Σα ν΄ αγάπησε έναν λύκο

ΕΡΩΤΕΣ ΑΙΜΟΜΙΚΤΙΚΟΙ, ΑΝΟΛΟΚΛΗΡΩΤΟΙ
ΚΑΙ ΑΘΩΩΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΤΟΝ
ΚΑΙΡΟ. ΠΑΘΗ ΑΝΕΙΠΩΤΑ ΚΑΙ ΑΚΡΟΤΗΤΕΣ.
ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΟΛΥ ΔΥΣΚΟΛΟ
ΘΕΜΑ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΕΥΕΤΑΙ Η ΖΥΡΑΝΝΑ
ΖΑΤΕΛΗ ΣΤΟ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΤΗΣ
ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ. ΚΑΙ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ,
Η ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΤΩΣΗΣ
ΤΟΥ ΝΟΥ ΣΕ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ. Η ΖΩΗ ΚΑΙ Η ΓΡΑΦΗ. Η ΓΕΝΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΣ
«Είναι κατάρα μια τέτοια αγάπη. Μόνο πόνος και καμιά ελπίδα. Γι΄ αυτόν που αγαπάει είναι το ίδιο σαν να αγαπάει έναν λύκο…». Η Ζυράννα Ζατέλη χρειάστηκε τριάντα χρόνια για να αισθανθεί έτοιμη να αγγίξει το θέμα της αιμομιξίας. Υπήρχε μια περίπτωση στα αστυνομικά χρονικά της δεκαετίας του ΄50 που την «κατοικούσε» από το ΄70- ένα κορίτσι ερωτευμένο με τον παππού του, ξεπάστρεψε όλη του την οικογένεια για να μην της σταθούν οι συγγενείς εμπόδιο. Αλλά και πάλι. Η Ζατέλη χρειάστηκε να γράψει ένα… εισαγωγικό μυθιστόρημα, το Ο θάνατος ήρθε τελευταίος του 2001 (Καστανιώτης) πριν βουτήξει στα βαθιά με το Πάθος χιλιάδες φορές, το καινούργιο της βιβλίο, που της πήρε κι αυτό εφτά γεμάτα χρόνια (και κάτι) να το γράψει. Φυσικά το θέμα δεν ήταν κάτι ξένο για εκείνην. Το μυστήριο που κρύβεται μέσα στην πραγματικότητα, η πολυπλοκότητα της αλήθειας, η σκοτεινή πλευρά του φωτός, η, με άλλα λόγια, μαγική (και τρομερή) πλευρά της ζωής είναι τα υλικά της από το ξεκίνημά της το 1984. Και μ΄ αυτά κέρδισε ένα ευρύτατο κοινό όταν, το 1993, έγραψε το περίφημο πια Και με το φως του λύκου επανέρχονται. Αυτή τη φορά όμως, η Ζυράννα Ζατέλη προχωρά πιο μέσα στο σκοτάδι. Δεν έχουμε πλέον την υποβλητική βορειοελλαδίτικη τοιχογραφία του πρώτου μυθιστορήματος, με τους ήρωες που αρέσκονταν να «γεύονται το μέλι πάνω στο τσεκούρι»· δεν έχουμε ούτε το σερί των θανάτων του δεύτερου, το οποίο κλείνει στη δεκαετία του ΄30. Έχουμε ένα ανείπωτο μυστικό, δυο δυνατούς βασικούς χαρακτήρες, γήινους αλλά και άπιαστους, και γύρω τους μερικά ακόμη γοητευτικά πρόσωπα- όσα χρειάζονται για να φωτίσουν τους δύο πρωταγωνιστές και τις εμμονές τους. Στο φόντο η μεταπολεμική Μακεδονία σε μια εποχή όπου οι θρύλοι επιβιώνουν (για λίγο ακόμα) στην καθημερινότητα των ανθρώπων, σε μια εποχή όπου τα ζώα έχουν ψυχή και η φύση «μιλά» με τα σημάδια της, σε μια εποχή όπου τα σπίτια έχουν «βουή και ήσκιους». Σε μια εποχή που ο παλιός κόσμος δεν έχει ακόμα προσαρμοστεί στις καινούργιες συνθήκες.

Παππούς και εγγονή
Στο κέντρο είναι ο Ντάφκος (Τριαντάφυλλος)- ένας λεβέντης 60άρης παππούς με πράσινα μάτια και κορακίσια μαλλιά, σιδεράς και παντοπώλης, πάντα με το τσεκούρι στον βραχίονα, παραδομένος στις σκέψεις του. Και η Λεύκα, η εγγονή του, κυρίως αυτή, που την παρακολουθούμε από τα 13 της ώς τα 20 της. Είναι «για μικρή, μεγάλη και για μεγάλη, μικρή». Είναι αθόρυβη και διστακτική. Έχει ώριμα μάτια κι ένα αλαβάστρινο πρόσωπο διάστικτο από ελιές, έχει και μια (μαγική;) τρίτη θηλή στο μέρος της καρδιάς… Είναι «ένας παράδεισος αν μπορείς να τον αντέξεις», αλλά δεν είναι μια Μακεδονίτισσα Λολίτα. Η Λεύκα υποφέρει για τον πατέρα του πατέρα της. Η Λεύκα προκαλεί εγκαύματα στο πρόσωπό της με πυρωμένα σιδεράκια. Η Λεύκα κοιτάζει και ταράζεται, η Λεύκα πνίγεται και γράφει ιστορίες στα όρια της αυτοβιογραφίας. Γεμίζει τετράδια ολόκληρα με μια γραφή παλίνδρομη που διαβάζεται μόνο μέσα από καθρέφτη, και με αναγραμματισμούς. Είναι η Ακυέλ απέναντι στον Σοκφάτν, και ο παππούς της θα το ανακαλύψει. Και θα πονέσει γι΄ αυτήν. Διότι ξέρει. Διότι κι αυτός είχε νιώσει έναν «χόχλο» για μια ανιψιά του που πέθανε κι έμοιαζε της Λεύκας. Θέλει λοιπόν να την προστατέψει απ΄ αυτό το ασίγαστο πιλάτεμα της συνείδησης που σε καταλαμβάνει σε τέτοιες περιπτώσεις… Και της μιλάει. Με τον τρόπο του. Έχουν μια συνεννόηση μεταξύ τους διότι έμειναν μόνοι πίσω, όταν η γιαγιά, οι γονείς και τ΄ αδέλφια της έφυγαν μετανάστες στη Γερμανία.