«Θα πάω για προσκύνημα στους Δελφούς ώστε να… εξιλεωθώ»

Τα μυθιστορήματα του Μπάνβιλ, όπως ο Αδιάφθορος , το Σάβανο ή ο Διπλός θάνατος της Κριστίν Φωλς που διερευνούν το ζήτημα της κρυφής ταυτότητας δημοσίων προσώπων, είναι βαθύτατα πολιτικά με έναν έμμεσο τρόπο. Ωστόσο ο ίδιος αρνείται να ακολουθήσει εκείνο το ρεύμα των συγγραφέων που λειτουργούν ως οργανικοί διανοούμενοι. Τις απόψεις του προτιμά να τις διατυπώνει υπαινικτικά και ειρωνικά. Οι ολύμπιοι θεοίπρωταγωνιστές σε αγγλοσαξονικό μυθιστόρημα! Φαντάζομαι θα γνωρίζετε πως αυτό και μόνο το γεγονός θεωρείται προκλητικό για πλήθος από Ελληνες που πιστεύουν ότι η αρχαιότητα τους ανήκει αποκλειστικά… Γιατί λοιπόν προσκαλείτε τους θεούς στους Απειρους κόσμους ;

Ναι, είχα πράγματι μια έντονη ανησυχία που οικειοποιήθηκα τους θεούς σας και πολύ φοβούμαι ότι με εκδικήθηκαν. Κατ΄ αρχάς διότι όλα τα μεγάλα βραβεία αγνόησαν τους Απειρους κόσμους που δεν προκρίθηκαν ούτε καν στη μακριά λίστα του Μπούκερ, κάτι που κατέπληξε και ενόχλησε ιδιαίτερα τον εκδότη μου. Επειτα, επειδή την ημέρα ακριβώς που ανακοινώθηκε στην Αμερική ότι ο Κόλουμ ΜακΚαν- ένας καλός συγγραφέας που γνωρίζω- κέρδισε το εθνικό βραβείο (Νational Βook Αward) για το μυθιστόρημά του Ας πάρει στροφή ο μεγάλος κόσμος, έμαθα από το Λονδίνο ότι επιτέλους οι Απειροι κόσμοι πήραν μια πρόκριση για κάτι, το βραβείο Κακού Σεξ του περιοδικού «Literary Review»… Καθόλου ικανοποιημένοι, παρ΄ όλα αυτά, από την τόση ταπείνωσή μου, ο Δίας, ο Ερμής και οι υπόλοιποι προχώρησαν κι άλλο στην υπονόμευση της καριέρας μου προκαλώντας την έκρηξη του ηφαιστείου στην Ισλανδία με αποτέλεσμα να ματαιωθεί μια δεκαπενθήμερη διαφημιστική περιοδεία μου στην Αμερική. Οταν λοιπόν θα φτάσω στην Ελλάδα την ερχόμενη εβδομάδα, θα πάω για προσκύνημα στους Δελφούς να παρακαλέσω ταπεινά το μαντείο, αν γίνεται έπειτα από τόσα τραύματα, να με συγχωρήσουν οι ισχυροί του Ολύμπου. Είναι εκδικητικοί οι αθάνατοι, αλλά και γεμάτοι κέφι, και μας ζηλεύουν για δύο βαρυσήμαντα πράγματα που δεν έχουν ποτέ βιώσει: τον θνητό έρωτα και τη θνητότητα. Τε λικά, ούτε και στη ζωή τα καταφέρνουν πολύ καλά.

Φαίνεται πάντως να υποστηρίζετε ότι η αρχαιοελληνική θρησκεία είναι πιο κοντά στα ανθρώπινα από τον χριστιανισμό. Μήπως εν τέλει όλοι οι θνητοί κρύβουμε μέσα μας έναν μικρό θεό;
Συμφωνώ με τον Γκορ Βιντάλ και πριν από αυτόν με τον Ιουλιανό τον Αποστάτη, που θεωρούν ολέθριο τον μονοθεϊσμό. Κοιτάξτε πόσα προβλήματα και αγωνίες προκάλεσε στον κόσμο τις τελευταίες δυοτρεις χιλιετίες. Και ναι, υπάρχει ένας θεός μέσα σε όλους μας, αλλά είναι ένας θεός που η θέση του είναι σε τούτον τον κόσμο και όχι στον ερχόμενο. Οπως το διατύπωσε πολύ ωραία ο Εμερσον: «Ο άνθρωπος είναι ένας ερειπωμένος θεός».

Μ΄ αυτό το μυθιστόρημα μοιάζει να ανοίγετε έναν υπόγειο διάλογο
με τον Οδυσσέα του συμπατριώτη σας Τζέιμς Τζόις…

Δεν είχα την πρόθεση να μπω σε διάλογο με το αριστούργημα του Τζόις, παρ΄ ότι υπάρχουν κατά σύμπτωση κάποιες ομοιότητες- η δράση εκτυλίσσεται μέσα σε μια ημέρα και οι Ελληνες θεοί και ήρωες τριγυρίζουν στο φόντο. Είναι αλήθεια όμως ότι και εγώ, όπως ο Τζόις και όπως ο ήρωάς του, ο Λέοπολντ Μπλουμ, βλέπω τη ζωή ως υπέροχα ποικίλη και πλημμυρισμένη με δυνατότητες.

Πιστεύετε ότι έχουμε οδηγηθεί να ζούμε σε μια συρρικνωμένη πραγματικότητα, ενώ μπροστά μας εκτείνονται άπειροι κόσμοι;
Ναι, νομίζω πως χάθηκαν οι αληθινές μυθολογίες και πως στην εποχή μας αυτό υπήρξε καταστροφικό για μας. Οι ελληνικοί μύθοι είναι ένας θαυμάσιος τρόπος για να παρουσιαστούν όλα τα είδη των φυσικών και ανθρώπινων φαινομένων, ίσως να πρόκειται για την καλύτερη αφήγηση που έχει επινοήσει η ανθρωπότητα. Και με θλίβει να σκέφτομαι ότι διαβάζοντας το βιβλίο μου πολύς κόσμος, ιδιαίτερα οι πιο νέοι, δεν θα έχουν παρά μια αμυδρή εικόνα για το ποιοι είναι, ή ήταν, ο Δίας, ο Ερμής ή ο Πάνας, αφού η κλασική παιδεία ανήκει πια στο παρελθόν.

Η ιδιαιτερότητα του λογοτεχνικού σας ύφους έγκειται, μεταξύ άλλων, στο ότι δίνετε μεγαλύτερο βάρος στον λόγο- που είναι δουλεμένος,εφευρετικός,πνευματώ- δης- παρά στην πλοκή. Κι ακόμα στο ότι καλλιεργείτε μια γλώσσα υβριδική,τα ιρλανδέζικα αγγλικά αντί για τα εγγλέζικα αγγλικά. Τι ακριβώς σημαίνουν αυτές οι επιλογές;

Πράγματι, τα έργα του Μπάνβιλ λειτουργούν πρώτα απ΄ όλα με το στυλ τους. Τα Ηiberno-Εnglish, όπως τα ονομάζουμε, είναι ένα εξαιρετικό λογοτεχνικό εργαλείο, όπως μπορεί κανείς να το επιβεβαιώσει στο έργο του Τζορτζ Μπέρναρντ Σο, του Ουάιλντ, του Γέιτς, του Τζόις, του Μπέκετ… Η αλήθεια είναι ότι τα αγγλικά δεν είναι η γλώσσα του τόπου μου· είναι η γλώσσα που μιλούσε η μητέρα μου, και η δική της μητέρα, αλλά πριν από αυτήν η γλώσσα ήταν ιρλανδική-κελτική. Και ακόμη σήμερα η ιρλανδική ευαισθησία είναι βασισμένη στην ιρλανδική γλώσσα, ενάμιση αιώνα μετά την εξαφάνιση των ιρλανδικών ως εθνική γλώσσα. Αυτή είναι μια καλή θέση για έναν συγγραφέα που θέλει να βρει τον εαυτό του: να στέκεται δηλαδή ελαφρώς έξω από τη γλώσσα του και να εξετάζει όλες τις αποχρώσεις της από μια ελαφρώς λοξή προοπτική.

Γιατί δημιουργήσατε τον Μπέντζαμιν Μπλακ, έναν άλλο εαυτό όταν αρχίσατε να γράφετε αστυνομικά βασισμένα στην πλοκή; Προσβλέπατε σε ένα καινούργιο κοινό;

Ναι, επιζητούσα ένα ευρύτερο κοινό- και ενδεχομένως λίγα παραπάνω χρήματα- αλλά ήθελα να δοκιμάσω και κάτι καινούργιο. Και τι θα μπορούσε να είναι πιο καινούργιο για τον Μπάνβιλ από μια μυθιστορηματική περιπέτεια στο ύφος του νουάρ.

Η Ελλάδα βρίσκεται στο μέσον μιας κρίσης και τα δυτικά ΜΜΕ μοιάζουν να έχουν σμιλέψει για τους σύγχρονους έλληνες ένα όχι και πολύ κολακευτικό προφίλ. Πώς τους περιμένετε να είναι;

Περιμένω να με υποδεχτούν στο αεροδρόμιο παρθένες που θα σκορπίζουν στα πόδια μου ροδοπέταλα…

Με θλίβει να σκέφτομαι ότι οι πιο νέοι δεν έχουν παρά μια αμυδρή εικόνα για τον Δία, τον Ερμή ή τον Πάνα, αφού η κλασική παιδεία ανήκει πια στο παρελθόν