Χορεύοντας μ΄ έναν ξένο

Ελλάς, γλώσσα τυφλή στην κινηματογραφία. Από τις οκτώ πρεμιέρες (λόγω τριών και «προπολεμικών» του Γουόνγκ Καρ Βάι) μόνο μία θ΄ αντέξει και ίσως σκίσει στα ταμεία.
Το «Ιron Μan 2» με τον Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ. Οι υπόλοιπες μεταξύ Θεσσαλονίκης και Ταινιοθήκης. Δηλαδή, nada στα ταμεία.
Πού τα βρίσκουν τα λεφτά; Ρωτήστε τούς κηδεμόνες μας, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο!
Μοναδική εξαίρεση και συναρπαστική έκπληξη, το «Ρartir» («Φεύγω») της Κατρίν Κορσινί. Ηλικίας 54 με πλούσιο βιογραφικό ως ηθοποιός, σεναριογράφος και σκηνοθέτιδα. Γυναίκα στο τιμόνι της σκηνοθεσίας. Γυναίκα η ηρωδία αυτού του μελοδράματος που προκαλεί ίλιγγο αισθημάτων και πανδαιμόνιο συγκινήσεων. Μια ακραία ερωτική ιστορία. Ισοδύναμη της «Γυναίκας της διπλανής πόρτας» του Φρανσουά Τριφό και του 1981. Καθώς και της αγγλικής του Μάικ Νιούελ «Χορεύοντας μ΄ έναν ξένο» του 1985.

Παρένθεση για να εξηγήσω πριν παρεξηγηθώ. Πώς έλεγε ο Μάο; Η γυναίκα το άλλο μισό του ουρανού. Ετσι και στον κινηματογράφο. Μισό και μισό. Το πρώτο μισό το μελόδραμα το σαρωτικό. Το δεύτερο μισό, το σασπένς το αινιγματικό. Ανευ αυτών θεοσκότεινος ο κινηματογραφικός ουρανός. Η Κορσινί κατάφερε, ύστερα από ένα πρώτο αργόσυρτο ημίωρο να με βιδώσει στο κάθισμα και να με στριμώξει στο κανναβάτσο μιας ιστορίας τόσο καθημερινής όσο και κολασμένης.

Το στόρι σαν καζάνι. Εξωτερικά γυαλισμένο. Ογκώδες. Κανονικό. Εσωτερικά το νερό κοχλάζει. Το καπάκι πανέτοιμο να εκτοξευθεί. Και όποιον πάρει ο χάρος. Συμβαίνει. Σε κάθε γυναίκα. Σε κάθε άντρα. Της διπλανής πόρτας. Κυρίως των βορείων και νοτίων προαστίων. Ως εξής: σε πόλη της Νότιας Γαλλίας, εκείνος, ο σύζυγος (Ιβάν Ατάλ) καλοστεκούμενος και μεγαλοπαράγοντας της περιοχής, εκείνη (Κριστίν Σκοτ Τόμας με άπταιστα γαλλικά) Αγγλίδα με δυο παιδιά. Να σουλατσάρει ανάμεσα σε κομψά αντικείμενα με βλέμμα απλανές. Τουτέστιν διαθέσιμη για μια νέα ζωή. Ωσπου από το πουθενά πέφτει στη ζωή τους ένας ξένος, καταλανός μετανάστης. Περιφερόμενος εργάτης (Σερζί Λοπέζ), καθόλου κομψός, καθόλου ωραίος, καθόλου νέος, καθόλου ευκατάστατος, καθόλου ο εραστής της Λαίδης Τσάτερλι, καθόλου μπουρζουάς. Ας πούμε Αλβανός. Η καρδιά της Σουζάνας (το όνομά της) ταράζεται. Η σάρκα της διεγείρεται. Ετσι πέφτουν στο κρεβάτι. Ερως σαρκός. Οne night stand. Κι όμως. Η Σουζάνα θέλει κι άλλο. Ο Ιβάν (το όνομα του Καταλανού) κάνει πίσω. Το αρσενικό είναι το λογικό. Το θηλυκό το αίσθημα, ο παρορμητισμός. Ο οδηγός.

Από εκεί και μετά όλα, μα όλα είναι πιθανά. Η Σουζάνα αρχίζει να χορεύει στην πυρά. Δύναμη ανάτασης. Δύναμη καταστροφής. Ομολογεί την απιστία της. Ετοιμη να διαπραγματευτεί ακόμα και τα παιδιά της. Ο άντρας της τρελαίνεται. Να παραδώσει αμαχητί το σπουδαιότερο κομμάτι της περιουσίας του; Ποτέ! Η χειραφέτηση της γυναίκας στα παλιά του τα παπούτσια. Για να την εκδικηθεί και για να την αναγκάσει να επιστρέψει και να εκλιπαρεί, κόβει κάθε στρόφιγγα χρηματική. Η Σουζάνα αποφασισμένη και στην κόλαση να χωθεί. Χωρίς να του χαρίσει μισή σπιθαμή. Η σάρκα δεν υποχωρεί. Ερεθισμένη, αναπτερωμένη. Για όλα ικανή. Ομως ο εραστής κλονίζεται. Δύο βήματα πίσω, ένα μπροστά. Το αρσενικό με σκέψη ρηχή. Το θηλυκό ορμάει. Και ό,τι βγει. Το πρώτο που βγαίνει είναι ανώμαλη προσγείωση οικονομική. Μια μεγαλοαστή με τσεμπέρι να μαζεύει φρούτα για μερικές πενταροδεκάρες. Το δεύτερο, πάνω στην απελπισία της, είναι η κλοπή. Ανοίγει παράνομα το συζυγικό σπίτι και αδειάζει τους τοίχους από ακριβούς πίνακες ζωγραφικής. Είκοσι χρόνια, σου λέει, εγώ τους φρόντιζα, εγώ τα παιδιά μου μεγάλωσα. Ε, διάολε, μου αξίζει κάτι περισσότερο για τον κόπο μου. Η Σουζάνα έχει βάλει το κεφάλι της στο ντορβά. Η αληθινή κόλαση δεν είναι μακριά. Ο έρωτας, η σάρκα, η απελευθέρωση, η αλήθεια, πληρώνονται πολύ, μα πολύ ακριβά!

Στην αρχή, σκηνοθεσία βραδυφλεγής. Μα τώρα τι βλέπω; ρωτάς. Ετοιμος να φύγεις μακριά. Πλάνη. Το ηφαίστειο μόλις ξυπνά. Η σκόνη θα επικαθήσει σε κάθε μόριο του σώματός σας. Η Κορσινί αντιστρέφει την κλασική συνταγή. Το σώμα οδηγεί. Η καρδιά ακολουθεί. Το σεξ το εφαλτήριο για μια νέα, καλύτερη αρχή. Γι΄ αυτό ο Ιβάν (Σερζί Λοπέζ) είναι το ανάποδο του μποντιμπιλντερά. Γι΄ αυτό με την κοιλίτσα του. Η «βρωμιά» του είναι το αντίθετο του λούστρου της. Με ένα λόγο, το λούστρο είναι ο τάφος. Η «βρώμα» ζωή. Αυτό το φιτίλι που άναψε την πρώτη σπίθα στο κορμί της Σουζάνας. Αυτή η ωμότητα του σώματός του. Αυτή η απόλυτη, πρωτόγνωρη για εκείνη ηδονή. Αυτή και η πρώτη καινοτομία του Ρartir. Οπως φεύγει η Σουζάνα, έτσι και η Κορσινί. Η ύλη και όχι η μεταφυσική. Ο ρεαλισμός και όχι ο ρομαντισμός. Εξέγερση κανονική. Αυτή η αλλαγή. Ακολουθούμενη από μια δεύτερη. Εξίσου σημαντική. Η πλούσια Σουζάνα ερωτεύεται έναν ισπανό μετανάστη. Οι κοινωνικοί διαχωρισμοί και όλες οι προκαταλήψεις στο καλάθι με τα σκουπίδια. Η μικρή επανάσταση είναι γένους θηλυκού. Η γυναίκα κάνει την αρχή. Η γυναίκα κάνει την τομή. Αυτή είναι η ρήξη. Αυτή η ανυπακοή. Αυτή η ορμή. Αυτή ο έρωτας. Αυτή και η ριζική αλλαγή. Και τέλος, καθόλου όμως τελευταίο, η Κριστίν Σκοτ Τόμας. Ο θηλυκός Μέσι αυτής της καταραμένης ιστορίας. Μόνη εναντίον όλων. Ολη η ταινία πάνω της. Το πιο γοητευτικό μελαγχολικό βλέμμα του σημερινού κινηματογράφου. Οπου παίξει δημιουργεί ταραχή. Εξαιρετική. Με μια υποψηφιότητα Cesar γι΄ αυτή την ερμηνεία. Τόσο λιτή και ταυτόχρονα τόσο πλούσια σε χυμούς. Αδυνατον να φανταστώ τη Σουζάνα χωρίς την Κριστίν Σκοτ Τόμας. Αν τα τελευταία χρόνια είδα μια ταινία που αποθεώνει τη γυναίκα, είναι αυτή. Κυρίες μου, Ρartir!

«Φεύγω»

Πλούσια με μετανάστη Κόβει όλες τις γέφυρες και ορμάει Το σώμα πρώτα και ύστερα η καρδιά Ρεσιτάλ Κριστίν Σκοτ Τόμας

ΒΑΘΜΟΙ=8

(ηφαίστειο!)

Πλουτώνια, νετρόνια, κωθώνια!

Βοήθεια εκλιπαρούσαν τ΄ αυτιά μου. Δεν αντέχω άλλο, φώναζαν τα μάτια μου. Πού ν΄ ακούσει ο Ιron Μan. Ακούει το μέταλλο; Η οθόνη, μηχανουργείο. Η τεχνολογία Ρlay Station για νηπιαγωγείο. Ενα ακατάσχετο, χαοτικό και επικών διαστάσεων διαφημιστικό για το προμοτάρισμα της πολεμικής βιομηχανίας!

Αν, όπως λένε με στοιχεία, το Χόλιγουντ είναι ο σιαμαίος αδελφός του Πενταγώνου, ε τότε το «Ιron Μan 2» είναι το κερασάκι σ΄ αυτόν τον πολτό θορύβου, λαμαρίνας και τεχνολογικής μπουρδολογίας. Τυχαίο; Καθόλου. Μεθοδευμένο; Εντελώς. Αρκεί να ξετυλίξεις το νήμα. Αρκεί να πετάξεις από μπροστά σου όλο αυτό το οργανωμένο πανδαιμόνιο καταδιώξεων, μονομαχιών και Κing Size καταστροφών. Στο τέλος σχεδόν η μισή υφήλιος καταλήγει σκέτο ρημαδιό. Εχουμε και λέμε λοιπόν. Τι είναι ο Τόνι Σταρκ (Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ); Ο απόλυτος συνδυασμός μιας πατριωτιωτικής, φιλειρηνικής πλουτοκρατίας παρέα με τη διαστημική τεχνολογία.«Ιδιω- τικοποίησα επιτυχώς την παγκόσμια ειρήνη» λέει σαν κορδωμένο παγώνι. Ετσι Super Ηero ο Μπιλ Γκέιτς αγκαλιά με την πολεμική βιομηχανία. Που σημαίνει το εξής ιμπεριαλιστικό: Με τα όπλα θα επιβάλουμε την παγκόσμια ειρήνη. Ρax Αmericana. Οι αθεόφοβοι μας τα ρίχνουν κατάμουτρα. Γι΄ αυτό εκτιμώ τον αμερικανικό κυνισμό.

Τι είναι ο Ιβάν Βάνκο (Μίκι Ρουρκ); Το σοβιετικό ισοδύναμο του αμερικανού Αντονι Σταρκ/Ιron Μan. Τουτέστιν, άθλιος, κανίβαλος, δαίμονας. Ο επίγειος Εωσφόρος με άφθονο μυαλό. Αγγελος ο Σταρκ. Διάβολος ο Ιβάν.

Τι είναι ο Τζάστιν Χάμερ (Σαμ Ρόκγουελ); Η σατανική πλευρά της πολεμικής και τεχνολογικής βιομηχανίας. Το γεράκι δηλαδή. Ο αντίπαλος και αντίζηλος του αγγελικού Τόνι Σταρκ. Ο Χάμερ προκειμένου να ταπεινώσει τον Ιron Μan, να κερδίσει πόντους στη Γερουσία και να βάλει χέρι στα κρατικά ταμεία, θα συμμαχήσει με τον Ιβάν Βάνκο. Μεθερμηνευόμενο αυτό πάει να πει το γνωστό: γεράκια στην Αμερική, γεράκια στη Ρωσία. Επομένως, Τόνι Σταρκ και ξερό ψωμί. Παιδιά υπάρχει και καλή, ενάρετη, ουμανιστική, ειρηνόφιλη, καλλιεργημένη, πολιτισμένη πολεμική βιομηχανία!

Αυτή η ουσία. Ενδεδυμένη με Lifestyle προχωρημένης τεχνολογίας. Με άφθονα ζουμερά κορίτσια. Και με δύο ντάμες να περιφέρονται σαν δορυφόροι πέριξ του Ιron Μan. Η Σκάρλετ Γιόχανσον με κόκκινα μαλλιά και αισθησιακό περμανάντ. Σε ρόλο συνοδού, γραμματέως και φονικού όπλου. Μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου ένα πλάσμα περίπου ένα και πενήντα γκρεμίζει καμιά εκατοστή ντουλάπες. Με πολεμικές τέχνες και άλλα εναέρια κόλπα. Η δεύτερη, η Γκουίνεθ Πάλτροου, η Πέπερ Ποντς, είναι η ας πούμε κομψή «σύζυγος» του Αντονι Σταρκ. Τα δίδυμα είναι το πετρέλαιο με το οποίο λειτουργεί το μηχανουργείο. Ιron Μan εναντίον Ιβάν Βάνκο. Ιron Μan εναντίον Τζάστιν Χάμερ. Σκάρλετ η «ερωμένη». Γκουίνεθ η «επίσημη» και αρραβωνιασμένη.

Τι ξεχωρίζει απ΄ όλα αυτά τα εκκωφαντικά; Η ορμητική παρουσία του Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ. Ο μπαγάσας ό,τι και να παίξει σε καθηλώνει. Αλλά κυρίως ο Μίκι Ρουρκ. Σα να βγήκε ακέραιος από τον «Παλαιστή». Ο μόνος που με τα ρώσικά του ξεφτιλίζει τον ρόλο του. Ο μόνος που ξεχωρίζει με την επεξεργασμένη βαρβαρότητά του. Θα μείνει στο πάνθεον των Βad Guys του Χόλιγουντ. Ε και; Αυτό λέω κι εγώ. Γιατί στο τέλος με τρία πράγματα ολοκληρώνεις τον λογαριασμό: πλουτώνια, νετρόνια, κωθώνια!

«Ιron Μan 2»

Good guy ο Ρόμπερτ Ντάουνι Τζούνιορ Βad guy ο Μίκι Ρουρκ Μηχανουργείο η σκηνοθεσία Πολεμική βιομηχανία το σενάριο

ΒΑΘΜΟΙ=2

(λαμαρίνες)

Ισπανική πρωτοπορία

«Μοναξιά» (La Soledad). Του Χαϊμέ Ροζάλες από Βαρκελώνη. Μια παραγωγή του 2007. Πρωτοποριακή άσκηση γραφής. Η ιστορία απλή. Καθημερινή. Μια χωρισμένη μ΄ ένα μωρό και τρεις αδελφές με τη μητέρα τους. Αυτό. Οι σχέσεις όσο συγκλίνουν τόσο αποκλίνουν. Καθένας με το προσωπικό του πρόβλημα. Γι΄ αυτό ο Ροζάλες τέμνει το πλάνο σε δύο μέρη. Δύο άνθρωποι, δύο κόσμοι. Κάθονται αντικρυστά, αλλά τους αποτυπώνει διαφορετικά. Περίπου σαν την «Γκερνίκα»του Πικάσο. Τέμνει την εικόνα. Φραγή στην επικοινωνία. Ακρως ενδιαφέρον σαν Μaster Class σκηνοθεσίας.

Εντελώς αδιάφορο και σχεδόν ακατανόητο για το ευρύτερο κοινό!

ΒΑΘΜΟΙ=7

(μόνο για ψαγμένους)

Για ελάχιστο, απαιτητικό κοινό

Τριλογία Γουόνγκ Καρ Βάι: Γεννημένος πριν από 54 χρόνια στη Σαγκάη. Με καλύτερη στιγμή του το «2046» του 2004. Αφιέρωμα με τρεις ιστορίες από το παρελθόν. Πριν γίνει γνωστός. Ας πούμε το ξεκίνημά του. Δηλαδή, «Καθώς κυλούν τα δάκρυά μας» (Wong gok moon) παραγωγής 1988. Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του.

Γκανγκστερική ιστορία με Αντι Λάου και Μάγκι Τσέουνγκ. Η δεύτερη «Οι άγριες μέρες μας» (Α Fei zheng chuan) γυρίστηκε δύο χρόνια αργότερα. Εδώ ο Γουόνγκ Καρ Βάι συνεργάζεται με τον εξαιρετικό φωτογράφο Κρίστοφερ Ντόιλ (διευθυντής φωτογραφίας και στο «2046»). Και με πρωταγωνιστές πάλι Μάγκι Τσέουνγκ και Λέσλι Τσονγκ. Μια ιστορία οργισμένων νέων. Η ταινία περνάει αδιάφορη στον τόπο του. Διακρίνεται όμως σε Ιαπωνία και Βρετανία. Τρίτη και τελευταία επιλογή «Εκπτωτοι άγγελοι»(Duo Luo tian shi) παραγωγής 1995. Είναι η πέμπτη σκηνοθεσία του. Μετά τους «Αγγέλους» αρχίζει να γίνεται γνωστός και εν Ελλάδι. Σε μικρό, περιορισμένο, κοινό. Επαγγελματίας δολοφόνος αναλαμβάνει συμβόλαια από μια κρυφά ερωτευμένη μαζί του γυναίκα. Εκείνη τον φαντασιώνεται. Ολες Μade in Ηong Κong!

ΒΑΘΜΟΙ=ΤΑΙΝΙΟΘΗΚΗ

Ωμό το στίγμα της Γαλλίας

Και έτερη Γαλλίδα στο τιμόνι της σκηνοθεσίας. Η Ροζαλίν Μπος. Με την δεύτερη ταινία της «La Rafle» που ελληνικώς παραφράστηκε «Τη νύχτα που χάθηκαν τα αστέρια». Εξ όσων θυμάμαι η πρώτη φορά στο Film Francais όπου το στίγμα της γαλλικής, φιλοναζιστικής και αντισημιτικής ντροπής αποτυπώνεται τόσο ωμά!

Ετσι για να τα λέμε όλα. Το 1974 ο μακαρίτης Λουί Μαλ με το «Λισιέν Λακόμπ» (όνομα Lacombe Lucien) απενοχοποιούσε τον γαλλικό δωσιλογισμό. Ενα αμούστακο παλικάρι, ο Λισιέν, στο πλευρό των κατακτητών. Γιατί; Ετσι. Από επιπολαιότητα. Από αναλφαβητισμό. Η Μπος ανοίγει τον φάκελο «Εβραίοι στη Γαλλία του 1941» και προσπαθεί να γκρεμίσει κάθε άλλοθι γαλλικό. Η γενοκτονία των Γαλλοεβραίων, κοινό μυστικό. Η γαλλική παράλυτη, προδοτική ηγεσία παρέδωσε τη χώρα στις ορδές του Χίτλερ μέσα σ΄ ένα 24ωρο. Τα γερμανικά τεθωρακισμένα χορεύανε τάνγκο στην Ρlace Vandome. Αυτή ήταν μόλις η αρχή. Η συνέχεια σκοτεινή. Ο εκτοπισμός των Εβραίων δεν ήταν μόνο σχέδιο των ναζί. «Γιατί αργοπορείτε τόσο πολύ;», ρωτούσαν με επιτακτικό τόνο οι γάλλοι αξιωματούχοι τους γερμανούς κηδεμόνες τους. «Γιατί δεν υπάρχουν διαθέσιμα τρένα και γιατί τα κρεματόρια δεν είναι έτοιμα». Ανατριχιαστικό. Πρώτα τους ανάγκασαν να φορέσουν το κίτρινο πανί. Υστερα στρίμωξαν γυναίκες, άντρες, γέρους και μωρά στο ποδηλατοδρόμιο. Μετά διαχώρισαν τους γονείς από τα παιδιά. Στο τέλος τους μετέφεραν στα κρεματόρια. Η εξαέρωση ήταν καθολική. Χιλιάδες ανθρώπινα πλάσματα μεταλλάχτηκαν σε στάχτες και σαπούνια. Αυτό το αντίτιμο του γάλλου μικροαστού και μεγαλοαστού για την καλοπέρασή τους στη διάρκεια της Κατοχής. Αυτό περιγράφει η Ροζαλίν Μπος. Ντροπή!

Η εικονογράφηση διαστάσεων έπους. Πολυπρόσωπες σκηνές. Πολυπρόσωπες ιστορίες. Πολλοί οι πρωταγωνιστές (Ζαν Ρενό σε ρόλο καλού γιατρού, Μελανί Ρολάν, Γκαντ Ελμαλέ και πολλοί άλλοι). Η σκηνοθεσία εξαιρετική. Στέρεη, δυνατή. Οι δύο σκηνές με τον Χίτλερ να χαριεντίζεται με την Εύα Μπράουν εντελώς χάρτινες και ελληνικής κοπής. Οι ερμηνείες επαγγελματικές. Τα κοστούμια, το μέικαπ, οι χώροι, όλα πρώτης γραμμής. Ομως μία η ένσταση. Βασική. Χωρίς συγκεκριμένη, προσωπική ιστορία, Νo film. Σαν να βλέπεις τη «Λίστα του Σίντλερ» χωρίς τον Σίντλερ.

«Τη νύχτα που χάθηκαν τα αστέρια»

Γάλλοι παρέδωσαν τους Εβραίους στους ναζί Η σιωπή των αμνών Εξαιρετική παραγωγή Χωρίς ιστορία προσωπική

ΒΑΘΜΟΙ=5

(μισό μισό)

Μικρός κολπατζής

«Αθώα κόλπα» (Sztuczki). Από την Πολωνία του 2007 και του Αντρέι Γιακιμόφσκι. Πανέξυπνος και αλλιώτικος δεκάχρονος πιτσιρικάς σ ένα χωριό της Πολωνίας. Με μια μάνα που δουλεύει νυχθημερόν και μοναδική παρέα τη μεγάλη αδελφή του. Ο,τι βλέπει είναι ακίνητο, παρακμασμένο, μελαγχολικό. Ντουβάρι για το μέλλον. Ομως ο Στέφεκ επινοεί από τον προσωπικό σκληρό δίσκο του δεκάδες μικρά κόλπα και έτσι βρίσκει διέξοδο σε άλυτα προβλήματα. Αισιοδοξία μέσα από τη μαυρίλα. Χαριτωμένο, καλοφτιαγμένο, λιτό, ευρηματικό και καλοπαιγμένο. Ο μικρός Ντάμιαν Ουλ βάζει κάτω όλα τα θηρία.

ΒΑΘΜΟΙ=6

(καλό)