Φαινόμενα

Ποιος φοβάται την οθόνη;
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Όρθιοι ή καθιστοί;
Ιδού το μέγα πρόβλημα. Γιατί μπορεί να συμφωνήσαμε ότι το debate που οργανώναμε ήταν μια παρωδία που γελοιοποιούσε πολιτικούς, δημοκρατία και τηλεόραση, αλλά μην ξεθαρρεύουμε
Έτοιμοι για το μεγάλο δημοκρατικό άλμα; Είπαμε ναι σε ένα αληθινό debate; Ας μη βιαζόμαστε. Ο δρόμος μοιάζει ακόμη μακρύς. Γιατί μπορεί να εγκαταλείπουν τα δύο μεγάλα κόμματα τον χαλύβδινο κανόνα των εγχώριων debate- παρωδίατους έκανε άλλωστε κακό πλέον- αλλά δεν είναι και εύκολο να επιτρέψουν μια ελεύθερη σκηνοθεσία της τηλεοπτικής παρουσίας των πολιτικών αρχηγών, για την ακρίβεια να επιτρέψουν στην τηλεόραση να ορίσει κανόνες.

Στις χώρες όπου το debate είναι μια τετριμμένη προεκλογική διαδικασία, όπως στις ΗΠΑ, τέτοια ζητήματα έχουν λυθεί και ουδείς υποψήφιος διανοείται να επιβάλλει αλλαγές που τον συμφέρουν. Γνωρίζει πού μειονεκτεί και πού όχι, και προετοιμάζεται. Έχουν λυθεί και τα ζητήματα του πόσοι και πώς εμφανίζονται οι αρχηγοί των πολιτικών σχηματισμών.

Το πρόβλημα για τη χώρα μας είναι ότι η σκηνοθεσία του debate ανταποκρίνεται στις ανάγκες του διπολικού αμερικανικού πολιτικού συστήματος, διευκολύνοντας τις εμφανίσεις υποψηφίων για την προεδρία ανά δυο, το πολύ ανά τρεις. Γι΄ αυτό και δυσκολευόμαστε να το φέρουμε στα μέτρα του πολύχρωμου εγχώριου πολιτικού σκηνικού με τα πέντε τουλάχιστον κόμματα της Βουλής.

Με την απόφαση να γίνει ένα μόνο debate με τους πολιτικούς αρχηγούς των δύο μεγαλύτερων κομμάτων είναι σαν να αποδεχόμαστε απροκάλυπτα τη σκηνοθεσία της τηλεόρασης να παρεμβαίνει αποφασιστικά στο πολιτικό σκηνικό. Ιδίως αν θεωρήσουμε ότι είναι ακριβείς μετρήσεις δημοσκόπων, σύμφωνα με τις οποίες το debate των πολιτικών αρχηγών επηρεάζει καθοριστικά ορισμένους εκ των αναποφάσιστων (Θεοδωρικάκος στη ΝΕΤ). Αυτό σημαίνει ότι ένα τέτοιο debate όχι μόνο υποβαθμίζει την ουσία της δημοκρατικής επιλογής, αλλά αποθεώνει τον τηλεοπτικό κυνισμό που λέει ότι αφού δύο είναι τα κόμματα που μάχονται για το ποιο θα κυβερνήσει, δεν υπάρχει λόγος να ζαλιζόμαστε για να τηρηθούν τα δημοκρατικά προσχήματα. Κάτι τέτοιο όμως αποτελεί σαφή χειραγώγηση των πολιτών, αφού τους περιορίζεται ο ορίζοντας, έστω και τηλεοπτικώς. Άλλωστε η τηλεοπτική προεκλογική εικόνα των κομμάτων και των υποψηφίων επιχειρεί να είναι ένας «καθρέφτης» της κοινωνίας και των ψηφοφόρων, και το ένα και μόνο debate εξαιρεί αυτομάτως της εικόνας μέρος των ψηφοφόρων.

Σιγά σιγά χάνεται από το προσκήνιο η πολυχρωμία, ξεθωριάζουν οι αποχρώσεις χάριν… τηλεοπτικής οικονομίας!

Καθιστοί ή όρθιοι, λοιπόν, θα βρεθούν ο εις απέναντι στον άλλον οι δύο πολιτικοί αρχηγοί; Και γιατί να μην τους είχαμε αλλού καθιστούς και αλλού όρθιους, και ακόμη να διασταυρωθούν όλοι με όλους. Θα ήταν πολλά τα debate; Πάντως λιγότερα από τις καθημερινές πανελικές οπερέτες, όπου συναγωνίζονται στις φωνητικές ασκήσεις υποψήφιοι και μη, όλων των κομμάτων, τους οποίους ουδείς ακούει, αφού ουδείς προλαβαίνει να ολοκληρώσει έστω και μια σκέψη. Μόνο ζαλάδα προκαλεί αυτή η καθημερινή γυροβολιά διαφόρων εκπροσώπων των κομμάτων από κανάλι σε κανάλι, οι οποίοι παράγουν απλώς εύκολο και φθηνό τηλεοπτικό πρόγραμμα για τις εκπομπές και τα δελτία. Μάλιστα για να μην «κάψουν» τις εμφανίσεις που δικαιούνται οι υποψήφιοι, βγαίνουν για να κρατήσουν «ζεστές τις θέσεις» εκείνοι που δεν χρειάζονται σταυρό (Παπακωνσταντίνου από το ΠΑΣΟΚ και Κουμουτσάκος από τη Ν.Δ. έχουν βάλει ράντζα στα κανάλια). Τι πληκτικό! Ουδείς θυμάται πού είδε ποιον. Αφήστε που αυτό το σύστημα απαιτεί ειδικούς φρουρούς- παρακολουθητές (ΕΣΡ), οι οποίοι μετρούν πόσες φορές εμφανίστηκε ο καθένας και πού και πόση ώρα είχε το τάδε κόμμα και το δείνα.


Σύστημα αλλεπάλληλων debate

Καλύτερο ένα σύστημα αλλεπάλληλων debate πολιτικών αρχηγών διασταυρούμενων χιαστί. Θα μπορούσαν να μοιραστούν μάλιστα οι συναντήσεις αυτές στα κανάλια.

Άλλωστε δεν χρειάζεται να συμμετέχουν όλα. Το Star για παράδειγμα, που ουδόλως ενδιαφέρεται και εκ περισσού είχε εκπρόσωπο στο περασμένο debate, μπορεί να κρατήσει τον ρόλο του σατιρικού σχολιαστή. Το ίδιο και ο Αlpha, αφού έχει δώσει έμφαση στον ψυχαγωγικό τομέα συρρικνώνοντας τον ενημερωτικό. Δεν μπορούν όλοι να είναι όλα. Με τους υπόλοιπους μέσα σε έναν μήνα έχει υπερκαλυφθεί ο αριθμός των debate και περισσεύει και χρόνος για στρογγυλά τραπέζια με απλούς υποψηφίους. Όσο για το debate των δύο αρχηγών, να μην είναι μόνον ένα, να είναι ένα σε κάθε κανάλι, με απόσταση δεκαημέρου και με διαφορετική σκηνοθεσία το καθένα- σε άλλο όρθιοι, σε άλλο καθιστοί, σε άλλο με δημοσιογράφο και σε άλλο οι δυο τους σε απευθείας διάλογο. Αυτό είναι δημοκρατία στην εποχή της τηλεόρασης. Για να τελειώνουμε.