Πληκτική φλυαρία

Δεν υπάρχει πιο πληκτικό θεατρικό γεγονός από την αμήχανη φάρσα
Η αυθεντική φάρσα στηρίζεται στον καταιγισμό των σκηνικών ευρημάτων, στα απροσδόκητα, στις ανατροπές, στις πέραν από το «εικός και το αναγκαίον» του Αριστοτέλη συναντήσεις, στις ασύμπτωτες συμπτώσεις και στα λογικώς ασύμβατα συμβάντα.

Όταν η φάρσα σέρνεται, οι είσοδοι, οι έξοδοι των προσώπων επαναλαμβάνονται και δεν αιφνιδιάζουν κανέναν, ούτε στη σκηνή ούτε στους θεατές, τότε το παν ακινητεί, το ενδιαφέρον υπνώττει και το γέλιο που είναι ο αυθόρμητος μάρτυρας της κωμικής κατάστασης γίνεται μορφασμός. Υπάρχει ένα ενδιαφέρον είδος αγγλικής φάρσας, η εξτραβαγκάντσα, που έδωσε πολλά στον κινηματογράφο, ιδιαίτερα τον βωβό, αλλά και στην τηλεόραση (θυμηθείτε τον Μπένι Χιλ). Ο αμερικανικός κινηματογράφος στα πρώτα του βήματα (και χάρις σε μια απεργία των ναυτεργατών που κράτησε για μήνες Άγγλους κωμικούς και κλόουν του τσίρκου στη Νέα Υόρκη) εξαιτίας του επιχειρηματικού δαιμονίου του Μαξ Σένετ, μας προίκισε με τα ολιγόλεπτα αριστουργήματα του μπουρλέσκ (Τσάπλιν, Λιγνός, Φάτι, Λάνγκτον κτλ.). Οι αδελφοί Μαρξ και σήμερα Πάιθον είναι η αρχή και το τέλος μιας έξοχης αλυσίδας κωμικής ευφορίας.

Από την άλλη η αγγλική κωμική αστική κωμωδία, διότι η εξτραβαγκάντσα και το μπουρλέσκ ήταν λαϊκά θεάματα, ξεκινώντας από τις διανοούμενες κωμωδίες του Όσκαρ Ουάιλντ και φτάνοντας στα γλωσσικά τεχνάσματα του Έικμπορν, είναι μια αγγλική εκδοχή του γαλλικού μπουλβάρ και της καλά δομημένης κωμωδίας από την εποχή του Λεσάζ.

Ανάμεσα στα δύο αυτά είδη, που έχουν δώσει αριστουργήματα, ξεφύτρωσε τα τελευταία χρόνια ένα υβρίδιο το οποίο τουλάχιστον στην Ελλάδα έγινε γνωστό ως προϊόν του παραγωγικότατου Ρέι Κούνεϊ. Τηλεοπτικής τεχνικής γραφή με εκβιασμένους ρυθμούς και αφελείς λύσεις, τάχα μου απροσδόκητα και τάχα μου τρελές ευρηματικές συγκρούσεις, συναντήσεις και εξελίξεις.

Παρ΄ όλα αυτά ο Κούνεϊ διατηρεί κάτι από την παράδοση του είδους και το ιδιότυπο λαϊκό χιούμορ των Άγγλων μικροαστών. Αυτά τα γνωρίσματα δεν περνούν στην Ελλάδα γιατί είναι τελείως διαφορετικές οι λειτουργίες του κωμικού και της πλάκας!

Έτσι ο Κούνεϊ στην Ελλάδα διασκευάζεται στα καθ΄ ημάς. Και προσωπικά δεν είμαι αντίθετος με μια αναλογική διασκευή, παρ΄ όλο που χρειάζεται μεγάλη προσοχή ώστε να αντιστοιχισθούν με γνώση οι χαρακτήρες του πρωτοτύπου με τις καταστάσεις της διασκευής.

Διαπιστώνω με λύπη μου πως ένας νέος συγγραφέας, που ξεκίνησε με εχέγγυα ποιότητας και αναγνωρίστηκε ως ενδιαφέρουσα νέα φωνή, από έργο σε έργο διολισθαίνει στην προχειρότητα και τη φτήνεια.

Ο Γιώργος Ηλιόπουλος, ο συγγραφέας των «Desperados» και του «4ever» και στα νέα έργα του και στη διασκευή του που παίζεται φέτος το καλοκαίρι στο θέατρο «Παρκ» έχει παγιδευτεί σε ένα δόκανο που ονομάζεται «σύνδρομο δημοφιλίας». Ομολογώ πως για λόγους ανωτέρας βίας δεν είδα το έργο του «Μαύρο κουτί» που παίχτηκε τον χειμώνα στο θέατρο «Τζένη Καρέζη». Πάντως η τηλεοπτική του καριέρα (διότι είναι και ηθοποιός) τον έχει βλάψει και εύχομαι να μην είναι ανεπανόρθωτα. Εκτός αν φιλοδοξεί (και εκεί υπάρχει πράγματι ανοιχτή λεωφόρος) να ευδοκιμήσει ως σεναριογράφος.

Η διασκευή του έργου του Κούνεϊ που τιτλοφορήθηκε στα ελληνικά «Πάρ΄ το χρήμα και τρέχα» είναι μια πρόχειρη, αμήχανη, πληκτική, σερνάμενη μακρινή ανάμνηση φάρσας.

Ο σκηνοθέτης Κώστας Κιμούλης δεν μπορούσε να σώσει και πολλά πράγματα αλλά και δεν νομίζω πως το επιχείρησε.

ΙΝFΟ

«Πάρ΄ το χρήμα και τρέχα» του Ρ. Κούνεϊ στο θέατρο «Παρκ» (Λεωφόρος Αλεξάνδρας 36, τηλ.
210-8813.361 και 210-8813.341)

Προσπαθούν να σώσουν τον εαυτό τους

Κρίμα στο ωραίο σκηνικό του Μιχάλη Σδούγκου, ένα μεγαλοαστικό σαλόνι αλλά με στοιχεία μικροαστικού κιτς. Οι ηθοποιοί προσπαθούν να σώσουν τον εαυτό τους. Ο έμπειρος Ζαχάρωφ σχεδιάζει με άνεση έναν βλάκα απόστρατο στρατηγό αλλά πώς να συνεννοηθεί σκηνικά με τη Χριστίνα Παπά που απορεί κανείς πώς βρέθηκε σ΄ αυτή τη γαλέρα, εκτός αν έκανε κατάληψη, διότι εκτός από το αγαλματώδες σώμα της και την αμφίεσή της, έχει τόσο σχέση με την υποκριτική και ιδίως την κωμωδία όση έχει ο φάντης με το ρετσινόλαδο.

Η Νίκη Παληκαράκη, δροσερή και καθαρή παρουσία, παίζει με μέτρο και λιτότητα μπουλβάρ. Ενώ ο Δημήτρης Κωνσταντίνου φέρνει έναν ψευδό τύπο από το μπουλούκι.

Η Έφη Καπάνταη δεν είναι χωρίς προσόντα κωμικής σουμπρέτας αλλά είναι και άπειρη και σκηνικά θρασεία. Υπερβάλλει.

Η Αγγελική Λυμπεροπούλου υποχρεώθηκε από τη διασκευή να παίξει έναν ρόλο που είναι γραμμένος για άντρα ταξιτζή. Έτσι ο διασκευαστής προχώρησε έως τις νύξεις για λεσβιασμό!

Ο Χαλεπλής παίζει με την μακάρια άνεση των παλιών μπουλουκτσήδων. Ξέρει το είδος γι΄ αυτό και έχει σωστούς ρυθμούς αλλά δεν βρίσκει ανταπόκριση. Ο Γιώργος Ηλιόπουλος είναι το απόλυτο λάθος. Ένας πανικόβλητος ηθοποιός που χτυπιέται πάνω στη σκηνή, χειρονομεί, πηδάει, ιδρώνει, γουρλώνει τα μάτια, χασκογελάει, μουτζοκλαίει έτσι στα κουτουρού για να εκβιάσει το γέλιο του κοινού. Η αγωνία του να γίνει κωμικός τον καθιστά γελοίο και μεταδίδει την αγωνία του στο κοινό που σχεδόν τον λυπάται αφού πάνε χαμένοι οι κόποι του.

Το δυστύχημα είναι πως δεν λείπει σε δύο πράξεις από τη σκηνή, διότι κι όταν είναι παρών και μιλούν οι άλλοι αυτός αναδεύεται, κινείται, προκαλεί την προσοχή του κοινού, αποσπώντας το από τον ηθοποιό που πασχίζει να κάνει το μέρος του.

Μερικοί νομίζουν πως η πλήξη είναι μόνο δημιούργημα της αργής κίνησης. Λάθος.

Η σκηνική φλυαρία είναι ο καλύτερος αγωγός της πλήξης. Ο Γιώργος Ηλιόπουλος παράγει αφόρητη πλήξη οργώνοντας τη σκηνή.

Η βιασύνη και η ματαιοδοξία δεν είναι οι καλύτεροι σύμβουλοι για μια καριέρα.