Φαινόμενα

Μέτρα μικρά και θλιβερά
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Μπορεί η ζωή να μην είναι παράδεισος αλλά μέχρι τη γελοιοποίηση κάθε αξίας και συναισθήματος που υφίσταται από «κωμικά» σίριαλ η απόσταση είναι αβυσσαλέα
Αφελής μέχρι βλακείας, η σύζυγός του εκμεταλλεύτρια (και όχι μόνο) κυκλοφορεί ενδεδυμένη σαν κονσοματρίς σε καταγώγιο, τον σιχαίνεται, τον έχει κερατώσει (η χυδαία έκφραση είναι και η πιο ταιριαστή στην περίσταση) με τον αδελφό του, ως εκ τούτου το ένα τους παιδί- ή μήπως όλα;- είναι με τον κουνιάδο, που είναι πλούσιος γιατί έχει κάνει απάτη και έχει κλέψει την περιουσία από τον αδελφό του, ενώ η σύζυγος του πλούσιου αδελφού δεν είχε πρόβλημα να τα φτιάξει μαζί του για να «τη φέρουν» στον κακό αδελφό και κουλουβάχατα… Τι ωραίο στόρι! Τι υψηλές ιδέες! Τι έξοχο χιούμορ! Όλα τα ΄χει ο Λάκης Γλυκούλης. Και δεν είναι ο μόνος.

Στη σειρά «Οικογένεια βλάπτει» επίσης ο ένας μισεί τον άλλον, η μάνα λέει τα χειρότερα για παιδιά και σύζυγο, η θεία δεν έχει πρόβλημα να φλερτάρει αγρίως τον αρραβωνιαστικό της ανιψιάς γιατί δεν βρίσκει άντρα, αυτοεξευτελίζεται και την εξευτελίζει η ίδια της η αδελφή. Από την άλλη, ο σύζυγος και πατέρας της οικογένειας είναι λαμόγιο ολκής και εξαπατά τον μέλλοντα γαμπρό του, ενώ ο παππούς μισεί παιδιά και εγγόνια. Τι αστεία που είναι όλα αυτά! Τι χαριτωμένο χιούμορ!

Τριτώνει όμως η εν λόγω υψηλής αισθητικής τηλεόραση, με το «Δρ Ρούλης» του Χάρη Ρώμα στον Αnt1, που συναγωνίζεται επαξίως τις προηγούμενες δύο σειρές σε κρυάδες. Και εδώ ο σύζυγος είναι απατεώνας, η σύζυγός του ηλίθια πλην ζάπλουτη- και ως φαίνεται γι΄ αυτό την παντρεύτηκε. Εκείνη σπεύδει να τον απατήσει μόλις εκείνος ξεπέφτει ύστερα από ένα «παιχνίδι» εις βάρος του από αδικημένους συναδέλφους του. Και εκείνοι πάλι, ένας κι ένας: κυνικοί, έτοιμοι να κατασπαράξουν ο εις τον άλλον. Κάθε άλλο παρά όμορφος είναι ο κόσμος μας κι αγγελικά πλασμένος. Είναι προφανές ότι τα αρνητικά του στοιχεία αποτελούν αντικείμενο της κάθε είδους σάτιρας. Αλλά η ακατάπαυστη τηλεοπτική αναπαραγωγή των πιο ακραίων και χυδαίων συμπεριφορών, με την τρυφερότητα και την καλοσύνη να διακωμωδούνται στην υπόθεση του κάθε σεναρίου σαν χαρακτηριστικά των πιο αφελών, των σχεδόν ηλίθιων, ισοπεδώνει την πραγματικότητα στα πιο χαμηλά της μέτρα.

Τίποτε άλλο δεν βλέπουμε από το πρωί έως το βράδυ στα τηλεοπτικά σίριαλ από τη χυδαιότητα που έχει κατακλύσει την ανθρώπινη καθημερινότητα. Κανένα συναίσθημα, εκτός κι αν εξευτελίζεται. Καμιά κοινωνική αξία, εκτός κι αν διακωμωδείται. Οικογένειες που δεν φαίνεται να τις συνδέει κάτι άλλο εκτός από το ότι μένουν στο ίδιο σπίτι και τα μέλη τους δεν κάνουν άλλο από το να εκμεταλλεύονται ο ένας τον άλλον.

«Καθρέφτης», λένε, η τηλεόραση της κοινωνίας στην οποία απευθύνεται. Πάντως οι περισσότερες από τις σειρές στις οποίες αναφερόμαστε δεν είναι παρά εισαγόμενα «κόνσεπτ» προσαρμοσμένα στην ελληνική αγορά. Και εκείνες που δεν αποτελούν επισήμως αντιγραφές, adaptation (ελληνιστί), είναι ανεπισήμως. Όχι ότι τα ανθρώπινα συναισθήματα και οι σχέσεις δεν έχουν παγκοσμιότητα ή ότι θεσμοί όπως ο γάμος και η οικογένεια δεν παρουσιάζουν κοινά προβλήματα σχεδόν σε όλες τις κοινωνίες ή ότι οι μικροαστοί γονείς, σε όποιο μέρος του κόσμου και αν βρίσκονται, δεν έχουν τα ίδια άγχη για το μεγάλωμα των παιδιών. Αυτό θα μπορούσε να αποτελεί και στοιχείο που αποδεικνύει πως τον κόσμο τον ενώνουν τα προβλήματα της καθημερινότητας, που είναι πολύ περισσότερα από όσα τον χωρίζουν.


Ο χαβαλές της απελπισίας

Η τηλεοπτική αξιοποίηση αυτού του «κοινού προβληματισμού» καταντά στην εκμετάλλευσή του για την αναπαραγωγή πολλών σεναρίων «καρμπόν» που να πωλούνται σε όσο το δυνατόν περισσότερες αγορές και που όλα αποθεώνουν τον κλειστοφοβικό τύπο του μικροαστού μπαγαπόντη, που έχει αντίπαλο τον γείτονα, τον συγγενή, τον σύζυγο, τον όμοιό του, γιατί έως εκεί φτάνει ο μικρός ορίζοντάς του και αυτόν νομίζει για τέλος του κόσμου. Τα χειρότερα χαρακτηριστικά, τα χειρότερα ελαττώματα που κάνουν την ανθρώπινη συμβίωση κόλαση, αναπαράγονται τάχα δίκην χιούμορ, ενώ δεν είναι παρά ο χαβαλές της απελπισίας.