένου να κάνει καριέρα στην τοπική τηλεόραση αποφασίζει να διαπράξει το οτιδήποτε. Τίποτα απ’ όλα αυτά. Ο Γκας βαν Σαντ είναι ο Αλµπέρ Καµί (1913-1960) του Αmerican Cinema.

Δηλαδή Υπαρξισµός. Παραλογισµός. Θάνατος!

Το οδοιπορικό του άρχισε πριν από είκοσι χρόνια. Εµβληµατική περίπτωση το «Δικό µου Αϊντάχο» («Μy private Ιdaho»). Περίπου σαν πεισιθάνατη παραλλαγή του «Μidnight Cowboy». Οµως εντελώς µινιµαλιστική.

Δηλαδή αποφλοιωµένη από κάθε εφέ και περιττούς διαλόγους. Δυο ερείπια, ο Μάικ και ο Σκοτ, κολυµπούν µέσα στην πρέζα. Αν ήµουν επαρχιώτης του Ορεγκον θα αισθανόµουν οργή. Σαν δεν ντρέπεται, η αδελφή! Σαν τα µούτρα του έκανε τα καλά παιδιά µας εδώ στο αξιοπρεπέστατο χωριό µας.

Η εµµονή του Γκας βαν Σαντ µε τον θάνατο καθόλου µεταφυσική. Πλαγίως και υπογείως εντελώς κοινωνική. Γι’ αυτό διαρκώς τοποθετεί στο κέντρο του Σύµπαντος νέα παιδιά. Γι’ αυτό «ανακαλύπτει» τον Ρίβερ Φίνιξ που πέθανε _ από ναρκωτικά κι αυτός _ τόσο νωρίς (1970-1993). Γι’ αυτό στενοί συνεργάτες του ο Ματ Ντέιµον, ο Κέισι Αφλεκ, ο Γιοακίν Φίνιξ του 1995, µόλις 21 στην ταινία «Ετοιµη για όλα».

Δεν υπάρχει ελπίδα, λοιπόν; Διχασµένος κι εδώ. Στις εµπορικές του («Ο ξεχωριστός Γουίλ Χάντινγκ», «Ανακαλύπτοντας τον Φόρεστερ» µε τον Σον Κόνερι και στο «Μilk») υπάρχει. Στις άλλες, τις δικές του, δεν υπάρχει. Πορευόµαστε ανυπεράσπιστοι, ανεγκέφαλοι και αλαζόνες προς τα εκεί!

Τρεις οι επιλογές αυτής της µοιραίας κατάληξης. Ο πρώτος είναι ο «φυσικός». Δηλαδή «Gerry». Ο δεύτερος είναι ο θάνατος από βία και φονικό. Δηλαδή «Εlephant», που το 2003 του χάρισε τον Χρυσό Φοίνικα των Καννών. Ο τρίτος είναι η αυτοκτονία. Δηλαδή «Last Days» («Τελευταίες µέρες») από µια πλάγια βιογραφία του θρυλικού Κερτ Κοµπέιν των Νirvana. Εχετε και παίρνετε. Εγώ; Ευχαριστώ!

Η ιδέα του «Gerry» προέκυψε από τον Κέισι Αφλεκ. Τότε ήταν µόλις 27 ετών. Κοίτα να δεις!

Εµείς πιστεύαµε πως αυτά τα golden boys οληµερίς και ολονυχτίς επιδίδονται σε πάρτι, όργια, παρτούζες και µετράνε σαν τον Σκρουτζ τα εκατοµµύρια.

Και αυτοί, τι; Με την Τέχνη; Με τον πειραµατισµό; Με αυτοσχεδιασµό; Με τον Τζων Κασσαβέτη στο µυαλό; Α, δεν παίζω. Κάτι «σάπιο» υπάρχει εδώ!

Παρέα µε τον Αφλεκ και ο Ματ Ντέιµον. Ναι, ναι, ναι. Ο τύπος που έβγαλε µια γιγαντιαία περιουσία µε το «Βourne Ιdentity». Αν είναι δυνατόν. Κι όµως είναι. Το σκαρίφηµα του στόρι είναι της µιας γραµµής: δυο νέοι (ο Ντέιµον τότε µόλις 32 ετών), καλοφτιαγµένοι και καλοσιδερωµένοι, περπατάνε σε µια άνυδρη, ακατοίκητη, έρηµη και ατέλειωτη περιοχή. Ενα το λάθος τους. Δεν φρόντισαν να εξασφαλίσουν τα απαραίτητα. Νερό και ξηρά τροφή. Ο ήλιος βαράει. Η νύχτα ξεπαγιάζει. Το στοµάχι αδειάζει. Η αφυδάτωση σκοτώνει. Το όνειρο εφιάλτης. Σαν να µε βλέπω από ψηλά. Ποιος είσαι; Ενα τίποτα είσαι. Αδειος µέσα σου. Γεµάτος στα έξω σου. Τι θέλει κάποιος για να ζήσει σαν κανονικός άνθρωπος; Τα απαραίτητα. Ψέµατα; Κι όµως, αγαπητέ µου. Ολοι εµείς πορευόµαστε µε τα υποκατάστατα! Θάνατος κατοικεί µέσα σου. Ερηµος το Golden Ηall που στεγάζει τις επιθυµίες σου. Αυτοί είµαστε. Dead men walking. Και κανείς. Ούτε το συνειδητοποιεί ούτε το αντέχει! Και, για να τελειώνω. Οσο ακούνητοι µοιάζουν αυτοί, το ίδιο κι εµείς. Γι’ αυτό µε συγκινεί. Σαν να µε βλέπω στον καθρέφτη µου και να µη µ’ αρέσω. Κι όµως. Τα ίδια να κάνω, φτου κι απ’ την αρχή!

§ Ο Εϊµπραχαµ Πολόνσκι, σκηνοθέτης του «Δραπέτη», πέθανε το 1999 και όχι το 1969 ως εκ παραδροµής γράφτηκε στο χτεσινό φύλλο.

Η ταυτότητα

§ Είδος: Δράµα § Ετος: 2002 § Σκηνοθεσία: Γκας βαν Σαντ § Σενάριο: Κέισι Αφλεκ, Ματ Ντέιµον, Γκας βαν Σαντ § Cast: Κέισι Αφλεκ, Ματ Ντέιµον § Φωτογραφία: Χάρι Σαβίδης § Soundtrack: Αρβο Παρτ § Διάρκεια: 103’