Επιφυλλίδα

Θα μάθουν ποτέ από αυτά οι πολιτικοί μας;
Του Πέτρου Θέμελη

Eντυπωσιάζομαι κάθε φορά που πέφτει στην αντίληψή μου ένα αρχαίο ρητό, το οποίο αποτελεί συνήθως απόσπασμα από το χαμένο κείμενο κάποιου φιλοσόφου της αρχαιότητας.

«Η γλώσσα σου μη προτρεχέτω του νου» συμβούλευε ο σοφός Χίλων ο Λακεδαιμόνιος και κατά κανόνα συμμορφώνονταν οι πολίτες και κυρίως οι πολιτικοί του καιρού του σε αντίθεση με τους σημερινούς πολιτικάντηδες που φλυαρούν ασταμάτητα χωρίς να σκέπτονται. «Μη πάντα επίτρεπε τηι γλώσσηι», μην επιτρέπεις τα πάντα στη γλώσσα σου, μην χρησιμοποιείς τη γλώσσα σου για ανεπίτρεπτα πράγματα, συμπληρώνει ο Δημόκριτος ο Αβδηρίτης, και μακάρι να είχαμε για πάντα τον λόγο του ως πρότυπο. «Γλώσσης προ των άλλων κράτει», κράτα τη γλώσσα σου μπροστά στους άλλους, προσθέτει ο Πυθαγόρας, και όμως αδύνατο να την κρατήσουμε, διακόπτουμε τους συνομιλητές, φωνασκούμε και δογματίζουμε επιδεικτικά, ιδιαίτερα όταν συζητάμε ενώπιον ακροατών στα τηλεοπτικά παράθυρα, αντί να εκφέρουμε κρίσεις καταλήγουμε σε υστερικές εκρήξεις.

Δεν συμφωνώ βέβαια με τον Δημόκριτο που πρεσβεύει ότι «γυνή μη ασκείτω λόγον», θα είχα ωστόσο να παρατηρήσω ότι πολλές γυναίκες του δημόσιου βίου μας ξεχνούν συνήθως το πασίγνωστο ρητό «σιωπή γυναιξί κόσμον φέρει».

Διερωτώμαι, πότε επιτέλους οι πολιτικοί μας θα κατανοήσουν ότι έχουμε χορτάσει από υποσχέσεις και λόγια και αναμένουμε έργα, ας ακολουθήσουν και στην περίπτωση αυτή τον σοφό Δημόκριτο (Β 145) που είχε από τον 5ο π.Χ. αιώνα διαγνώσει ότι «λόγος έργου σκιή», ότι τα λόγια είναι η σκιά των έργων. Και εν πάση περιπτώσει, όταν αποφασίσεις να μιλήσεις «λάλει καίρια», όπως έλεγε ο Βίας ο Πριηνεύς.

Θα πρότεινα, τέλος, στους πολιτικούς μας να διδαχτούν από τον Σόλωνα τον Αθηναίο που έγραφε: «συμβούλευε μη τα ήδιστα, αλλά τα βέλτιστα τοις πολίταις», να συμβουλεύεις τους πολίτες τα πιο καλά και όχι τα πιο ευχάριστα, και κυρίως τον Χίλωνα τον Λακεδαιμόνιο και πάλι, που πρέσβευε: «ζημίαν αιρού μάλλον ή κέρδος αισχρόν, το μεν γαρ άπαξ λυπήσει, το δε αεί», δηλαδή να προτιμάς την ζημιά και όχι το αισχρό κέρδος, γιατί η ζημιά άπαξ θα σε λυπήσει, ενώ το αισχρό κέρδος πάντα θα σε στενοχωρεί. «Μη πλούτει κακώς», μην πλουτίζεις με αθέμιτο τρόπο, συμβουλεύει ο Θαλής ο Μιλήσιος, «τοις επιτηδείοις χρω», τους πλέον κατάλληλους και ειδικούς να χρησιμοποιείς (στο υπουργείο σου) και όχι τους συγγενείς και τους κουμπάρους, λέει ο Πιττακός ο Μυτιληναίος- ποιος όμως τους υπολογίζει την σήμερον ημέραν;

Πολλές γυναίκες του δημόσιου βίου μας ξεχνούν συνήθως το πασίγνωστο ρητό «σιωπή γυναιξί κόσμον φέρει»

Ο Πέτρος Θέμελης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας.