«Η Καθολική Εκκλησία είναι το καλύτερο μαγαζί»

Ο ΤΖΟΣΟΥΑ: Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΤΟΥ ΤΕΩΣ
ΠΥΓΜΑΧΟΣ, ΝΥΝ ΑΠΑΤΕΩΝΑΣ. Η
ΜΑΝΑ ΤΟΥ ΤΕΩΣ ΧΟΡΕΥΤΡΙΑ, ΝΥΝ
ΠΟΡΝΟΣΤΑΡ. ΠΑΝΤΡΕΥΤΗΚΕ ΜΙΑ
ΚΟΡΗ ΚΑΛΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ. ΕΚΑΝΕ
ΚΑΡΙΕΡΑ ΣΤΗΝ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. ΚΑΙ
ΤΩΡΑ, ΕΠΕΙΤΑ ΑΠΟ ΕΝΑ ΣΚΑΝΔΑΛΟ,
ΖΥΓΙΖΕΙ ΚΑΙ ΜΕΤΡΑΕΙ ΤΗ ΖΩΗ
ΤΟΥ. ΧΙΟΥΜΟΡ ΚΑΙ ΕΙΡΩΝΕΙΑ. ΕΝΑ ΑΝΑΤΡΕΠΤΙΚΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ ΠΟΥ ΒΑΖΕΙ ΣΤΟΝ ΠΑΓΚΟ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΘΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΟΣΑ ΠΟΝΑΝΕ
Η πανταχού παρούσα πολιτική ορθότητα έχει αφαλατώσει τη γλώσσα στις πιο ενδιαφέρουσες εκτροπές της. Καλή και άγια για τη σχολική τάξη και την ενορία, μίζερη και μικρόψυχη στη λογοτεχνία. Ο Μόρντεκαϊ Ρίχλερ (1931-2001), γέννημα θρέμμα Καναδός δεν διστάζει να τη δυναμιτίσει. Πεζογράφος με χωνεμένη εβραϊκή παιδεία και τσουχτερή γλώσσα, δεν γνωρίζει ιερό και όσιο. Αν επιμένετε στην ιδεολογία της πολιτικής ορθότητας, ο Ρίχλερ δεν είναι ο άνθρωπός σας.

Στα μυθιστορήματα του Ρίχλερ, παρακολουθούμε έναν διαβολεμένα ταλαντούχο συγγραφέα. Διακρίνεται για την αφηγηματική φόρα και τον αφηγηματικό δόλο του. Βυθοσκοπεί το σκότος της ανθρώπινης φύσης με ανελέητο χιούμορ.

Το μυθιστόρημα O Τζόσουα τότε και τώρα έγινε ταινία (1985) και μίνι σειρά στην τηλεόραση. Θεωρήθηκε «ημιαυτοβιογραφι- κό» κείμενο. Πράγματι. Ο Τζόσουα έχει κοινά στοιχεία με τον συγγραφέα. Ο συγγραφέας σιχαίνεται την τρομοκρατία του αρυτίδωτου ρεαλισμού – και βρίσκει τον τρόπο να την υπονομεύσει. Εξίσου απεχθάνεται και την ευθύγραμμη εξιστόρηση.

Η υπόθεση έχει ως εξής: Ο Τζόσουα Σαπίρο, Εβραίος, αθλητικογράφος, άνθρωπος της τηλεόρασης, εξωτικό φρούτο για την αστική τάξη στην οποία μεταφυτεύτηκε, είναι ο γιος ενός πυγμάχου και μιας χορεύτριας. Ο πάλαι ποτέ πυγμάχος μπαμπάς έχει εξελιχθεί σε «έντιμο απατεώνα» και η αστικής καταγωγής μάνα του, από χορεύτρια εξωτικών χορών, κάνει πλέον καριέρα ως πορνοστάρ. Ο πατέρας Σαπίρο είναι ένας έξοχος μυθιστορηματικός τύπος, με ιδιαίτερες αντιλήψεις, τις οποίες προσπαθεί να μεταλαμπαδεύσει στον γιο του. Για τη θρησκεία, το σεξ, την ανθρωπότητα. Έχει τον δικό του, μοναδικό τρόπο να αφηγείται τη Βίβλο και να παρουσιάζει τις διαφορές των Εκκλησιών: «Η Καθολική Εκκλησία είναι το καλύτερο μαγαζί, κανείς δεν της τη βγαίνει σε συλλογές, κι έχουν ακίνητα σ΄ όλη την πόλη. Παντού. Το λοιπόν, η Καθολική Εκκλησία οικοδομήθηκε πάνω σ΄ έναν βράχο ηθικής, σύμφωνα με τον Πέτρο, αλλά η Προτεσταντική πάνω στην αγάπη του ποδόγυρου» (σελ. 267).

Ο Τζόσουα μεγαλώνει σε ένα σπίτι όπου ο μπαμπάς είναι διαρκώς καταζητούμενος και η μαμά η τσούλα της γειτονιάς. Νεώτατος ταξιδεύει στην Ισπανία, στην Ίμπιζα. Εκεί γνωρίζει τον δόκτορα Μίλερ, με το σκοτεινό ναζιστικό παρελθόν, και τους γονατισμένους Εβραίους Φράιμπεργκ. Ζει στο Παρίσι της διανόησης και της ακολασίας, καταλήγει στο Λονδίνο, όπου γνωρίζει το χρυσό κορίτσι της καναδέζικης αστικής τάξης, την Πολίν. Την κυνηγά, την παντρεύεται. Μεταφυτεύεται στον κόσμο της Πολίν. Τα κρυμμένα μυστικά κάποια στιγμή αποκαλύπτονται, το σκάνδαλο ξεσπάει. Και ο Τζόσουα κάνει ταμείο στη ζωή του.

Το μυθιστόρημα οργανώνεται γύρω από γρίφους και αιφνίδιες αποκαλύψεις, με παλίνδρομες κινήσεις στον αφηγηματικό χρόνο. Μικροί αφηγηματικοί θύλακοι αναπτύσσουν ιστορίες που αλληλοσυμπληρώνονται και δίνουν την τελική εικόνα. Ο Κέβιν, το μαύρο πρόβατο, ο αδελφός της Πολίν. Η ομοφυλοφιλική αλληλογραφία του Τζόσουα με τον κολλητό του, τον συγγραφέα Μέρντοχ, η οποία στήνεται με στόχο να πουληθεί σε κάποιο πανεπιστήμιο και να κερδίσει χρήματα ο άφραγκος πεζογράφος. Ο Σέιμορ που φορά το μεταξωτό βρακί της γυναίκας του ως ζώνη αγνότητας. Και από κοντά, η σύγκρουση των τάξεων στο πανεπιστήμιο. Εκεί όπου οι γόνοι των καλών οικογενειών, οι εκλεκτοί, αυτοί που θα κληρονομήσουν τη χώρα, ανακαλύπτουν τους Εβραίους. «Θεέ μου, απαιτούσαν χώρο, πολύ μα πολύ χώρο, αλλά δεν ήξεραν καν από πού είναι οι παππούδες τους. Σε διέκοπταν στα μισά της φράσης σου. Άρπαζαν τις θέσεις στην πρώτη σειρά στα αμφιθέατρα. Φορούσαν κάλτσες με ρόμβους» (σελ. 278).