Επιφυλλίδα

Η αναλγησία «έπνιξε» τα αρχαία στον Μόρνο
Του Πέτρου Θέμελη

Μια πρόσφατη επίσκεψη στην τεχνητή λίμνη του Μόρνου σε μετέφερε σε μια από τις πιο συναρπαστικές περιόδους της αρχαιολογικής σου περιπέτειας, γεμάτη ένταση και δημιουργικότητα. Αισθανόσουν πολύ νέος ακόμα. Σου δόθηκε τότε η μοναδική ευκαιρία να γνωρίσεις από κοντά το επιβλητικό ιερό των Δελφών, τη Φωκίδα ολόκληρη, την πόλη της Άμφισσας, το Γαλαξίδι και τη ναυτική του παράδοση, την άγονη, έρημη και ξεχασμένη Δυτική Λοκρίδα.

Η ανασκαφή που πραγματοποίησες εκεί, ιδιαίτερα τους τελευταίους μήνες του 1979, είχε τον χαρακτήρα δράματος που παιζόταν ανάμεσα στους αρχαιολόγους, στους κατοίκους του γειτονικού Βελούχοβου και στα νερά της λίμνης που ανέβαιναν απειλητικά γύρω από την οχύρωση της αρχαίας Αιτωλικής Καλλίπολης. Οι εργαζόμενοι κατέβαλαν υπεράνθρωπες προσπάθειες να φέρουν στην επιφάνεια, να τεκμηριώσουν και να διασώσουν όσο το δυνατόν περισσότερα αρχαία υλικά κατάλοιπα, κινητά και ακίνητα από την αρχαία πολιτεία, πριν αυτή βυθιστεί για πάντα στα νερά της λίμνης. Οι κάτοικοι του Βελούχοβου εργάζονταν πυρετωδώς μαζί μας, συμμερίζονταν την αγωνία μας, βιώνοντας ταυτόχρονα το δικό τους δράμα, βλέποντας το βιος και τις πέτρινες κατοικίες τους να βυθίζονται στα νερά. Οι ανάλγητοι και αδιάφοροι που αποφάσιζαν και αποφασίζουν δυστυχώς ακόμα για τις τύχες των αρχαίων και τις δικές μας, αδιαφορούσαν στις εκκλήσεις μας, είχαν κλείσει ήδη το φράγμα για να γεμίσει όσο το δυνατό ταχύτερα ο ταμιευτήρας της τεχνητής λίμνης. Έκλειναν τα αυτιά στις προτάσεις για διάσωση της μοναδικής ανεσκαμμένης πόλης της αρχαίας Αιτωλίας που αναδυόταν από τη λήθη και αντίκρυζε ξανά το φως, επιδεικνύοντας τα δυνατά της τείχη, τους ναούς και τα δημόσια οικοδομήματά της, τις ιδιωτικές κατοικίες, τους τάφους, τα αγάλματα, τα αγγεία, τις επιγραφές, τα ειδώλια, τα νομίσματά της… Εις μάτην οι εφημερίδες γέμιζαν καθημερινά με πρωτοσέλιδα και σαλόνια με φωτογραφίες από την πόλη που πνιγόταν ανεπιστρεπτί στα καθαρά ευτυχώς ακόμη τότε νερά της λίμνης. Στην πρόσφατη επίσκεψή σου πληροφορήθηκες ότι τα λήμματα του Λιδορικίου καταλήγουν στη λίμνη, καθώς η «σύγχρονη» εγκατάσταση βιολογικού καθαρισμού δεν λειτουργεί! Γελάδια βόσκουν αμέριμνα στις όχθες της και δροσίζονται στα θολά νερά της. Ερειπωμένα κουφάρια σπιτιών και φαγωμένοι κορμοί δένδρων συμπληρώνουν την εικόνα.

Η όμορφη αιτωλική Καλλίπολη έχει αλωθεί οριστικά όχι από τους «βάρβαρους» Γαλάτες που την πυρπόλησαν το 279 π.Χ., αλλά από μια υγρή ανεξέλεγκτη βουβή και ανάλγητη δύναμη. Ο Πέτρος Θέμελης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας.

Οι ανάλγητοι και αδιάφοροι αποφάσιζαν και αποφασίζουν δυστυχώς ακόμα για τις τύχες των αρχαίων και τις δικές μας