ΙδιοφυήςΙδιοφυής τσαρλατάνος

ΟΜΟΛΟΓΟΥΜΕΝΩΣ, ΔΕΝ ΠΕΦΤΟΥΜΕ ΣΥΧΝΑ
ΠΑΝΩ ΣΕ ΒΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΥΠΟΥ ΤΟΜΣΟΝ. ΣΥΝΗΘΩΣ
ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ ΕΙΤΕ ΑΓΙΟΓΡΑΦΙΕΣ ΕΙΤΕ ΛΙΒΕΛΛΟΥΣ
ΕΙΤΕ, ΣΤΗΝ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ,
ΨΥΧΡΑΙΜΕΣ ΑΠΟΠΕΙΡΕΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ
ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ. Ο 68ΧΡΟΝΟΣ ΣΗΜΕΡΑ
ΕΚΠΑΤΡΙΣΜΕΝΟΣ ΒΡΕΤΑΝΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΟΣ
ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΕΝΑ ΤΕΤΑΡΤΟ
ΜΟΝΟΠΑΤΙ- ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΕΙΝΑΙ
ΣΥΝΑΡΠΑΣΤΙΚΟ
Σας έχει τύχει ποτέ να ζητήσετε από κάποιον «ειδήμονα» τη γνώμη του για ένα θέμα και να μείνετε έκπληκτοι από την απάντησή του- ένα κράμα εμπάθειας, βαθύνοιας και βαριεστιμάρας, σχεδόν ανακλαστικής άρνησης να αναμασήσει τα ίδια και τα ίδια; Αυτό ακριβώς συμβαίνει με τον κριτικό και καθηγητή κινηματογράφου Ντέιβιντ Τόμσον.

Εξοικειωμένος μέχρι αηδίας με το έργο και τη ζωή του Όρσον Γουέλς- επί χρόνια δίδασκε, πλάνο πλάνο, τον «Πολίτη Κέιν»πλήττει θανάσιμα και μόνο στην ιδέα να αφηγηθεί αντικειμενικά τον βίο και την πολιτεία του. Μας δίνει έτσι ένα κυβιστικό πορτρέτο του θρυλικού Αμερικανού δημιουργού, όπου μπορούμε να βλέπουμε ταυτόχρονα το στέρνο και την πλάτη του, τις αλήθειες και τα ψέματά του- πόσω μάλλον που στη ζωή του Όρσον ήταν πάντοτε αξεδιάλυτα:

«Γιατί ο Γουέλς δεν είχε τον όμοιό του να περιγράφει, μέσα σε σιωπηλή αναπόληση, παλιές δόξες- ούτε, υποψιά ζομαι, είχε ανάγκη τις ίδιες τις δόξες. Ήταν ένας μάγος του λόγου, που πρώτα έπιανε κορόιδο τον ίδιο του τον εαυτό».

Οι Αρειανοί
Αυτός ο γίγαντας με το πρόσωπο σκανταλιάρικου παιδιού και το βάρος- έφτασε κάποτε και τα 175 κιλά- που μπορούσε να απαγγείλει από στήθους σαιξπηρικά κατεβατά έφηβος ακόμη, έγινε γνωστός σε όλη την Αμερική τον Οκτώβριο του 1938 (ήταν μόλις 23 χρονών) εξαιτίας μιας ραδιοφωνικής φάρσας, εμπνευσμένης από τον Πόλεμο των Κόσμων του Βρετανού συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας Χέρμπερτ Τζορτζ Γουέλς: οι Αρειανοί προσεδαφίζονται στο…

Μανχάταν κι αρχίζουν να θερίζουν κόσμο. Πριν καλά καλά πατήσει στα 26 του, είχε υπογράψει τον Πολίτη Κέιν, μία από τις δέκα καλύτερες ταινίες του παγκόσμιου κινηματογράφου. Παιδί-θαύμα; Αναμφίβολα. Το κακό όμως με τα θαύματα είναι πως, όταν έρχονται νωρίς στην καριέρα σου, σε κρατούν διά βίου όμηρό τους: πρέπει να τα επαναλάβεις, αν δεν θέλεις να αποκτήσεις σύντομα φήμη τσαρλατάνου. Κι αν δεν τα επαναλάβεις; Πρέπει να διαχειριστείς τα ήδη υπάρχοντα ως φιλότιμος γυρολόγος του ίδιου σου του μύθου. Ο Όρσον Γουέλς έζησε πολλά παραπάνω χρόνια- πέθανε από ανακοπή το 1985, στα εβδομήντα του- και υποχρεώθηκε να καταξοδέψει (ενίοτε και να καταεξευτελίσει το μυθολογικό του αποθεματικό).

Χρυσή γυάλα
Με τη δεύτερη κιόλας ταινία του, τους Υπέροχους Άμπερσον (1942), ο Γουέλς ήρθε σε ανοιχτή ρήξη με το Χόλιγουντ και εγκλωβίστηκε στη χρυσή γυάλα του «καταραμένου» δημιουργού: έχασε τον τελικό λόγο στο μοντάζ της ταινίαςγυρίστηκαν επιπλέον σκηνές χωρίς την έγκρισή του- αλλά κέρδισε την υστεροφημία του, ως ιδιοφυΐα που βυσσοδομούν να την «κοντύνουν» οι αιώνιοι μέτριοι. Ο Τόμσον δεν συνυπογράφει ελαφρά τη καρδία αυτή την άποψηαπεναντίας, μοιράζει ακριβοδίκαια τις ευθύνες στον Όρσον και στους πραγματικούς ή κατά φαντασίαν «προδότες» του. Κανένα από τα φιλμ που θα σκηνοθετήσει στη συνέχεια- ανάμεσά τους ο Ξένος, ηΚυρία από τη Σαγκάη, οκ. Αρκάντιν , οΆρχων του Τρόμου, η Δίκη, οιΚαμπάνες του Μεσονυκτίου – δεν θα σταθεί στο ύψος των πρώτων του ταινιών, ενόσω θα παίζει για το χρήμα σε διάφορα μέτρια φιλμ ή και σκουπίδια, θα κρύβεται διαρκώς από την εφορία και θα προσπαθεί να ανακουφίσει το ελλειμματικό του ταμείο, ακόμη και με διαφημίσεις-ξεπέτες φθηνών κρασιών. Ωστόσο, δίπλα στον Γουέλς που ευτελίζεται, θα παλεύει αδιάκοπα να ορθοποδήσει και ο Γουέλς που οραματίζεται. Είναι ο δεύτερος που θα μας αφήσει κληρονομιά μια σειρά από μισοτελειωμένα αριστουργήματα.