«Μεσολαβητές», ινστιτούτα και ιδρύματα

Στην πορεία του χρόνου ιδρύθηκαν και λειτούργησαν στην Ελλάδα πλήθος γερμανικών πολιτιστικών και πολιτικών ιδρυμάτων με στόχο τη στενότερη συνεργασία των δύο κρατών, όπως το Ινστιτούτο Γκαίτε και το Γερμανικό Επιστημονικό Ινστιτούτο (DWΙ), στην Αθήνα κυρίως αλλά και αλλού. Συνήθως ως απεσταλμένοι τέτοιων ιδρυμάτων έδρασαν μια σειρά πολιτιστικών «μεσολαβητών», οι οποίοι σε αρκετές περιπτώσεις ανέπτυξαν πολύπλευρη δράση υπερβαίνοντας κατά πολύ τα στενά υπηρεσιακά τους καθήκοντα. Στην εκούσια «στράτευση» τέτοιων μεμονωμένων περιπτώσεων που θέλησαν να εμβαθύνουνπερισσότερο από προσωπικό ενδιαφέρον- στα ελληνικά πράγματα, στις μεταφράσεις και στα κείμενά τους χρωστάμε πολλά σημαντικά βήματα που έγιναν στην προσπάθεια προσέγγισης και αλληλοκατανόησης των δύο κρατών.

Προκαταλήψεις
Το βάρος της αρχαιοελληνικής κληρονομιάς απέτρεψε τους Γερμανούς από το να προσεγγίσουν τη μοντέρνα ελληνική λογοτεχνία με τους όρους της εποχής της. Το γεγονός αυτό αποτελεί ώς σήμερα έναν από τους βασικότερους ανασταλτικούς παράγοντες για τη διείσδυση της ελληνικής λογοτεχνίας στις γερμανόφωνες χώρες. Στις κρίσιμες πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα οι λιγοστοί έλληνες διανοούμενοι που είχαν άμεση πρόσβαση στα κέντρα των λογοτεχνικών ζυμώσεων ήταν σχεδόν αποκλειστικά άνθρωποι γαλλικής παιδείας. Αναστήματα όπως ο Νικόλαος Κάλας ή ο Ανδρέας Εμπειρίκος διείσδυαν και γίνονταν δεκτοί ως ισότιμοι συνομιλητές στους κύκλους του παρισινού σουρεαλισμού, ενώ περίπου την ίδια εποχή ο γερμανικός μοντερνισμός αγνοούσε και την ύπαρξη ακόμα της νεοελληνικής λογοτεχνίας.

Τα αίτια για την ουσιαστική αδυναμία της Εκθεσης Βιβλίου στη Φρανκφούρτη το 2001 να αναδείξει ένα άλλο πρόσωπο της Ελλάδας οφείλονται τόσο στις δικές μας αδυναμίες όσο και σε παλιές γερμανικές προκαταλήψεις που είναι ακόμα ικανές να πυροδοτήσουν ένα τόσο έντονο ανθελληνικό μένος όπως αυτό που βιώνουμε στις μέρες μας.