Φαινόμενα

Ησυχάστε, μια στιγμή είναι
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Ένα μικρό βήμα για την τηλεόραση, ένα μεγάλο για τη δημοκρατία. Γιατί το debate των 6 καλή τηλεόραση δεν ήταν, ήταν όμως μια τηλεοπτική γιορτή του πολιτικού σκηνικού
Κι όμως, η «χάρη» των debates είναι οι όροι τους. Στη χώρα μας υπερβολικά ασφυκτικοί, αλλά χωρίς αυτούς debate δεν υπάρχει.

Με το πανομοιότυπο τελετουργικό, μπροστά στην κάμερα ο κάθε πολιτικός αρχηγός μοιάζει «γυμνός» στα μάτια του θεατή. Και κατά μία έννοια είναι, καθώς η κάμερα αναδεικνύει ακριβώς αυτά που θα ΄θελε κάποιος να κρύψει. Γι΄ αυτό φοβούνται το «λάθος». Φοβούνται μήπως συμβεί μια «ανάρμοστη» αποκάλυψη. Έτσι μπροστά στην κάμερα είναι ο πολιτικός αρχηγός και τα επικοινωνιακά του προσόντα, αν έχει, όποια κι αν είναι αυτά: από πλατύ χαμόγελο μέχρι ωραίο παράστημα, από χιούμορ και άνεση μέχρι εξέχουσα ρητορική δεινότητα.

Και αν αναρωτιέται κανείς γιατί δεν συμβαίνει το ίδιο όταν δίνει ένας πολιτικός αρχηγός συνέντευξη μόνος του σε ένα κανάλι, αυτό που κάνει τη διαφορά σε ένα debate είναι οι όροι. Αυτοί επιτρέπουν στον θεατή τη σύγκριση, στοιχείο απαραίτητο για την επιλογή του. Και, ναι, η σύγκριση γίνεται με βάση την εικόνα και όχι το περιεχόμενο. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα «κλέψει» κανείς ψηφοφόρους από πολιτικό αντίπαλο γιατί χαμογελάει ωραία ή γιατί έχει ευφράδεια και αυτοπεποίθηση. Και θα υποτιμούσε κανείς τους αποκαλούμενους «αναποφάσιστους» αν θεωρούσε ότι θα διάλεγαν Πρωθυπουργό ή κόμμα γενικότερα, γιατί είναι ωραίος στην τηλεόραση ο πολιτικός αρχηγός του.

Tα debates, όπως και οι δημοσκοπήσεις, αποτελούν μέρος της μιντιακής σκηνοθεσίας των προεκλογικών εκστρατειών. Η επιτυχία ή μη ενός πολιτικού σε αυτά έχει σχέση και με την πολιτική συγκυρία, με το κυρίαρχο ρεύμα της εποχής, με τις προσδοκίες που έχουν οι πολίτες εκείνη τη συγκεκριμένη στιγμή. Αν ο Μπους την εποχή που διεκδικούσε την προεδρία των ΗΠΑ έπειτα από έναν Κλίντον που είχε υποστεί τη μεγαλύτερη επικοινωνιακή φθορά όλων των εποχών, είχε αντίπαλο τον Ομπάμα, δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι το μαύρο χρώμα του δέρματος του νυν Αμερικανού προέδρου και η επικοινωνιακή δεινότητά του θα επικρατούσαν του συντηρητικού, θρησκόληπτου και ελαφρώς χαζούλη Μπους τζούνιορ. Και, σε κάθε debate, αυτός που κερδίζει είναι αυτός που έχει ήδη πάρει τον «αέρα της νίκης» γιατί ξέρει- όχι μόνο από δημοσκοπήσεις- ότι οι εποχές τον ευνοούν.

Με άλλα λόγια, «επικοινωνιακό» είναι αυτό που εκφράζει την εποχή του. Ως εκ τούτου μπορεί να κερδίσει το κοινό ένας πολιτικός με αυτοπεποίθηση και ύφος νικητή, αλλά μπορεί και να το απωθήσει. Ιδίως όταν έχει προβάλει υπερβολικά αυτά του τα χαρακτηριστικά. Ακόμη περισσότερο δε, αν εκλεγεί με βάση αυτά και αποδειχθεί ότι δεν ανταποκρίνονται σε πραγματικές ικανότητες. Αυτό έχει πάθει ο Κώστας Καραμανλής. Βασίστηκε πολύ στα επικοινωνιακά του προσόντα για να γίνει Πρωθυπουργός και μετά την αποτυχία να εφαρμόσει τις εξαγγελίες του, η αλλοτινή λαμπερή αυτοπεποίθηση έμοιαζε στο debate με μανιέρα.


Άλλο επικοινωνία, άλλο πραγματικότητα

Στα σχεδόν 6 χρόνια της διακυβέρνησης της Ν.Δ. χόρτασε ο τόπος επικοινωνιακές κυβερνητικές οπερέτες, με εναρκτήρια την αλήστου μνήμης Μπαϊρακτάρειο. Οι εποχές ζητούν λιγότερη επικοινωνία και περισσότερη πραγματικότητα, για να ξέρει ο πολίτης τι του γίνεται.

Ως εκ τούτου αν δεν συμβεί κάτι τραγικό, να πάθει γλωσσοδέτη ένας πολιτικός αρχηγός, να μη γνωρίζει καθόλου το θέμα που τον ρωτούν και να φανεί Ούφο- πράγμα απίθανο γιατί όσο να ΄ναι τα φροντιστήριά τους τα κάνουν όλοι- το μόνο που περιμένουν οι πολίτες από αυτούς σε ένα debate είναι να καταφέρουν να είναι εκείνη τη στιγμή η καλύτερη δυνατή εκδοχή του εαυτού τους. Ούτε υπερβολικά καλύτεροι σαν να δέχθηκαν την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος ξαφνικά, αλλά ούτε και εγκαταλελειμμένοι, βαριεστημένοι ή αδιάβαστοι. Μπορεί να θεοποιούνται τα debates από το μιντιακό σύστημα, όχι όμως από τους θεατές. Τηλεόραση είναι.