Φαινόμενα

Τσοπανάκος ήμουνα…
Της Πόπης Διαμαντάκου
diaman@dolnet.gr

Αγροτοπαντρολογήματα σε ριάλιτι, γιατί οι βαθιές ανάγκες που δημιουργεί ο σύγχρονος τρόπος ζωής μετατρέπονται σε υλικό για την τηλεόραση
Αγρότες που ψάχνουν το «άλλο τους μισό». Προβάλλεται κάθε τόσο η φωτογραφία πότε του ενός και πότε του άλλου από τη συχνότητα του Αlpha και μαζί μια διεύθυνση ιντερνετική και ταχυδρομική για να απευθυνθούν οι επίδοξες νύφες. Αφού διαλέξουν εκείνον που θεωρούν καταλληλότερο γι΄ αυτές.

Γαμπροπάζαρο; Νυφοπάζαρο; Όπως κι αν το πούμε δεν είναι διόλου πρωτότυπο. Ένα βήμα πιο μπροστά από το αλλοτινό «Χρυσό κουφέτο» ή τα παντρολογήματα της Πάνια, δεν παύει η εκπομπή «Αγρότης μόνος ψάχνει» να εκμεταλλεύεται, όπως όλα τα ριάλιτι, μία από τις μεγαλύτερες ανθρώπινες ανάγκες, που στην ερημωμένη ύπαιθρο από τα αλλεπάλληλα κύματα της αστυφιλίας, γίνεται πιεστική. Την ανάγκη για εύρεση συντρόφου, για οικογένεια. Γιατί μπορεί μερικά αγόρια να γύρισαν ή να μη θέλησαν να φύγουν ποτέ, για να κρατήσουν πατρικές περιουσίες, μερικά επέλεξαν την αγροτική ζωή από αγάπη για τη φύση, άλλα γιατί εκεί μπορούν να είναι ανεξάρτητα και να δημιουργούν, να κάνουν όσα η ζωή σε ένα γραφείο ή μια οικοδομή δεν θα επιτρέψει ποτέ.

Για τα κορίτσια όμως δεν είναι το ίδιο. Η φυγή στην πόλη συνδέθηκε με την ελευθερία, με την ανεξαρτησία, με το δικαίωμα επιλογής, με μια ζωή ή έστω με το όνειρο μιας ζωής, που τα ήθη της υπαίθρου αρνήθηκαν στη γυναίκα. Και όχι μόνο τα ήθη, αλλά και οι συνθήκες, σκληρές, δύσκολες, δεν τις αντέχουν όλοι οι χαρακτήρες. Πόσω μάλλον όταν οι σειρήνες του σύγχρονου πολιτισμού μαγεύουν τα κορίτσια με πρότυπα εμφάνισης και ζωής που ουδεμία σχέση έχουν με τις κακοτράχαλες ραχούλες και το τάισμα των πουλερικών.

Βέβαια το αγροτοαλιευτικό ριάλιτι του Αlpha στήνει ένα ειδυλλιακό παραμύθι, παρουσιάζοντας την αγροτική ζωή, μέσα από τα μάτια βέβαια των αγροτών που συμμετέχουν, αλλά και τα έξοχα, ατμοσφαιρικά πλάνα από φάρμες, πλαγιές και ποταμάκια, κάτι ανάμεσα στο «Μικρό σπίτι στο λιβάδι» και τη «Μανταλένα», αφού υπάρχει και ψαράς μεταξύ των υποψήφιων γαμπρών.

Το παιχνίδι με τη νοσταλγία μιας «χαμένης Εδέμ» ήταν διάχυτο στο εισαγωγικό επεισόδιο που προβλήθηκε την περασμένη Τετάρτη για να «γνωρίσει» το φιλοθέαμον τους αγρότες σε ηλικία γάμου. Γυρισμένο με το πνεύμα πλήθους τηλεοπτικών σειρών, μεταξύ των οποίων και το «Μικρό σπίτι στο λιβάδι», που στις εποχές της τεχνολογίας, της απρόσωπης εργασίας και του σκληρού ανταγωνισμού, αποτελούσαν κάτι σαν ανάμνηση της «παιδικής ηλικίας» του ανθρώπου, σαν επιστροφή σε έναν κόσμο χωρίς τις συμβάσεις του πολιτισμού, σαν «ευκαιρία να ξαναβρεί την ψυχή του» ο άνθρωπος που την εγκατέλειψε κάποτε για να κυνηγήσει ανέσεις.

Βέβαια, δεν είναι η καταλληλότερη εποχή για επιστροφή στην αγροτική ζωή, όταν και αυτή συμπιέζεται, προβληματική, ειδικώς στη χώρα μας, με τις μεγάλες μόνο καλλιέργειες και κτηνοτροφικές μονάδες να ΄χουν ελπίδες και τους μικρότερους καλλιεργητές να φυτοζωούν, αλλά το ριάλιτι δεν είναι παρά παραμύθι, που θυμίζει την πραγματικότητα, ισορροπεί πάνω στις ανάγκες της και χαρίζει την ψευδαίσθηση ότι τις ικανοποιεί.

Καμιά ψυχαγωγία στην ανθρώπινη ιστορία δεν εκμεταλλεύεται με τέτοια μαεστρία, όσο το τηλεοπτικό ριάλιτι, τις ελλείψεις του σύγχρονου ανθρώπου, τους κρυφούς- και φανερούς- καημούς, απελευθερώνοντας την ίδια στιγμή με ένταση ακατέργαστα συναισθήματα σε πρωταγωνιστές και θεατές, ενώ ικανοποιεί αρχέγονες απολαύσεις, όπως ο κανιβαλισμός και ανομολόγητες ηδονές όπως η ηδονοβλεψία.


Η αληθινή ζωή στη σκιά

Στο πρώτο επεισόδιο μπορεί να έμοιαζαν όλα ήπια και προσεκτικά απέναντι στους άμαθους με τον φακό αγρότες.

Γλυκύτατη προξενήτρα η Σίσυ, δροσερή με τις γαλότσες και τα απλά φουστανάκια, έβρισκε τους υποψήφιους γαμπρούς στον χώρο τους, για να υποδυθεί για λίγο ότι συμμετέχει στις δουλειές τους και μετά με γλύκα τους ρωτούσε τι περιμένουν από μια γυναίκα για να τους «βοηθήσει» να αποκαλύψουν γοητευτικές πτυχές του χαρακτήρα τους. Και εκείνοι «όλα τα δίνουν» στην αγάπη και δεν τους λείπει «παρά μια γυναικούλα και πολλά παιδιά».

Η τηλεόραση εμφανίζεται έτοιμη να «επιστρέψει» στον αγροτικό κόσμο ό,τι πολυτιμότερο του στέρησε ο πολιτισμός, του οποίου αποτελεί τον σημαντικότερο μοχλό ανάπτυξης. Οξύμωρο εκ φύσεως. Εξ ου και δεν μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο.

Η κάμερα αποστειρώνει, μεγεθύνει, σύμφωνα με προαποφασισμένο σενάριο, πτυχές της πραγματικότητας και αφήνει άλλες, σημαντικότερες ίσως για την αληθινή ζωή, στη σκιά.