Το τέταρτο κουδούνι

«Έξαρση της γρίπης απ΄ τον Σεπτέμβριο», «όχι κλειστοί χώροι με πολύ κόσμο» ακούν τα χειμωνιάτικα θέατρα και ήδη αισθάνονται ρίγη… Άλλο, πάλι… Το «Θερμοκήπιο» του Χάρολντ Πίντερ, απ΄ τα ελάχιστα, ίσως και το μόνο απ΄ τα μεγάλης διάρκειας, έργα του νομπελίστα που δεν έχουν παιχτεί στην Ελλάδα, θα σκηνοθετήσει το χειμώνα για τη «νέα Σκηνή» του ο Λευτέρης Βογιατζής (στη φωτογραφία) σε μετάφραση Νίνου Φένεκ Μικελίδη.

Το έργο, μια τραγικωμωδία όπου σ΄ ένα ασαφές ίδρυμα, κάτι σαν αναρρωτήριο, η θέση, ακόμα κι η πνευματική υγεία του διευθυντή του, του Ρουτ, υπονομεύονται απ΄ τους υφισταμένους του καθώς η έρευνα που αναθέτει στον υποδιευθυντή του για τον υποτιθέμενο θάνατο ενός τροφίμου και το βιασμό μιας άλλης με αποτέλεσμα να μείνει έγκυος καταλήγει να θεωρήσει υπεύθυνο τον ίδιο τον Ρουτ ο οποίος παραγκωνίζεται, με το χάος να επικρατεί στο τέλος, γράφτηκε απ΄ τον Πίντερ το 1958, στην αρχή της συγγραφικής του καριέρας. Η εμπορική αποτυχία του προηγούμενου έργου του «Πάρτι γενεθλίων» τον έκανε να βάλει το «Θερμοκήπιο» στο συρτάρι απ΄ όπου το ανέσυρε μόλις το 1979 για να το πρωτοανεβάσει ο ίδιος την επόμενη χρονιά στο Λονδίνο. Σε μεταγενέστερο, μάλιστα, ανέβασμά του, το 1995, από άλλο σκηνοθέτη, έπαιξε το ρόλο του Ρουτ που εδώ θα παίξει ο Λευτέρης Βογιατζής. Μαζί του, στη διανομή, σίγουροι είναι Δημήτρης Ήμελλος, Αλεξία Καλτσίκη, Παντελής Δεντάκης, Βασίλης Κουκαλάνι.

«Το θερμοκήπιο» θα παρουσιαστεί – ένα αφιέρωμα, κατά κάποιον τρόπο, στο σύγχρονο βρετανικό θέατρο – μετά το, επίσης άπαιχτο στην Ελλάδα, έργο του Χάουαρντ Μπάρκερ «Το ύστατο σήμερα»- έξοχος ο ελληνικός τίτλος που βρήκε η μεταφράστρια Τζένη Μαστοράκητο οποίο ο Λευτέρης Βογιατζής ετοιμάζει από πέρσιπαίζουν ο ίδιος κι ο Δημήτρης Ήμελλος- και που δεν ανέβηκε τη σεζόν 2008- 2009 μια και δεν είχαν ακόμα ολοκληρωθεί οι εργασίες ανακαίνισης του θεάτρου «Οδού Κυκλάδων»- η πρεμιέρα του υπολογίζεται μέσα Οκτωβρίου.

Τη φάρσα του Λουίτζι Πιραντέλο «Ο άνθρωπος, το κτήνος και η αρετή» θ΄ ανεβάσει τον επόμενο χειμώνα- πρεμιέρα στις 18 Οκτωβρίου- ο Γιώργος Αρμένης (φωτογραφία) με το «Νέο Ελληνικό Θέατρό» του στην Κεντρική Σκηνή της ομώνυμης καλόγουστης αίθουσάς του σε μετάφραση Ερρίκου Μπελιέ και δική του ελεύθερη προσαρμογή.

Το έργο, που γράφτηκε και πρωτοπαίχτηκε το 1919, βασισμένο σε προγενέστερη νουβέλα του Πιραντέλο, αντλεί απευθείας απ΄ την κομέντια ντελ άρτε: Ένας καπετάνιος που διατηρεί… δυο συζύγους – μια νόμιμη απ΄ την οποία έχει ένα γιο στην Τζένοβα και μια αστεφάνωτη με τέσσερα παιδιά στην Νάπολι- αποφεύγει να πλαγιάσει με τη νόμιμη και της κάνει το βίο αβίωτο. Εκείνη σχετίζεται ερωτικά με τον καθηγητή του γιου της, κάτι τους… ξεφεύγει και μένει έγκυος. Οπότε η προσπάθεια της ίδιας και του εραστή της είναι να βρουν οπωσδήποτε τρόπο ο καπετάνιος να συνευρεθεί με τη γυναίκα του, η εγκυμοσύνη να δικαιολογηθεί κι η μοιχεία να κουκουλωθεί.

Η κωμωδία του Πιραντέλο έχει παρουσιαστεί αρκετές φορές στην Ελλάδα- η πιο πρόσφατη το 2006- 2007 απ΄ το ΔΗΠΕΘΕ Καβάλας σε σκηνοθεσία Νίκου Αρμάου. Στην Αθήνα έχει να παιχτεί απ΄ τη σεζόν 1998- ΄99 όταν την ανέβασε ο Γιάννης Ιορδανίδης στο «Αμιράλ» με Δάνη Κατρανίδη και Βέρα Κρούσκα σε μια πολύ καλή παράσταση η οποία όμως καθόλου καλά δεν πήγε στο ταμείο.

Αυτή τη φορά ανεβαίνει με σκηνικά και κοστούμια Ελένης Δουνδουλάκη και φωτισμούς Παναγιώτη Μανούση. Στους ρόλους Γιώργος Αρμένης, Αριέττα Μουτούση, Πασχάλης Τσαρούχας, Χριστίνα Βαρζοπούλου, Παναγιώτης Νάτσης, Χρήστος Κορόβηλας. Πιστεύω πως ο Δημήτρης Μαυρίκιος στην παράστασή του «Το τερατώδες αριστούργημα» (βασική φωτογραφία) στράγγισε και πύκνωσε όλη την ουσία του Γιάννη Ρίτσου αποκαλύπτοντας, καθαρά, τίμια και με θαυμαστή ισορροπία- κι ήταν επικοινωνιακό λάθος να τονιστεί τόσο αυτό το «αυστηρώς ακατάλληλο για πουριτανούς» στις συνεντεύξεις του-, πλάι στον πολιτικό Ρίτσο και τον «κρυμμένο» ερωτικό Ρίτσο. Και χωρίς να αρνηθεί το προσωπικό του ύφος, κατάφερε να μη χάσει το μέτρο ανάμεσα στις αισθητικές αναζητήσεις του και στον ποιητικό λόγο: ένα μοντέλο πώς η ποίηση μπορεί να γίνει θέατρο.

Θα πρέπει πολύ να τον αγαπάει τον Ρίτσο ο Μαυρίκιος. Κρατάω την παράστασή του σα στιγμή μεγάλης συγκίνησης. Και πιστεύω πως είναι κρίμα να εξαντληθεί σ΄ αυτές τις δυο βραδιές. Πρέπει είτε να επαναληφθεί τον επόμενο χρόνο στην Μικρή Επίδαυρο είτε να τη δούμε στην Αθήνα. Απ΄ όλες τις εκδηλώσεις για το φετινό Έτος Ρίτσου νομίζω πως αυτή ήταν που συνεισέφερε περισσότερο: ένα όχημα για να Τον γνωρίσουμε καλύτερα. Το κατανοώ. Ρεπερτόριο κρατικού θεάτρου και να ΄ναι της προκοπής, όταν αναλάβεις καλλιτεχνικός διευθυντής τέλος Ιουνίου κι όταν στήνεις παραστάσεις για την Επίδαυρο πρώτα- τις «Θεσμοφοριάζουσες»-, για το Μέγαρο μετά- την «Εκατομμυριούχο»και καίγεσαι, μέσα σε είκοσι πέντε μέρες δε γίνεται να φτιάξεις. Αποκλείεται, δηλαδή. Σε συγγενείς, και φίλους, και λύσεις ανάγκης θα καταφύγεις.

Αλλά, βρε παιδί μου, κι αυτό πια το ρεπερτόριο του ΚΘΒΕ για το 2009- 2010 που ανάγγειλε ο Σωτήρης Χατζάκης, η καινούργια κεφαλή του Θεάτρου- τι τύχη άραγε να της επιφυλάσσει κι αυτής της κεφαλής η «συμπρωτεύουσα», έχουν τόσα δει τα μάτια μου…- όταν το διάβασα κάτι σα σε 30s, που λέμε, άντε 50s, το πολύ 70s ένιωσα να ζω.

Άλλος ένας σύγχρονος Βρετανός συγγραφέας την επόμενη χειμερινή θεατρική περίοδο στην Κυψέλη! Ο Βασίλης Κυρίτσης θ΄ ανεβάσει στη Β΄ Σκηνή του θεάτρου «Οδού Κεφαλληνίας» για την «Πράξη» της Μπέττυς Αρβανίτη και του Βασίλη Πουλαντζά το μονόλογο (1990) του Άρνολντ Γουέσκερ «Γράμμα στην κόρη μου» που ΄χει μεταφράσει η Χριστίνα Μπάμπου- Παγκουρέλη και θα ερμηνεύσει η Μάνια Παπαδημητρίου (φωτογραφία).

Στο έργο, που γράφτηκε απ΄ τον πολυγραφότατο Γουέσκερ το 1990 κι έδωσε την παγκόσμια πρεμιέρα του στην Σεούλ της Νότιας Κορέας, στα κορεάτικα, από ντόπιο θίασο, η Μέλανι, επιτυχημένη και αναγνωρισμένη τραγουδίστρια, με κοινό πιστό που την ακολουθεί παντού, γράφει στην κόρη της ένα γράμμα με συμβουλές- ευφάνταστο, ανατρεπτικό, αιρετικό, αυτοκριτικό, αποκαλυπτικό. Κάποιες στιγμές η επιστολή μετατρέπεται σε εξομολογητικό παραλήρημα που περιγράφει τις ενοχές τις οποίες αισθάνεται ως μητέρα που καταλαβαίνει πως υπήρξε ανεπαρκής.

Στο ελληνικό ανέβασμα τα σκηνικά και τα κοστούμια θα ΄ναι της Λαλούλας Χρυσικοπούλου, η μουσική του Πλάτωνα Ανδριτσάκη κι οι φωτισμοί του Αλέκου Αναστασίου.

Τον 77χρονο σήμερα Γουέσκερ- με ρίζες από εβραϊκή οικογένεια της Ουγγαρίαςμας γνώρισε εδώ ο Γιώργος Μεσσάλας όταν ανέβασε το 1972- ΄73- στο θέατρο «Μινώα» αρχικά- τα «Πατατάκια», ιδρυτική παράσταση του «Μοντέρνου Θεάτρου» του. Έκτοτε για να ξαναδούμε Γουέσκερ χρειάστηκε να φτάσει το 2001- 2002: στον «Πίσω Χώρο» του θεάτρου «Κάτω απ΄ τη Γέφυρα» ο Χρήστος Προσύλης σκηνοθέτησε το έργο του «Τέσσερις εποχές».