Μια αγάπη για το καλοκαίρι

Στην Ύδρα της τέχνης και των σφαγείων
Επιμέλεια Έφη Φαλίδα

Ο συλλέκτης Δάκης Ιωάννου δημιούργησε πρόσφατα μία σχέση τέχνης με ένα ενθύμιο από την τοπική παράδοση της Ύδρας
«Η συλλογή Τέχνης είναι μια διαδικασία που απαιτεί υπομονή. Μαθαίνεις μέσα από αυτήν να περιμένεις τη στιγμή που ένας καλλιτέχνης θα σου φανερώσει την προσωπικότητά του. Μια συλλογή μοιάζει με ένα κατασκευαστικό έργο. Είναι ένας τρόπος χτισίματος. Μόνο που η κατασκευή έχει όρια και το κτίσμα τελειώνει σε μια δεδομένη στιγμή. Ενώ η συλλογή μένει ατελής, είναι ρευστή μέσα στον χρόνο, πάνω σε μια ιδέα που τα όριά της είναι ανεξάντλητα». Αυτή είναι η άποψη του Δάκη Ιωάννου. Του «κυρίου Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ», ο οποίος φέτος το καλοκαίρι δημιούργησε στην Ύδρα ένα νέο παράρτημα σύγχρονης τέχνης, σε έναν χώρο φορτωμένο μνήμες από τις τοπικές παραδόσεις και τον αγροτικό τρόπο ζωής του παρελθόντος.

«Έξω από το λιμάνι της Ύδρας υπήρχε ένα εγκαταλελειμμένο σφαγείο. Σκεφτήκαμε ότι θα μπορούσαμε να το συντηρήσουμε και να το δώσουμε σε σύγχρονους καλλιτέχνες για να δημιουργήσουν ένα έργο σε σχέση με τον χώρο. Ένα in situ, δηλαδή, καλλιτεχνικό γεγονός. Αρχίσαμε λοιπόν με μια ιδιαίτερη συνεργασία του Μάθιου Μπάρνεϊ και της Ελιζάμπεθ Πέιτον. Οι δύο καλλιτέχνες ήρθαν στην Ύδρα από τον περασμένο Μάρτιο για να γνωρίσουν τον τόπο και τους ανθρώπους» λέει ο συλλέκτης για τον οποίο το Wikipedia αναφέρει ότι διαθέτει μια από τις πιο σημαντικές ευρωπαϊκές συλλογές έργων σύγχρονων καλλιτεχνών.

Αυτή τη συλλογή ο Δάκης Ιωάννου λέει ότι αγαπάει να τη ζει και να τη μοιράζεται με τον κόσμο. Κι επειδή, συμπληρώνει, δεν είναι μεθοδικός ούτε τα κίνητρά του είναι εκείνα ενός πωλητή, τα κριτήριά του για τον εμπλουτισμό της είναι ακαθόριστα. Γι΄ αυτό και δεν είναι κλεισμένη μόνο στους χώρους του ΔΕΣΤΕ της Νέας Ιωνίας, αλλά τμήματά της συγκατοικούν με τις παλιές ξύλινες κασέλες της κατοικίας του στην Ύδρα. Ή «χτίζονται» από τους καλλιτέχνες και τους ντόπιους του νησιού.

«Αγρότες, ψαράδες, ναυτικοί, σιδεράδες και άλλοι τεχνίτες δούλεψαν μαζί με τον Μπάρνεϊ και την Πέιτον. Οι Υδραίοι τους μίλησαν για τον Επιτάφιο της Μεγάλης Παρασκευής που μπαίνει στη θάλασσα και οι δύο καλλιτέχνες εντυπωσιάστηκαν. Σαν να ήταν “το κάτι” που τους άγγιξε και από το οποίο άρχισαν την αναζήτηση του έργου τους. Μετά ήρθαν οι ιστορίες από την εποχή που μια φορά την εβδομάδα φόρτωναν σε καλάθια πάνω στα γαϊδουράκια, μικρά ερίφια συνήθως και τα οδηγούσαν προς το σφαγείο. Τα ζώα διαισθάνονταν πως πλησίαζε το τέλος τους και οι φωνές τους γίνονταν κραυγές στη διάρκεια της σύντομης ανηφορικής διαδρομής προς το απομονωμένο σημείο με το πετρόχτιστο κτίριο».

Για τον συλλέκτη αυτές οι πληροφορίες της καθημερινής ζωής, της θυσίας των ζώων για την επιβίωση των ανθρώπων και οι λεπτομέρειες του υδραίικου Πάσχα αποτέλεσαν κατά κάποιον τρόπο τα «δομικά υλικά» για το έργο των δύο Αμερικανών καλλιτεχνών. Ένα έργο- παράσταση σε τρία μέρη στο κτίριο του σφαγείου. Εκεί φιλοξενείται η κατασκευή του Μπάρνεϊ, ένα σιδερένιο γλυπτό- γυάλινη προθήκη μέσα στην οποία βρίσκονται τα μικρά ζωγραφικά, ματωμένα έργα της Πέιτον. «Το να είσαι καλλιτέχνης είναι η πιο δύσκολη δουλειά. Ξεγυμνώνεσαι στους άλλους. Στα έργα σου εκθέτεις τις ανθρώπινες αξίες σου. Πώς είναι δυνατόν να μην ασχοληθείς στα σοβαρά μαζί του; Πέραν του έργου με το οποίο έρχεσαι σε επαφή, μαθαίνεις και τον δημιουργό του. Ορισμένοι δεν αντέχουν την υπερέκθεση, κι ας έχουν τις ικανότητες. Με άλλους πάλι δημιουργείται η χημεία της φιλίας. Όπως με τον Τζεφ Κουνς, που θα μιλήσουμε και για πιο προσωπικά, οικογενειακά θέματα».


Η σειρά του Μαουρίτσιο Καταλάν

Τον ερχόμενο Ιούνιο ο Μαουρίτσιο Καταλάν, ένας άλλος διάσημος καλλιτέχνης της συλλογής του Δάκη Ιωάννου θα πάρει τη σκυτάλη για να παραδώσει στο νησί τη δική του εμπειρία. Μέχρι τότε ο Ιταλός δημιουργός τριγυρίζει στους στενούς δρόμους, παρατηρεί και συνομιλεί με τους νησιώτες σημειώνοντας στο μικρό του ημερολόγιο φράσεις κι εντυπώσεις. Μέχρι να γίνει η επαφή και να του μιλήσει ο τόπος.

«Με ενδιαφέρει αυτή η ανταλλαγή μεταξύ της Τέχνης και των ανθρώπων. Έτσι δένεσαι με ένα μέρος και δεν είσαι ξένος, τουρίστας.

Η Ύδρα κατάφερε να ξεφύγει από την εκμετάλλευση του μαζικού τουρισμού και να διατηρήσει τον χαρακτήρα της. Δεν είναι μόνο δική μου αυτή η εκτίμηση. Ακόμα και οι καλεσμένοι για την εκδήλωση Αμερικανοί και Ευρωπαίοι φιλότεχνοι, ύστερα από αυτή τη σύντομη παραμονή στο νησί εντυπωσιάστηκαν. Ανακάλυψαν έναν κρυμμένο προορισμό χωρίς αυτοκίνητα, χωρίς την υστερία για τη διασκέδαση των καλοκαιρινών διακοπών, με πολύ φως, θαλασσινά χρώματα και σπίτια με δικό τους χαρακτήρα».