Οι κεφαλόδεσµοι «µιλούν» για την παράδοση

Τρίχες από µαϊµού, όστρακα, γούνες, δόντια και νύχια άγριων ζώων χρησιµοποιούν για τον στολισµό της κεφαλής τους τα µέλη µιας οµάδας φυλών στην Ινδία µε έντονη πολεµική παράδοση, που αριθµεί τέσσερα εκατοµµύρια. Παιδιά στην Ινδία φορούν σκουφάκια µε ουρά για προστασία από τον ήλιο µε πλούσιο διάκοσµο και καθρεφτάκια. Ενώ οι νύφες στη Βηθλεέµ στα τέλη του 19ου και αρχές του 20ού αιώνα εµφανίζονταν µε το γνωστό «καπέλο χρηµάτων», καθώς ήταν καταστόλιστο µε κέρµατα, µικροκοσµήµατα και χάντρες.

Ταξίδι στις παραδόσεις των χωρών της Ασίας, της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής προσφέρουν περισσότεροι από εκατό «Στολισµοί κεφαλής» στην οµότιτλη έκθεση, σε επιµέλεια Σοφίας Χανδακά, που παρουσιάζεται στο Μουσείο Μπενάκη έως τις 9 Μαΐου.

Πρόκειται για ενθύµια από τα ταξίδια της Ιωάννας Κουτσουδάκη τα οποία συνέλεξε σε διάστηµα 30 ετών. Χειροποίητα καπέλα, φέσια, ψάθες, παιδικοί σκούφοι, στέµµατα, φερετζέδες, στέφανα γάµου, τα οποία αποτελούν µέρος της παραδοσιακής αµφίεσης και στολισµού µειονοτήτων και εθνοτήτων τουλάχιστον 16 χωρών.

Από το Οµάν και το Πακιστάν ώς το Θιβέτ και την Ινδονησία, τα χρώµατα και τα διακοσµητικά στοιχεία στην ένδυση µαρτυρούν το φύλο και την κοινωνική θέση. Σύµβολο της κοινωνικής ανάπτυξης της µειονότητας των Μiao στην Κίνα αποτελεί το καπέλο της γυναικείας εορταστικής φορεσιάς, µε διακόσια ασηµένια καµπανάκια και ελάσµατα µε έκτυπη διακόσµηση και µοτίβα από άνθη, φύλλα, πεταλούδες, ζώα. Από την ηµέρα της γέννησης του κοριτσιού, οι γονείς συγκεντρώνουν το ασήµι για την κατασκευή του καπέλου, που αργότερα θα φανερώσει την οικογενειακή κατάσταση και την κοινωνική της θέση. Ο σχεδιασµός του καπέλου φανερώνει την ηλικία της γυναίκας αλλά και τον τόπο κατοικίας των διαφορετικών Αkha, µιας εθνοτικής οµάδας κινεζικής προέλευσης που κατοικούν στην Κίνα, στο Βιετνάµ, στο Λάος και στην Ταϊλάνδη. Ο στολισµός της κεφαλής σε σχήµα τραπεζιού ανήκει στους Lomi ή Loimisa Αkha, σε αντίθεση µε εκείνον των Ulo Αkha που είναι κωνικός.

Στις επισκέψεις τους σε γειτονικά χωριά στα βόρεια σύνορα µε την Κίνα και τη Μιανµάρ, οι φύλαρχοι διακρίνονται από το περίπλοκο καπέλο τους.

Τα µακριά µαλλιά του άνδρα πλέκονται κότσο στο µέτωπο, στολισµένα µε φτερά του βασιλικού βούκερου, ενός πουλιού που θεωρείται σήµα κατατεθέν της περιοχής.

Οσο για τη χρήση καλυµµάτων κεφαλής στους θρησκευτικούς γάµους, οι γυναίκες στο Κάιρο καλύπτουν το πρόσωπο µε ασηµοκέντητους φερετζέδες ενώ το ζευγάρι στη Δυτική Βεγγάλη φοράει στέµµατα σκαλισµένα σε ξύλο.

ΙΝFΟ

«Στολισµοί κεφαλής» στο Μουσείο Μπενάκη (Κουµπάρη 1, τηλ.
210-3671.000). Εως 9 Μαΐου.