Στο Βασίλειο της σμιλεμένης πέτρας

Μια πανέμορφη διαδρομή θα σας αποκαλύψει τα δώδεκα χωριά του Δήμου Μαστοροχωρίων αλλά και πέτρινα γεφύρια, παλαιές εκκλησίες και κτίσματα που αποτελούν μοναδικά έργα τέχνης, σε ένα πανέμορφο φυσικό περιβάλλον. Αφετηρία της διαδρομής είναι η πόλη της Κόνιτσας
Ακολουθείτε τον κεντρικό επαρχιακό δρόμο κατευθυνόμενοι προς Κοζάνη και συνεχίζετε στον πολύστροφο ανηφορικό δρόμο.Πρώτος σταθμός ένα ξακουστό μαστοροχώρι, από τα ομορφότερα χωριά της Ηπείρου, η Καστανέα (Καστάνιανη). Ανηφορίζετε για 6 χλμ. και αφήνετε το όχημά σας στον χώρο στάθμευσης. Τέσσερα πέτρινα μονότοξα γεφύρια, τρίπατα πετρόκτιστα σπίτια με ξύλινα μπαλκόνια και σαχνισιά, σε ένα πλούσιο φυσικό περιβάλλον, συνθέτουν την εικόνα του οικισμού με τους λιγοστούς κατοίκους. Η επιβλητική κεντρική εκκλησία του Αγίου Νικολάου (1928) ξεχωρίζει με την τοξωτή κύρια είσοδο και τον πλούσιο γλυπτό διάκοσμο. Το σύγχρονο κτίσμα της βιβλιοθήκης, το διώροφο πέτρινο δημοτικό σχολείο (1894) και η εκκλησία περικλείουν την κεντρική πλατεία. Δυνατότητα εστίασης στο χωριό δεν έχετε. Αξίζει όμως να επισκεφθείτε το παντοπωλείο του κυρίου Κώστα κάτω από τον Άγιο Νικόλαο, να πιείτε τσίπουρο και να αγοράσετε γλυκά του κουταλιού. Περνώντας το πέτρινο γεφύρι αξίζει να περπατήσετε μέχρι το πέτρινο πελεκητό γεφύρι Μαλνίτσας, 500 μ. βόρεια από την Καστάνιανη στον δρόμο για τη Λαγκάδα. Συνεχίζετε τη διαδρομή σας και περνάτε τη γέφυρα του Σαραντάπορου.

Λίγα χιλιόμετρα μετά την Καστανέα στρίβετε προς Πυρσόγιαννη. Τα κτίρια που έδωσαν το σχήμα της άρχιζαν να κτίζονται από τον 17ο αι. και είναι πλούσια σε κτιτορικές επιγραφές και λιθανάγλυφες παραστάσεις. Στο χωριό ξεχωρίζουν ο ναός του Αγίου Νικολάου, τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική (1772), και ο ναός του Αγίου Γεωργίου που εντυπωσιάζει με την τεχνική και τον όγκο του.

Φεύγετε από Πυρσόγιαννη με προορισμό τη Βούρμπιανη. Οι Βουρμπιανίτες ταξίδευαν ως τεχνίτες (μάστορες, ξυλουργοί, διακοσμητές, σοβατζήδες, ελαιοχρωματιστές) σε διάφορες πόλεις εντός και εκτός της ελληνικής επικράτειας. Στο χωριό αξίζει να δείτε το λιθόκτιστο διώροφο ιστορικό γυμνάσιο καθώς και τον ναό της Παναγίας.

Μετά τη Βούρμπιανη θα βρείτε διακλάδωση του δρόμου με στροφή αριστερά για Ασημοχώρι, Πληκάτι, Χιονιάδες και δεξιά για το χωριό Οξυά. Στο Ασημοχώρι αξίζει να πιείτε ένα τσίπουρο ή κράνα, το βοτάνι της περιοχής, στο μικρό παντοπωλείο που κρατά για 50 χρόνια ο 88χρονος Δημήτρης Γεωργάκης. Μετά το χωριό θα βρείτε διασταύρωση όπου θα στρίψετε για Χιονιάδες, πάνω στα αλβανικά σύνορα σε υψόμετρο 1.100. Περνώντας το ελληνικό φυλάκιο θα συναντήσετε λίγο πριν από την είσοδο του χωριού το πέτρινο μονότοξο γεφύρι στο Παρασπόρι Χιονιάδων. Η σφραγισμένη εκκλησία του Αγίου Αθανασίου στην είσοδο των Χιονιάδων κρύβει τοιχογραφίες και πλούσιο εσωτερικό διάκοσμο ζωγραφισμένο από τους ντόπιους, τους αλλοτινούς λαμπρούς ζωγράφους, τους περίφημους αγιογράφους και ξυλόγλυπτες. Η πλατεία του χωριού στο μεσοχώρι είναι πλακόστρωτη με ψηλά πέτρινα πεζούλια όπως επιβάλλει το επικλινές έδαφος, με τη βρύση και τον πλάτανο. Τα σπίτια του χωριού πετρόκτιστα και απλώνονται σε δύο μαχαλάδες εκατέρωθεν της πλατείας. Το καφενείο και το κοινοτικό κατάστημα στεγάζονται στο παλιό σχολείο που χτίστηκε το 1905 στη θέση του παλαιότερου.