Πτωχή και με χαμένη την τιμή της

Η ΕΛΛΑΔΑ ΗΤΑΝ ΚΑΠΟΤΕ, ΟΧΙ ΚΑΙ ΤΟΣΟ ΠΑΛΙΑ,
ΧΩΡΑ ΦΤΩΧΗ. ΑΠΟΜΟΝΩΜΕΝΗ ΣΤΟΝ
ΜΥΧΟ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ, ΣΤΟ
ΝΟΤΙΟ ΑΚΡΟ ΤΗΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΗΣ, ΠΡΙΝ ΑΚΟΜΗ
ΓΕΜΙΣΕΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ ΜΕ ΤΑ
ΣΑΚΙΔΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΣΑΝΔΑΛΙΑ ΘΥΜΙΖΕ ΕΝΑ ΑΠΕΡΑΝΤΟ
ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΟ
Τα σύνορα με τις χώρες του Συμφώνου της Βαρσοβίας, η «γεωστρατηγική» της θέση, την έκαναν απαραίτητη στα αμυντικά σχέδια των δυτικών δημοκρατιών. Ηταν αυτή η θέση που τη γλίτωσε την τελευταία στιγμή από τη δυστυχισμένη μοίρα των γειτόνων της, από τα θλιβερά καθεστώτα της Αλβανίας, της Βουλγαρίας και της τιτοϊκής Γιουγκοσλαβίας.

Παρ΄ όλα αυτά, τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια η Ελλάδα δεν μπόρεσε να ακολουθήσει τον βηματισμό των λοιπών χωρών της Δυτικής Ευρώπης. Σε αντίθεση με τους ιταλούς κομμουνιστές οι οποίοι, αν και σταλινικοί την εποχή εκείνη, δεν δέχθηκαν να βυθίσουν τη χώρα τους στο αίμα, οι καθ΄ ημάς προτίμησαν να τα παίξουν όλα για όλα με τα γνωστά τραγικά αποτελέσματα. Ευτυχώς για την Ελλάδα, τα ζάρια που έριξαν δεν τους βγήκαν.

Ολα αυτά είναι γνωστά, όπως είναι γνωστό και ότι τα χρόνια που ακολούθησαν το αιματοκύλισμα ήταν χρόνια μνησικακίας εκ μέρους των νικητών. Η μνησικακία αυτή καταδίκασε την Ελλάδα να μένει κλεισμένη στον εαυτό της, να είναι στο έλεος του χωροφύλακα, και ήταν αυτή η μνησικακία που γιγάντωσε το κράτος και οικοδόμησε αυτό το καταθλιπτικό κατασκεύασμα του Δημοσίου, πειρατικού, δύσμορφου και εχθρικού απέναντι στην κοινωνία που υποτίθεται ότι όφειλε να υπηρετεί.

Ησαν αφελείς; Μπορεί. Ούτως ή άλλως, η αισιοδοξία έχει ανάγκη από τη σχετική αφέλεια για να αναπτυχθεί. Υπήρχε όμως, ακόμη, και μια πραγματικότητα η οποία σε έκανε να πιστεύεις πως το κύτταρο δεν είχε ακόμη διαφθαρεί. Η ελληνική κοινωνία, παρά τη μνησικακία, παρά τη χολή που είχε καταπιεί, την κουτοπονηριά, τη συγγενή δυστροπία, κρατούσε ακόμη τα αντανακλαστικά της.

Στην Ελλάδα υπήρχε φτώχεια, αλλά δεν υπήρχε αθλιότητα. Υπήρχε ένας πολιτισμός της φτώχειας ο οποίος επέτρεπε ακόμη και στον κάτοικο του πιο απομακρυσμένου αιγαιοπελαγίτικου νησιού να αισθάνεται αξιοπρεπής. Αυτή την αρχοντιά, η γενιά που σήμερα διαχειρίζεται- όσο μπορεί να τα διαχειριστεί – τα δημόσια πράγματα πρόλαβε να τη ζήσει. Οι υπόλοιποι τη βλέπουν ως γραφική μούτα στις κωμωδίες του ελληνικού κινηματογράφου.

Η ηθική εξαθλίωση, ο κυνισμός, δεν ήταν ο κανόνας. Ηταν η εξαίρεση. Αν κάτι έχει αλλάξει σήμερα είναι αυτή η αναλογία. Τον πολιτισμό της φτώχειας τον διαδέχθηκε η Φυλή των Καγιέν, αμόρφωτη, κακόγουστη, με μόνο της όπλο το θράσος της συνενοχής. Ολοι στο ίδιο καζάνι βράζουμε, απλώς εμείς είμαστε στον αφρό κι εσείς στον πάτο. Χάσαμε το αίσθημα της ντροπής, αυτό το πανάρχαιο ελληνικό αγαθό. Μαζί του χάθηκε και η αξιοπρέπειά μας. Ακουσα ότι στα φωνακλάδικα της Μυκόνου δρέπει δάφνες το «Ολι Ρεν δεν θα μας πάρεις τα Καγιέν». Αν κάτι χαρακτηρίζει την ξεδιαντροπιά είναι ότι δεν έχει όρια, και αν μας χρειάζεται κάτι επειγόντως είναι η συνείδηση των ορίων μας.

Η ελληνική κοινωνία προσπάθησε να προσαρμοστεί στην ευρωπαϊκή της ύπαρξη πιστεύοντας πως αν καταφέρει να οδηγεί ακριβά αυτοκίνητα και να ταξιδεύει ανά δεκαπενθήμερο στην Νέα Υόρκη συμμετέχει στον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Ποιος είναι αυτός και ποιες οι αμαρτίες του είναι ένα μεγάλο θέμα, δεν έχω αντίρρηση, πλην όμως οφείλουμε να θυμηθούμε πως όσο ο ευρωπαϊκός πολιτισμός δεν ανήκει στο ακριβό αυτοκίνητο άλλο τόσο δεν ανήκει και σε αυτούς τους δυσάρεστους κυρίους και τις κυρίες που απαγγέλλουν αριθμούς από τηλεοράσεως. Ο ευρωπαϊκός πολιτισμός, αν έχει μέλλον, ανήκει στη μεγάλη Ιστορία του, αλλά ανήκει και στο δεκαπεντάχρονο παιδί που αρχίζει να διαβάζει Καζαντζάκη ή Ντοστογιέφσκι. Είναι το δικαίωμά του να πηγαίνει σχολείο και να κάθεται δίπλα στο παιδί που γεννήθηκε στην Αλβανία και θέλει να μάθει ελληνικά για να γίνει ένας από εμάς.

Τον πολιτισμό της φτώχειας τον διαδέχθηκε η Φυλή των Καγιέν, αμόρφωτη, κακόγουστη, με μόνο της όπλο το θράσος της συνενοχής. Χάσαμε το αίσθημα της ντροπής, αυτό το πανάρχαιο ελληνικό αγαθό