[ ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ ] Πρώην µουσείο

Π ίσω στη Θεσσαλονίκη, παίρνω λεωφορείο για την παλιά µου γειτονιά, βρίσκω τον δρόµο που έµενα φοιτήτρια, κοντά στο τζαµί «Αρχαιολογικό µουσείο».

Υπάρχει τώρα και πινακίδα στη λεωφόρο, «Γενί Τζαµί».

Ανεβαίνω, το βρίσκω ανοιχτό. Τώρα γίνονται εκθέσεις εκεί, κάποιος στήνει τους πίνακές του. Εµενα δίπλα για καιρό, αλλά δεν ήξερα τίποτε για το κτίριο. Πριν από λίγα χρόνια διάβασα στο βιβλίο του Μαζάουερ για τη Θεσσαλονίκη την ιστορία του. Κάποια εποχή που εµφανίζονταν ακόµα στην Ανατολή προφήτες και µεσσίες, τον 17ο αιώνα, ένας εβραίος πατρινός, ρωµανιώτης, ο Σαµπετάι Ζέβι, θεώρησε τον εαυτό του µεσσία και κατάφερε να πείσει πολλούς οµοθρήσκους του, σε Ανατολή και Δύση. Κάποια στιγµή όµως πήγε στην Κωνσταντινούπολη, ασπάστηκε το Ισλάµ, και δικαιολογήθηκε πως θα έκανε τους µουσουλµάνους εβραίους «από τα µέσα». Ο σουλτάνος τον εξόρισε έστω κι έτσι, οι οπαδοί του απογοητεύτηκαν και τον αρνήθηκαν.

Του έµειναν όµως πιστοί µέχρι τον ισλαµισµό 300 οικογένειες από τους σεφαραδίτες της Θεσσαλονίκης, που ονοµάστηκαν Ντονµέδες.

Είχαν τη δική τους κοινότητα, θρησκεύονταν µε τη δική τους εκδοχή συγκερασµού του εβραϊσµού µε το ισλάµ, κι έφτιαξαν το δικό τους τζαµί.

Το 1922 θεωρήθηκαν απλώς µουσουλµάνοι και ανταλλάχθηκαν µε τους άλλους, έµεινε µόνο το τζαµί τους στη Θεσσαλονίκη. Αυτήν τη συναρπαστική ιστορία δεν θα άξιζε να τη µαθαίνει κανείς, µε ένα προσπέκτους, µια πινακίδα, έστω ένα πολυγραφηµένο κείµενο για τους επισκέπτες του µοναδικού στο είδος του αυτού τεµένους; Οµως τίποτε δεν υπάρχει, κι αν δεν ξέρεις από πριν πέντε πράγµατα, δεν καταλαβαίνεις τι βλέπεις. Ανεβαίνεις την οδό Αρχαιολογικού Μουσείου, βλέπεις ένα παράξενο κτίριο που το µόνο που γράφει είναι «Αρχαιολογικό µουσείο», και µένεις να αναρωτιέται τι σόι αρχιτέκτονες ήταν αυτοί που κάθησαν κι έφτιαξαν τέτοιο απίθανο κτίριο για µουσείο.