Μια αγάπη για το καλοκαίρι

Καραγκιόζης και «στρατιωτάκια ακούνητα – αμίλητα – αγέλαστα»
Του Περικλή Χούρσογλου

Παιδικά παιχνίδια στους χωματόδρομους της Καλλιθέας και γύρους πάλης στο ποτάμι θυμάται ο σκηνοθέτης Περικλής Χούρσογλου που από τότε μελαγχολεί με τις πρώτες βροχές του Σεπτεμβρίου
Χειμώνας 1963. Έχουμε πρόσφατα μετακομίσει από την οδό 3ης Σεπτεμβρίου, στην Καλλιθέα, στο πατρικό της μητέρας μου. Στη νέα γειτονιά τα παιδιά παίζουν στον δρόμο το απόγευμα, κάθε φορά που περνάει αυτοκίνητο, σπάνια, φωνάζουν «σύρμα!», έχει χωματόδρομους και αλάνες, έχει το ποτάμι, τον Ιλισό, που όταν βρέχει, φουσκώνει, ξεχειλίζει. Όμως, όμως, τα παιδιά τρέχουν γρηγορότερα από μένα, είναι δυνατότερα από μένα, μια μέρα βλέπω τη λάμψη από μια λεπίδα, το βράδυ ο πατέρας μου με στέλνει να πάρω γάλα και γιαούρτι, είναι θεοσκότεινα, φοβάμαι.

Οι πρώτοι φίλοι μου, Νίκος Λύρας, Χάρης και Αντρέας Γούνας, Λάμπρος Τσελέντης, Βάσος, η αυλή του Βάσου με τη συκιά, τα ματς την Κυριακή πρωί με τον κύριο Νάσο που όταν ήταν στην Αίγυπτο έπαιζε σε ομάδα, θείος του Βάσου, τώρα με την κοιλάρα αρκείται στα ντέρμπι της οδού Κρέμου, με τη γειτονιά να θαυμάζει τα φοβερά του σουτ! Μια Κυριακή βγάζω τις βοηθητικές από το ποδήλατό μου.

Τα σχολεία κλείνουν, τελειώνω την τρίτη δημοτικού δεύτερος, με μετάλλιο. Είμαι στο κρεβάτι με μια παγοκύστη στο κεφάλι, έπαθα διάσειση, την πρώτη μέρα που περάσαν παρκέ στο σπίτι του Βάσου παίζαμε «στρατιωτάκια ακούνητα- αμίλητα- αγέλαστα». Ο πατέρας μου φέρνει σοκολατίνες και έχει βάλει τον «Έπαινο προόδου».

Καλοκαίρι. Για ένα μήνα, από τις 9 το πρωί ώς το βράδυ στις 7, στον δρόμο. Τώρα, σήμερα, όποτε ιδρώνω, μυρίζω τον τότε ιδρώτα, η μυρωδιά μένει στη μνήμη για πάντα. Επιστρέφω, τόσο διψασμένος, δεν πίνω νερό, τρώω ένα μήλο φιρίκι γεμάτο σιρόπι από το βάζο που έχει φτιάξει η γιαγιά μου, για να μ΄ αρέσει το νερό που θα πιω μετά, παραπάνω!

Τα βράδυ, πίσω από το σπίτι μας, διαγώνια, είναι η μάντρα Καραγκιόζη του Παναγιώτη Μιχόπουλου. Πάμε όλοι. Στα ηρωικά έργα, τα παιδιά περνάνε μια λεπτή σανίδα πίσω από τη σκηνή που είναι ο κυρ Παναγιώτης και κρατούν τους Έλληνες και τους Τούρκους στρατιώτες στις μάχες. Επειδή υπάρχει μια κακή φήμη για τους καραγκιοζοπαίχτες, ο δικός μου πατέρας δεν με αφήνει να πάω. Θέλω, φτάνω στη μέση της σανίδας, μετά γυρνάω πίσω.

Ο μπαμπάς μου φορτώνει το ποδήλατο στο τρένο, θα πάμε με τη μητέρα μου διακοπές, στα Καλά Νερά Πηλίου, αυτός θα έρθει τον Αύγουστο για κανονικά, δουλεύει στη ΔΕΗ. Για δύο μήνες ξεκόβω από τη γειτονιά.

Απλωτές, η μητέρα μου με παρασέρνει βαθιά, πολύ βαθιά στη θάλασσα. «Μη φοβάσαι, μου λέει, είναι ωραία όταν το νερό είναι τελείως μπλε και δεν μπορείς να δεις κάτω».

Το βράδυ, περνάω με το ποδήλατο στην πλατεία των Καλών Νερών με τις καστανιές κι ακούω ανάμεσα στα φύλλα, «γεια σου Γιώργη Παπανδρέου, τιμημένε αρχηγέ!». Λίγους μήνες μετά θα κερδίσει τις εκλογές.

Με τις πρώτες βροχές πίσω στην Καλλιθέα. Σε λίγες μέρες αρχίζουν τα σχολεία, μελαγχολώ. Μέχρι σήμερα μελαγχολώ στο τέλος του καλοκαιριού, απ΄ αυτό, από το σχολείο.

Έχουν ανοίξει τους δρόμους να περάσουν υπονόμους, τη Λασκαρίδου την περνάνε άσφαλτο, το σπίτι του Κλώσσα το γκρέμισαν για πολυκατοικία, έχουμε πολλές περισσότερες κρυψώνες.

Στη γειτονιά υπάρχουν δύο παρέες. Ένα βράδυ Τρίτη, πάμε στο ποτάμι, στις 8 και μισή, να παλέψουμε. Ο Πέτρος, ο αρχηγός μας, πάει στην 7η- έτσι λεγόταν η Β΄ Λυκείου- με τον Λάμπη τον δικό τους, αλλά και καθένας από μας με έναν από αυτούς. Εγώ, με τον Ρενιέρη. Φοβάμαι. Όλα αυτά είναι αλητείες.

Στο ποτάμι έχει ελάχιστα φώτα, μια γιρλάντα από την ταβέρνα απέναντι. Τρεις γύροι, όποιου ακουμπήσει η πλάτη κάτω. Ο Πέτρος νικάει το δικό τους 2-1. Έρχεται η σειρά μου. Προσπαθώ να καθυστερήσω βάζοντας κανόνες, προσπαθώ να πω, εντάξει, φίλε. Όμως γύρω όλοι με κοιτάνε. Αρχίζουμε να παλεύουμε, δεν είναι τόσο δυνατός. Τον γυρίζω εύκολα, 1-0. Δεύτερος γύρος, με κλεψιά λέει πως ακούμπησε η πλάτη μου, του το χαρίζω, 1-1. Ξεκινά ο τρίτος γύρος, τον έχω πλάτη και τότε ακούγεται η φωνή του πατέρα του, για μια στιγμή… μου τον παίρνει. Καθώς τον τραβάει από το αυτί, ο Ρενιέρης γυρνάει: «Θα γυρνάγαμε έτσι πολλές φορές», μου λέει- ξέρω πως ξέρει πως δεν θα γυρνάγαμε πολλές φορές, θα τον νίκαγα.

10.30 το βράδυ πλένω τα πόδια μου. Οι άντρες πριν κοιμηθούν πλένουν τα πόδια τους. Χύνω το χώμα από τις ελβιέλες στην μπανιέρα. Περνάω σαπούνι ανάμεσα στα δάχτυλα και τρίβω καλά. «Τώρα είμαι αλήτης!», λέω, νιώθω κάτι παραπάνω από χαρά. Φούσκωμα. Και νιώθω ακόμα πως από τον άντρα που μου λέει ο πατέρας μου και που κρατάει απόσταση από τους αλήτες υπάρχει ένας ακόμα πιο άντρας, αυτός που παλεύει μαζί τους.

Τώρα, σήμερα, όποτε ιδρώνω, μυρίζω τον τότε ιδρώτα, η μυρωδιά μένει στη μνήμη για πάντα

Έξαψη περνώντας τη γραμμή

Στα 18, πάλι καλοκαίρι, πήρα μια μέρα το αυτοκίνητό μας χωρίς άδεια και πήγα στο Ξυλόκαστρο. Την ίδια έξαψη ένιωθα. Όχι όταν έβαλα μπρος τη μηχανή, αλλά όταν βρέθηκα τόσο μακριά που πια και να ήθελα να γυρίσω, θα με ανακάλυπταν. Είχα περάσει τη γραμμή.

Επειδή πάντα φοβόμουν αν έχω ταλέντο- ακόμα φοβάμαι-, δεν παράτησα εύκολα τα Μαθηματικά για το σινεμά. Ίδια αισθάνθηκα όταν πρώτη φορά πέρασα στο μπαρ της ΕΡΤ και είδα τον Τρύφωνα Καρατζά ντυμένο «Αρχοντοχωριάτη», εγώ θα δούλευα σε μια εκπομπή της Ελένης Μαβίλη, τιμητική για τη Σπεράντζα Βρανά, βοηθός παραγωγής, πρώτη μου δουλειά, με σκηνοθέτη το Δ. Σταύρακα. Ήμουν πια κινηματογραφιστής.

Αυτό το πάθος, τον φόβο, την έξαψη, τα θυμάμαι όποτε κάνω κάτι καινούργιο, όμως τα θυμάμαι όποτε κάνω κάτι που είμαι εγώ.