Επιφυλλίδα

Το σπίτι του πολιτικού
Του Κωστή Παπα- ιωάννου , www.antiphono. wordpress.com

«Το πρόβληµά µου είναι να συµβιβάσω τις βρώµικες συνήθειές µου µε τα καθαρά µου εισοδήµατα», Ερολ Φλιν.

Το σπίτι του πολιτικού αποκτά εµβληµατική σηµασία όταν φιλοξενεί µια ισχυρή πολιτική προσωπικότητα. Τεράστιο το συµβολικό του βάρος στη συλλογική συνείδηση, καθώς συναιρεί µαγικά το ιδιωτικό µε το δηµόσιο. Χαρακτηριστικό παράδειγµα το Καστρί, που σφράγισε την προδικτατορική και τη µεταδικτατορική πολιτική ιστορία. Το σπίτι του πολιτικού ακροβατεί διαρκώς µεταξύ ιδιωτικής και δηµόσιας σφαίρας. Οι τοίχοι οφείλουν να είναι στεγανοί, να κρατούν τις ιδιωτικές στιγµές απαραβίαστες, όπως του κάθε πολίτη. Το σπίτι αυτό όµως ανά πάσα στιγµή είναι αντικείµενο ελέγχου και ως τέτοιο ανήκει ταυτόχρονα και σε κάποια δηµόσια σφαίρα. Οι τοίχοι του οφείλουν λοιπόν να είναι διάφανοι ως προς τον τρόπο κτήσης.

Το σπίτι του πολιτικού ενίοτε εισβάλλει στη δηµοσιότητα λόγω της αµφιλεγόµενης απόκτησής του. Τα παραδείγµατα δεν αποτελούν βέβαια τον κανόνα. Δύσκολα ωστόσο χαρακτηρίζονται αµελητέες εξαιρέσεις. Εσχάτως, παρακολουθούµε ένα «real estate της απόσυρσης»: οι αποκαλύψεις για δυσεξήγητης προέλευσης περιουσιακά στοιχεία, συνήθως εκπεσόντων ειδώλων, οριστικοποιούν µέσω της δηµόσιας απαξίωσης την ήδη τελεσθείσα απόσυρση των πολιτικών φαντασµάτων.

Το σπίτι του πολιτικού προσφέρεται στις περιπτώσεις αυτές για εύλογες διαπιστώσεις περί της ασθενούς ανθρώπινης φύσης: ο ιδιοκτήτης βιάζεται τον καιρό της παντοδυναµίας του να ανεγείρει έναν πολυτελή καθρέφτη των χαλαρών ηθικών φραγµών του. Βιάζεται να γευτεί τους καρπούς της ισχύος. Βιάζεται να κλείσει το γυµνό µεγαλείο στους γυάλινους τοίχους. Εντέλει, χρησιµοποιεί το σπίτι ως µέσο απέκδυσης του παλιού και προβολής του νέου ισχυρού εαυτού του. Επεκτείνει έτσι την εξουσία που πηγάζει από το αξίωµά του σε κάθε σφαίρα του βίου του. Το µέσο είναι το σπίτι, που θα έλεγε κι ο ΜcLuhan.

Παρ’ όλα αυτά, το σαφάρι βρώµικης πολιτικής στέγης δεν επιτελεί καµιά εξυγίανση. Αντίθετα, εξελίσσεται σε µια ακόµα παθογένεια του πολιτικού µας συστήµατος, σύµφυτη µε τη διαπλοκή και τον πόλεµο οικονοµικής, µιντιακής και πολιτικής εξουσίας. Το πόθεν έσχες όφειλε να είναι µια διαδικασία αθόρυβη, κανονική και συνεχής. Η αναγωγή της σε δηµόσιο θέαµα δρα αποπροσανατολιστικά και εκτονώνει τις πιέσεις που θα µπορούσαν να επισπεύσουν µια πραγµατική εξυγίανση. Ας µην ξεχνάµε όµως ότι παραπολιτική και παραδηµοσιογραφία αποτελούν όψεις του ίδιου νοµίσµατος. Και όσο βοµβαρδιζόµαστε από αυξανόµενες δόσεις «αποκαλύψεων», όσο συζητάµε για πισίνες και υλικά οικοδοµών τόσο χάνουµε το δάσος. Και το δάσος δεν είναι βέβαια ένα σπίτι στην οδό Διονυσίου Αρεοπαγίτου, αλλά το µοντέλο πολιτικής που εξέθρεψε κραυγαλέες περιπτώσεις πολιτικής αναισχυντίας. Με άλλα λόγια, όσο πνιγόµαστε στην ανέξοδη ηθικολογία, όσο περισσότερη βρώµικη στέγη µάς πλακώνει στα δελτία των 8, τόσο λιγότερο κινδυνεύει το πλαίσιο που τη δηµιούργησε: το βρώµικο πολιτικό χρήµα, η έλλειψη λογοδοσίας και η ατιµωρησία. Ας σκεφτούµε τέλος πόσο βολική, απλοϊκή και εύκολη εκδοχή είναι η υπαιτιότητα µερικών διεφθαρµένων πολιτικών στελεχών για την –οικονοµική και άλλη – χρεοκοπία της χώρας.

§ Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώµατα του Ανθρώπου