Στοιχεία ταυτότητας

Ο ΓΙΑΚΟΜΠ ΓΚΡΙΜ (1785-1863) ΚΑΙ Ο ΒΙΛΧΕΜ
ΓΚΡΙΜ (1786-1859), ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΦΙΛΟΛΟΓΟΙ,
ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΟΙ, ΛΕΞΙΚΟΓΡΑΦΟΙ, ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΤΗΣ
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΟΙ-ΜΥΘΟΓΡΑΦΟΙ
ΚΑΙ ΣΥΛΛΕΚΤΕΣ ΛΑΪΚΟΥ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΥ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟΥ
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΙ
ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΡΟΜΑΝΤΙΚΟΥ
ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ
Α ναφέρω εδώ, έτσι για γούστο, πως στο παρελθόν (και μόνο;) πολλοί Έλληνες εκπαιδευτικοί και επηρεασμένοι από αυτούς γονείς θεωρούσαν πως οι Γκριμ ήταν οι συγγραφείς των παραμυθιών που συνέλεξαν, κάτι σαν τον Άντερσεν!

Οι δύο αυτοί φιλόπονοι και ταμένοι λόγιοι (με πολλές προσωπικές περιπέτειες στους ταραγμένους χρόνους που έζησαν- ναπολεόντειοι χρόνοι, ανεξάρτητα κρατίδια της Γερμανίας υπό τις «πεφωτισμένες δυναστείες», επαναστάσεις του 1848, Ιερά Συμμαχία κ.λπ.) βρίσκονται στο κέντρο του μεγάλου ευρωπαϊκού και ειδικά του γερμανικού κινήματος που αναζητά στο παρελθόν ίχνη, στοιχεία και αποδείξεις για να συγκροτήσει τις εθνικές ταυτότητες. Και εδώ μια παρένθεση που έρχεται να ανοίξει συζήτηση με κάποιες νερόβραστες θεωρίες που κυκλοφορούν και στα δικά μας χωράφια τελευταία. Η εθνική ταυτότητα μιας ανθρώπινης μονάδας δεν κατασκευάζεται, όπως ισχυρίζονται με αέρα κοπανιστό κάποιοι νεόκοποι αναδομιστές. Όταν πάω στην Αστυνομία να αντικαταστήσω τη χαμένη μου ταυτότητα ή να βγάλω διαβατήριο ή και όταν προσέρχομαι να πρωτοεκδώσω τέτοιο πιστοποιητικό, ο αστυνόμος δεν μου «κατασκευάζει» ένα χαρτί, αλλά ακριβώς βάσει αποδεικτικών παραστατικών (γεννήσεως, οικογενειακής κατάστασης, ποινικού μητρώου κ.λπ.) πιστοποιεί ως πεδίο τιμών την ύπαρξη πεδίου αναφοράς. Ένα πτυχίο Ιατρικής δεν κατασκευάζει έναν γιατρό κ.λπ. Αποδεικνύει βάσει ντοκουμέντων την κτηθείσα ιδιότητα και την επαγγελματική επάρκεια.

Έτσι συγκροτήθηκαν και τα ευρωπαϊκά έθνη και το δικό μας, όταν με την έρευνα του παρελθόντος, τα τεκμήρια της γλώσσας, της θρησκείας, των εθίμων, των λαϊκών αφηγήσεων, αλλά και της μαρτυρίας των τάφων, του μόχθου, των τοπωνυμίων συγκροτούσαν το παζλ που καθόριζε τη διαφοροποίηση μιας ομάδας από μια άλλη. Είναι τάχα τυχαίο πως στους αιώνες των Φώτων, με τη Γαλλική Επανάσταση και τα χρόνια που τα διαδέχτηκαν οι λόγιοι όλων των ευρωπαϊκών λαών αναζήτησαν και ερεύνησαν, κατέταξαν και ανέλυσαν τις ιδιάζουσες παραδόσεις τους, τα γλωσσικά τους μνημεία, τις ντοπιολαλιές και τις αναγωγές τους σε κοινό ιδίωμα, την καταγωγή των μύθων τους, τα παραμύθια τους, τα λαϊκά τους τραγούδια, τα μουσικά τους όργανα, την εικαστική και πλαστική λαϊκή παράδοση, τον παροιμιακό λόγο; Είναι τυχαίο πως θεμελιωτής της γραπτής «λογοτεχνικής» γλώσσας θεωρείται ο Λούθηρος, αφού δεν αρκέστηκε στη δογματική θρησκευτική του αίρεση από τον καθολικισμό και την παπική εξουσία, αλλά μετέφρασε την Αγία Γραφή στα «λαϊκά» γερμανικά, αποκόβοντας τη λατρευτική πράξη από τον λατινικό της ήχο;

Οι αδελφοί Γκριμ συνέγραψαν Λεξικό, αλλά κυρίως Ιστορία της Μεσαιωνικής Γερμανικής Λογοτεχνίας. Αν σκεφτεί κανείς πως η Γερμανία παράγει μεγάλη λογοτεχνία με τον Ρομαντισμό και μετά, τι έψαχναν οι Γκριμ να αποδείξουν ανιχνεύοντας προς το παρελθόν τα λογοτεχνικά χνάρια της έντεχνης λαϊκής ή λόγιας παράδοσής τους;

Χωρίς τις έρευνες των Γκριμ, ο Βάγκνερ δεν θα είχε στη διάθεσή του τους λαϊκούς γερμανικούς μύθους που έγιναν το λογοτεχνικό όχημα της προσπάθειάς του να αναβιώσει το τραγικό, όπως οι Έλληνες ποιητές αντλούσαν από την πλούσια μυθολογική φλέβα. Οι ιστορικοί, οι ιστορικοί της λογοτεχνίας, οι συλλέκτες λαογραφικού υλικού (ασμάτων, παραδόσεων, εθίμων, παροιμιών, παραμυθιών τελετών κ.λπ.) κομμάτι κομμάτι συγκρότησαν την ιδιάζουσα ταυτότητα του λαού τους και σχημάτισαν το μητρώο του. Όλα τα ευρωπαϊκά έθνη (και τα αφρικανικά και τα ασιατικά περισσότερο) αλλά και το αμερικανικό δικαιούνται να είναι ο εαυτός τους, αλλιώς δεν μπορούν να αναγνωρίσουν και να σεβαστούν και τον Άλλον. Εξάλλου από τον θεμελιωτή της Λογικής και καταγραφέα των λογικών αξιωμάτων Αριστοτέλη, μάθαμε την Ταυτότητα αλλά και την Αρχή της Αντιφάσεως, τη βεβαιωτάτη πασών, αυτή που βεβαιώνει πως δεν είμαι όχι ο Άλλος.

Οι ευρωπαϊκές εθνοτικές ταυτότητες είναι εκ των πραγμάτων μιγαδικές και λόγω της πολύχρονης σύγχυσης των κατακτήσεων από ξένους λαούς, την παπική ομπρέλα και την καρολομάγνεια αλαζονεία μιας ρωμαϊκής αυτοκρατορικής νεκρανάστασης. Αν θα συμφωνήσω με κάποιους νηφάλιους ιστορικούς είναι στο γεγονός πως μετά τη συγκρότηση με απτά ντοκουμέντα και μνημεία λόγου και ήθους των ευρωπαϊκών εθνών, κάποιοι ακραίοι εθνολάγνοι όντως κατασκεύασαν έναν ιδανικό «Λαό», άσφαλτο, άκρως δημιουργικό, καλαίσθητο, μετρημένο και «γνήσιο» μέτρο και συνείδηση κάθε προσωπικής δημιουργίας. Οι αδελφοί Γκριμ π.χ. διόρθωναν κάθε τόσο κατά το δοκούν τα παραμύθια που συνέλεξαν από τα χείλη των παραμυθάδων, τα έκαναν «παιδαγωγικότερα», με ευτυχή τέλη και διορθωμένα «πολιτικώς».

Το ίδιο έκανε εδώ ο Νικόλαος Πολίτης με τα δημοτικά τραγούδια. Λειτουργώντας ως αυθεντικός και απόλυτος εκπρόσωπος του λαού, «κατασκεύασε» από τις παραλλαγές που συνέλεξε το «τέλειο», το «γνήσιο» τραγούδι. Δηλαδή, απλά, το «Τραγούδι του νεκρού αδελφού» της «Εκλογής» του, που διδάχτηκαν οι Έλληνες στο σχολείο, αυτό ακριβώς, έτσι, δεν το τραγούδησε ποτέ κανείς Έλληνας πουθενά!

Άλλο λοιπόν αυτό, μια πλαστογραφία της ποικιλίας της λαϊκής έκφρασης και κατασκευή ενός ιδανικού και αλάθητου λαϊκού ενστίκτου (όπως ακριβώς ο απόλυτος, ένας, ενιαίος, αδιαίρετος, αυθεντικός, αλάθητος ΛΑΟΣ του ΚΚΕ) και άλλο πράγμα το φαιδρό ιδεολόγημα της μόδας πως τα έθνη γενικώς είναι κατασκευές και αφηγήσεις κάποιων που άντλησαν τάχα υλικό από ένα τάχαμου πλαγκτόν του ιστορικού ωκεανού.