Η αρχόντισσα του Μενοίκιου

Οι χιονόλευκες κορυφές του Φαλακρού Όρους, το μυθικό Παγγαίο και οι ομαλές πλαγιές του Μενοίκιου υψώνονται σαν σιωπηλοί φρουροί γύρω από την πολιτεία της Αλιστράτης. Χτισμένη στους πρόποδες του Μενοίκιου, αυτή η ανόθευτη γωνιά της ελληνικής υπαίθρου αναδίδει ακόμα από τα σοκάκια της το χρώμα της παράδοσης και την αύρα άλλων εποχών. Πλάι της δυο θαυμάσια δημιουργήματα της φύσης, το περίφημο Σπήλαιο της Αλιστράτης και το σχετικά άγνωστο φαράγγι του ποταμού Αγγίτη, συμπληρώνουν το παζλ των περιηγήσεών σας
Απλωμένη σε έναν εύφορο λοφίσκο στα 350 μ., η παραδοσιακή κωμόπολη της Αλιστράτης έχει το προνόμιο να ατενίζει τους επιβλητικούς ορεινούς όγκους του Φαλακρού και του Παγγαίου. Ωστόσο η γοητεία της δεν κρύβεται μόνο στο επιβλητικό σκηνικό που την περιβάλλει, αλλά και στην αυθεντική φυσιογνωμία της που διασώζεται ακόμα στα ήσυχα δρομάκια της.

Η κεντρική πλατεία Ελευθερίας εκπέμπει το κοσμοπολίτικο παρελθόν του τόπου. Αντικρύζοντας τα θαυμάσια διώροφα νεοκλασικά κτίρια, τα λαϊκά πέτρινα σπίτια και τις παλιές καπναποθήκες ο χρόνος γυρίζει πίσω στις αρχές του 20ού αιώνα. Στα χρόνια εκείνα και κατά τον 19ο αιώνα η πόλη γνώρισε μια σημαντική οικονομική άνθηση και εξελίχθηκε σε σπουδαίο διαμετακομιστικό κόμβο ανάμεσα στις Σέρρες, τη Δράμα και την Καβάλα, χάρη στην καλλιέργεια και επεξεργασία των περίφημων καπνών της περιοχής, στην παραγωγή βαμβακιού, σιτηρών και κρασιού. Αψευδής μάρτυρας μια παλιά καπναποθήκη του 1924 που στέκει πλέον ερειπωμένη στο ένα άκρο της πλατείας. Στο κέντρο της δεσπόζει το νεοκλασικό κτίριο Μπάλλα του 1925, που μετά την αποκατάστασή του αναμένεται να στεγάσει το Λαογραφικό Μουσείο και τη Δημοτική Βιβλιοθήκη Αλιστράτης.

Σεργιανίζοντας στα σοκάκια θα ανακαλύψετε πως η Αλιστράτη παραμένει μια ζωντανή κωμόπολη, με πάνω από 2.500 κατοίκους, Ακολουθώντας από την πλατεία την οδό Ελευθερίας, δίπλα σε παλιά μικρομάγαζα, θα στρίψετε λίγα μέτρα παρακάτω αριστερά στην Κανάρη. Ανηφορίζοντας θα βρεθείτε μπροστά σε ένα εντυπωσιακό, μα εγκαταλελειμμένο, διατηρητέο οίκημα. Με λίγη προσοχή θα διακρίνετε τις ζωγραφιστές λεπτομέρειες και τα περίτεχνα σκαλίσματα πάνω από τα μεγάλα ορθογώνια παράθυρα, σημάδια της αλλοτινής αίγλης του.

Αξίζει να περιηγηθείτε στον οικισμό για να θαυμάσετε τα διατηρητέα κτίσματά του, όπως το αρχοντικό Βοζίκη που σήμερα λειτουργεί ως ξενώνας, αλλά και τις οικίες Μπαφέρα , Καμαγιάννη- Χατζηπουργάνη και Καρτάλη. Εκτός από τα ξεχωριστά νεοκλασικά με τις χρωματιστές προσόψεις, η αρχοντιά της Αλιστράτης αποτυπώνεται στα παραδοσιακά σπίτια μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής, με τους χαρακτηριστικούς προεξέχοντες ορόφους (σαχνισιά) και τους πέτρινους αυλόγυρους. Ορισμένα από τα παλιά αρχοντικά στέκουν δυστυχώς ερειπωμένα, όπως αυτό στη διασταύρωση της οδού Χρυσοστόμου Σμύρνης με την οδό Παπανδρέου, που είναι το παλιότερο κτίσμα μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής του τόπου.