Οι χαµένες θυσίες

Δεν συνερχόµαστε µε τίποτε σε αυτόν τον τόπο. Θα έχετε προσέξει πως όταν δεν έχει κανείς τίποτε ουσιαστικό να πει ή θέλει να κρύψει την αλήθεια, χρησιµοποιεί πάντα συγκεκριµένες και βαρύγδουπες, συνήθως, λέξεις. Οπως τις λέξεις «αγώνας», «µάχη», «υπέρτατο συµφέρον», «δικαίωση», «προοπτική», «αξιοπρέπεια». Λέξεις που κι αν τις στραπατσάρει η καθηµερινή πολιτική πρακτική, ο πολιτικός που τις ξεστόµισε να χρεώνεται απλά µια διάψευση που λογικό ήταν να υπάρξει, χωρίς καµιά, επιπλέον, ευθύνη που να τον στιγµατίζει. Οπως ακριβώς η δήλωση µιας υποψήφιας, τον περασµένο Σεπτέµβρη, βουλευτού της συµπολίτευσης πια, που περιείχε, ανάµεσα σε άλλα, το «θα αναδιανείµουµε τον πλούτο υπέρ των ασθενεστέρων» και έγινε στα χείλη δρώντος σηµερινού βουλευτού «Συγκροτούµε ένα εθνικό σχέδιο για την προστασία των φτωχών». Ενώ ο ίδιος βουλευτής, στην ίδια συνέντευξή του, θα δηλώσει: «Χρέος µας να µην πάνε χαµένες οι θυσίες των εργαζοµένων». Δεν µας εξηγεί, όµως, ο ίδιος βουλευτής σε τι τον χρεώνει, πρακτικά και ηθικά, η λέξη «χρέος», αφού έχει αποδειχθεί ιστορικότατα πως ουδείς πολιτικός λογοδότησε οποτεδήποτε, όταν αποδείχτηκε κατώτερος µιας τόσο βαριάς, αλλά και αόριστης, ταυτόχρονα, λέξης που µ’ αυτήν τιµητικότατα πίστωνε κάποια στιγµή τον εαυτό του, όπως η λέξη «χρέος». Ενώ από την άλλη, όταν αναφέρεις τη λέξη «θυσία», έχεις τραβήξει, ήδη, µια διαχωριστική γραµµή που οµολογεί ευκρινέστατα πως έχεις χωρίσει τους πολίτες σε δύο στρατόπεδα. Στους πολίτες που συνειδητά αδικείς, γιατί τους αναγνωρίζεις αδύνατους, και στους πολίτες που θα παραµείνουν απρόσβλητοι, γιατί δεν νοείται θυσία για έναν που δεν θα χάσει τίποτε ή, αν θα χάσει, θα είναι από το υπερβάλλον περίσσευµά του. Οταν λοιπόν η πραγµατική πραγµατικότητα διαφέρει τόσο, σε σχέση µε το σκεπτικό που διατυπώνεται, όσον αφορά στην εξαργύρωση, σε µέλλοντα πάντα χρόνο, των θυσιών, οι τελευταίες θα πάνε οπωσδήποτε χαµένες.

Δεν θα υπάρξει, δηλαδή, αποζηµίωσή τους για έναν επιπλέον λόγο: Οσοι θα έχουν αισθανθεί πως υφίστανται τις θυσίες, µόλις διαφανεί η προοπτική της ανάκαµψης, αντί να έχουν συνετιστεί, θα έχουν αποθηριωθεί ώστε να εφορµήσουν για να κερδίσουν όσα στο µεταξύ έχουν χάσει. Μόνον µια θυσία που της αναγνωρίζεις ένα νόηµα για τη στιγµή που την πραγµατοποιείς, ενδέχεται να µην την λογαριάσεις χαµένη. Επειδή το µέλλον δεν δηµιουργείται µε όρους που προβλέπονται (όσο κι αν φαίνεται να ισχύει το αντίθετο), κάθε θυσία που η αποκατάστασή της τοποθετείται σε µέλλοντα χρόνο, χρησιµοποιείται ως πρόσχηµα για να «τσουλήσουν» τα πράγµατα στο παρόν. Φτάνει να αναλογιστούµε την Επανάσταση του 1821, ή την Κοµµουνιστική Επανάσταση ή ακόµη τη δική µας, επτάχρονη δικτατορία. Παρά τα όσα τάζονταν σε κείνους που τους ζητούσαν να θυσιαστούν, και που θυσιάστηκαν τελικά, όταν ήρθε η ώρα να τακτοποιηθούν οι λογαριασµοί, δεν υπήρξαν συχνά όσοι θυσιάστηκαν ούτε ως ονοµαστική µνήµη. Περίοδοι της Ιστορίας, µάλιστα, όπου οι θυσίες που απαιτούνταν είχαν ένα τεράστιο ηθικό αντίκρυσµα και δεν γίνονταν µε βάση τις αυξοµειώσεις της υλικής ευµάρειας, ύποπτης ακόµη και στα µάτια όσων την διεκδικούν. Το µέλλον ως θεράπων και παρηγορητής της οποιασδήποτε θυσίας συνιστά µια σατανική επινόηση. Είναι όµως δυνατόν όπως ξεγελιέται αισθηµατικά η µοδιστρούλα, σε σχέση µε τον φέρελπι αρραβωνιαστικό που της ζητάει θυσίες στο παρόν προκειµένου να ανθοφορήσει το µέλλον τους, να εξαπατάται, πολιτικά και ηθικά, η κρίση ενός ολόκληρου κόσµου, που δεν συνειδητοποιεί, βέβαια, τον εαυτό του ως ένα άθροισµα από µοδιστρούλες, ώστε ακόµη και ν’ ανέχεται να ακούει ότι δεν θα πάνε χαµένες οι θυσίες;

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη»