Εγκώμιο στην ίδια την πράξη

Μέσα από μία άλλη οπτική κοιτάζει το θέμα ο Νίκος Μαστοράκης. «Ενδιαφέρον έχει και όταν το εύρημα “θέατρο εν θεάτρω” χρησιμοποιείται ερήμην του κειμένου. Όπως έκανα στον “Γλάρο” (σ.σ.: την εξαιρετική παράσταση με το έργο του Τσέχωφ για την Μπέττυ Αρβανίτη). Επειδή είναι ένα έργο που ασχολείται με το παρασκήνιο του θεάτρου σκέφτηκα να χρησιμοποιήσω το εύρημα του θεάτρου εν θεάτρω σε μία ολόκληρη πράξητην Τρίτη. Έβαλα τους ηθοποιούς να παίζουν σε μία σκηνή θεάτρου και θεατής να είναι ο γιατρός Ντορν – υπαινιγμός για τον Τσέχωφ που ήταν γιατρός».

Κάπως διαφορετικά βλέπει τα πράγματα η Έφη Θεοδώρου που έχει σκηνοθετήσει το «Μαρά/ Σαντ»- ο Μαρκήσιος ντε Σαντ, έγκλειστος στο φρενοκομείο του Σαραντόν, την εποχή του Ναπολέοντα, ανεβάζει με τους τρόφιμους του ασύλου ένα έργο με θέμα τη δολοφονία του Ζαν- Πολ Μαρά.

«Το εύρημα του “θεάτρου εν θεάτρω” είναι ένα εγκώμιο στην ίδια τη θεατρική πράξη. Αλλά δίνει και ένα περιθώριο να παίρνει απόσταση ο θεατής από τα γεγονότα και να τα κρίνει- να μην ταυτίζεται όπως θα του ζητούσε το ψυχολογικό θέατρο. Έτσι γίνεται πιο ενεργός.

Το “Μαρά/ Σαντ” γράφτηκε το 1963 και μοιάζει αλληλένδετα συνδεδεμένο με τη θεατρική πράξη. Εγώ νομίζω ότι ο Βάις έχει χρησιμοποιήσει το εύρημα από ανάγκη: σαν δραματουργικό υπόβαθρο για να στηρίξει τη συνάντηση των τριών προσώπων- Μαρά, η Κορντέ που τον δολοφονεί και Σαντ. Για μας δεν είχε τόσο μεγάλη σημασία σήμερα να στηρίξουμε την έννοια του ασύλου. Και η παράστασή μας δεν τη στηρίζει- χωρίς να την αποκλείουμε. Ο καθένας άλλωστε, καθώς δεν έχουμε πειράξει το κείμενο, βλέπει ό,τι θέλει. Όμως, επειδή ο Σαντ εμφανίζεται ως συγγραφέας, σκηνοθέτης και ηθοποιός του έργου του, εύκολα μπορούμε να μεταφέρουμε τη δράση εδώ και τώρα. Χώρος της να είναι το ίδιο το θέατρο όπου παίζεται».