Φαινόμενα

Το αργόν… χάρη δεν έχει
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Τη διακοπή της «Στιγμής της αλήθειας», αφού όμως είχε ολοκληρωθεί η σεζόν των προβολών της, αποφάσισε το ΕΣΡχειρότερα κι από την απόφασή του να διακόψει παλαιότερα το «Από καρδιάς» δυο- τρεις εκπομπές πριν από το τέλος
Oύτε τα προσχήματα δεν κρατήθηκαν. Περίμεναν να τελειώσει η χρονιά του σκληρού ριάλιτι και μετά να το διακόψουν. Μοιάζει με άσχημο αστείο. Γιατί αυτή η τακτική κάθε άλλο παρά διασώζει την τιμή του ΕΣΡ, που εξακολουθεί να συμπεριφέρεται σαν δικαστική και όχι ως ανεξάρτητη αρχή. Κατ΄ αρχάς ο ρόλος του δεν είναι να επιβάλλει ποινές και πολύ περισσότερο τόσο καθυστερημένες, ώστε να μην αντιλαμβάνεται το φιλοθεάμον για ποιο λόγο επιβάλλονται. Ρόλος του ΕΣΡ είναι με τις αποφάσεις του να αποτρέπει τις ακρότητες των καναλιών διαμορφώνοντας παράλληλα και τηλεοπτική κουλτούρα.

Κάτι τέτοιο, βέβαια, μοιάζει με ψιλά γράμματα, ύστερα από 20 και πλέον χρόνια ανεξέλεγκτης ανάπτυξης του τηλεοπτικού τοπίου με ευθύνη των πολιτικών και δη των κυβερνήσεων. Και τα κάνει ακόμη πιο ψιλά, σχεδόν αδιόρατα, το γεγονός ότι η συγκρότηση και η σύνθεση του ΕΣΡ είναι αποτέλεσμα σκληρής διαπραγμάτευσης των πολιτικών δυνάμεων, οι οποίες δεν δείχνουν να επιθυμούν ούτε την ανεξαρτησία του ούτε την αξιοπιστία του.

Γιατί στις εξελιγμένες χώρες της Ευρώπης και στις ΗΠΑ, οι αντίστοιχες αρχές έχουν πλήρη ανεξαρτησία, άριστη στελέχωση και λειτουργούν σαν κυματοθραύστες στις πιέσεις της πολιτικής εξουσίας να ασκήσει έλεγχο στην τηλεόραση. Κάθε κανάλι σε αυτές τις χώρες αδειοδοτείται υπογράφοντας μια συμφωνία με το οικείο ραδιοτηλεοπτικό συμβούλιο ότι θα τηρεί τις προδιαγραφές λειτουργίας αναλόγως με το πώς έχουν οριστεί από τις ενώσεις επαγγελματιών του θεάματος, δημοσιογράφων και, φυσικά, αναλόγως με την εθνική πολιτική για τον πολιτισμό. Αρκεί βεβαίως το τελευταίο να υπάρχει.

Για παράδειγμα, στη Γαλλία δεν νοείται δημοσιογράφος στην τηλεόραση, από παρουσιαστής μέχρι βοηθός του τελευταίου ρεπόρτερ, που να μη γνωρίζει άριστα τη γλώσσα. Είναι αδιανόητα τα συντακτικά και γραμματικά λάθη, καθώς η γλώσσα θεωρείται η πολυτιμότερη αξία του γαλλικού πολιτισμού. Στη χώρα μας πάλι, ως προς αυτό το ζήτημα είναι πασιφανές ότι είμαστε πιο ελαστικοί. Για μας αυτά είναι πταίσματα. Ιδίως μπροστά σε εκπομπές που προσβάλλουν βάναυσα την ανθρώπινη προσωπικότητα, που μετατρέπουν τον άνθρωπο σε τηλεοπτικό προϊόν και κρεμούν στο τσιγκέλι της τηλεθέασης τα μύχια της ψυχής του.

Ωστόσο, για την αντιμετώπιση της λαίλαπας αυτών των ακραίων ριάλιτι δεν αρκεί η αποσπασματική και κατά περίσταση παρέμβαση του ΕΣΡ, αλλά η διαμόρφωση κανόνων για όλους, οι οποίοι να λαμβάνουν μεν υπόψη τους την τηλεοπτική αγορά και τη λειτουργία του μέσου αλλά να προστατεύουν τους πολίτες και δη τα παιδιά. Η ώρα του prime time (μετά τα δελτία των 20.00) που απευθύνεται σε όλη την οικογένεια δεν μπορεί να αφιερώνεται σε εκπομπές που την προσβάλλουν. Αλλά αυτό θα πρέπει να αποτελεί αυτοματισμό για τους υπεύθυνους προγραμμάτων των καναλιών.


Μεταγραφικό γαϊτανάκι

Τίποτε άλλο δεν λατρεύει περισσότερο η τηλεόραση από το να μιλάει για τον εαυτό της. Εξ ου και έχουν ανεβάσει πυρετό τα κουτσομπολίστικα πάνελα των μεσημεριανάδικων από την αγωνία για το ποιος θα πάει πού και τι συμβόλαιο έχει υπογράψει. Ούτε συμβολαιογράφοι να ήταν. Θα κάνει πρωινό ο Γρηγόρης ή δεν θα κάνει; Θα υπογράψει η Τατιάνα ή δεν θα υπογράψει; Και ευκαιρίας δοθείσης διασπείρονται από κατάλληλους τηλεπαπαγάλους διάφορα ανυπόστατα, όπως ότι συζητά η Τατιάνα με το Μega, που όχι απλώς δεν είχε βάση, ούτε που το ΄χε διανοηθεί κανείς- και την ίδια την έχουμε πιο έξυπνη από το να αυτοπροτείνεται μέσω άλλων ή μήπως δεν είναι; Ή ότι το Μega κάνει δοκιμαστικά σε νέα πρόσωπα για το πρωινό, ενώ «στον Γρηγόρη δεν έχει πει κανείς τίποτε», όπως με έκπληξη ακούσαμε τη Βάσια Λόη την περασμένη Κυριακή να επιμένει με ελαφρά ειρωνεία και σχεδόν χαρά ότι τον άδειασε το κανάλι. Αλλά τίποτα τέτοιο δεν είχε συμβεί. Με την ευκαιρία, ξεκαθαρίζουν και μερικοί λογαριασμοί ή είναι η ιδέα μας;

Πάντως, έχει πλάκα το τουρλουμπούκι, που στην πραγματικότητα δεν αφορά πρόσωπα αλλά τα ίδια τα κανάλια και τις αλλαγές που πρέπει να κάνουν για να αντιμετωπίσουν την οικονομική στενότητα. Και αυτές δεν είναι συνήθως προς όφελος του κοινού.