Με το βλέμμα στον ουρανό και τα πόδια στη γη

ΕΝΔΟΞΕΣ ΠΑΤΡΟΓΟΝΙΚΕΣ ΡΙΖΕΣ (ΤΡΙΣΕΓΓΟΝΟ
ΤΟΥ ΥΔΡΑΙΟΥ ΜΑΝΟΛΗ ΤΟΜΠΑΖΗ), ΠΑΙΔΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΙΣ ΑΓΓΛΟΚΡΑΤΟΥΜΕΝΕΣ ΙΝΔΙΕΣ (Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΓΙΑ ΠΟΛΛΕΣ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ ΕΚΕΙ, ΔΙΕΥΘΥΝΤΙΚΟ ΣΤΕΛΕΧΟΣ ΤΩΝ RΑLLΙ ΒRΟΤΗΕRS), ΣΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ ΚΑΙ, ΜΕΤΑ, ΣΕ ΜΙΑ ΜΥΘΙΚΗ ΑΘΗΝΑ, ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΕΚ ΜΗΤΡΟΣ ΠΑΠΠΟΥ ΡΟΔΟΚΑΝΑΚΗ: «ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΑΣ, ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΕΚΕΙΝΗ, ΥΠΗΡΧΑΝ ΑΔΕΙΑ ΟΙΚΟΠΕΔΑ. ΦΥΤΕΥΑΝ ΣΤΑΡΙ, ΕΒΟΣΚΑΝ ΠΡΟΒΑΤΑ, ΚΑΙ ΔΕΝ ΜΙΛΑΩ ΓΙΑ ΚΑΠΟΙΟ ΧΩΡΙΟ, ΑΛΛΑ ΓΙΑ ΤΟ ΨΥΧΙΚΟ ΕΠΙ ΤΗΣ ΛΕΩΦΟΡΟΥ ΚΗΦΙΣΙΑΣ»
Ο Αλέξανδρος Τομπάζης, γεννημένος το 1939 στο Καράτσι, έζησε έμπρακτα τον διεθνισμό εξ απαλών ονύχων. Χάνοντας νωρίς τη μητέρα (εξαιτίας της ασθένειάς της μετακινείται εσπευσμένα η οικογένεια στην Αγγλία στα τέλη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου), μεγαλώνει στον αστερισμό της αυστηρής τρυφερότητας του πατέρα· δεινός ορειβάτης και φωτογράφος αλλά και δεξιοτέχνης στις ξυλουργικές κατασκευές (από το εργαστήρι του σώζονται το ξύλινο παιδικό σπιτάκι που φιλοτέχνησε για τα δυο παιδιά του και το χαίρονται ακόμη σήμερα τα δισέγγονά του, καθώς και το περίτεχνο ξύλινο τρένο που φυλάσσεται τώρα στο Μουσείο Μπενάκη), ο πατέρας κληροδότησε στον γιο την αίσθηση του πρακτικού και του συγκεκριμένου, την πολυπραγμοσύνη ή μάλλον την ποικιλία των ενδιαφερόντων, καθώς και τη μεθοδικότητα που αγγίζει σχεδόν τα όρια της τελειομανίας.

Το φθινόπωρο του 1946, όταν ο μικρός Αλέξανδρος φτάνει για πρώτη φορά στην Ελλάδα, μετά τον θάνατο της μητέρας του, δεν αντιμετωπίζει μόνον έναν άγνωστο τόπο, αλλά και μιαν άγνωστη γλώσσα, αφού τα ελληνικά του είναι ελάχιστα. Τα σχολικά χρόνια μοιράζονται σε τρία εκπαιδευτήρια: Κολέγιο Ψυχικού, Ανάβρυτα και Σχολή Μωραΐτη- από την τελευταία γυμνασιακή του χρονιά εκεί αναθυμάται ζωηρά τον φιλόλογό τους Άλκη Αγγέλου για τον ξεχωριστό τόνο που έδινε στα μαθήματά του, μακριά από τον κανόνα της αποστήθισης και την εμμονή σε επουσιώδεις λεπτομέρειες. Ως μαθητής ακόμη εκδηλώνει την έντονη κλίση του, το ταλέντο του στη ζωγραφική, και ομολογεί: «Ναι, ήθελα να γίνω ζωγράφος, το ήθελα πολύ. Ακόμη και σήμερα σκέπτομαι τι ωραία που θα ήταν αν μετά την αρχιτεκτονική είχα φοιτήσει και στη Σχολή Καλών Τεχνών». Άλλωστε ο τότε δάσκαλός του της ζωγραφικής ήταν εκείνος που τον προέτρεψε να γίνει αρχιτέκτονας. Ακολουθεί η σκληρή προετοιμασία για τις εξετάσεις στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο, τα φοιτητικά χρόνια, οι νέοι δάσκαλοι, οι φίλοι, οι συνάδελφοι, η θητεία στο Ναυτικό, η θητεία στο Γραφείο Δοξιάδη, τα πρώτα επαγγελματικά βήματα, οι επιτυχίες, οι διακρίσεις εδώ και στο εξωτερικό, τα ταξίδια, το χτίσιμο της δικής του οικογένειας, το διπλοδέσιμο με τους Μπενάκηδες (ο δεύτερος γάμος του πατέρα του γίνεται με τη Βιργινία Ρωμάνου, το γένος Μπενάκη· ο ίδιος δένεται διά βίου με την Αλεξάνδρα Κότσικα, πρωτανιψιά της Βιργινίας, θυγατέρα της αδελφής της). Μια ζωή γεμάτη με στόχους, με στοιχήματα, με ανησυχίες, με γνωριμίες τόπων, τοπίων, ανθρώπων, νοοτροπιών. Ο Αλέξανδρος Τομπάζης, από τους διασημότερους σύγχρονους Έλληνες αρχιτέκτονες, εκτός από το ταλέντο στο σχέδιο και τη ζωγραφική, που ποτέ δεν έπαψε να καλλιεργεί, ξεδιπλώνει σε αυτές τις αυτοβιογραφικές σελίδες και μια εξαίρετη αφηγηματική ικανότητα.