Στα άδυτα της τυφλής βίας

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΝΟΥΑΡ, ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ «ΤΙ ΛΟΥΚΙ!» ΤΟΥ ΖΑΝ-ΠΑΤΡΙΚ
ΜΑΝΣΕΤ ΣΥΝΕΒΑΛΕ ΣΤΗ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΕΙΔΟΥΣ, ΔΙΕΥΡΥΝΟΝΤΑΣ
ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΜΕ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΠΛΩΝΑΝ ΤΑ
ΠΛΟΚΑΜΙΑ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΜΕΧΡΙ ΕΥΑΓΗ ΙΔΡΥΜΑΤΑ ΚΑΙ
ΑΠΟ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΕΣ ΣΕΧΤΕΣ ΜΕΧΡΙ ΦΙΛΟΝΑΖΙΣΤΙΚΟΥΣ ΚΥΚΛΟΥΣ
Σήμερα ο όρος «neopolar», ή νέο γαλλικό αστυνομικό μυθιστόρημα, χρησιμοποιείται λιγότερο συχνά. Ίσως γιατί τη δεκαετία του ΄90 η φόρμα αυτή εμπλουτίστηκε και απέκτησε ευρύτερες γεωγραφικές συντεταγμένες, οδηγώντας σε αυτό που ο Πέτρος Μάρκαρης αποκαλεί «μεσογειακό αστυνομικό μυθιστόρημα». Ένα μυθιστόρημα που έχει κύρια χαρακτηριστικά του την κοινωνική κριτική και το πολιτικό υπόβαθρο, το οποίο συνήθωςάλλο ένα αρκετά κοινό χαρακτηριστικό του είδουςείναι αριστερίστικης κατεύθυνσης. Ο Ζαν-Πατρίκ Μανσέτ, είναι προδρομική φυσιογνωμία, ιδρυτική εντέλει του είδους, η οποία αποτελεί μάλιστα τη γέφυρα ανάμεσα στο σύγχρονο μεσογειακό αστυνομικό και το αμερικανικό νουάρ. Από τους Αμερικανούς ο Μανσέτ έχει πάρει την ατμόσφαιρα, τη λιτότητα των μέσων, την ενδιαφέρουσα αστυνομική πλοκή. Σε αυτά προσέθεσε την εμπειρία του Μάη του ΄68 ανοίγοντας νέους δρόμους και δίνοντας την ευκαιρία σε αξιόλογα μυαλά που είδαν τα αριστερά οράματά τους να διαψεύδονται ποικιλοτρόπως, να βρουν στη συγγραφή μια νέα στέγη για το ταλέντο και τις ιδέες τους. Στέγη η οποία διέσωζε την αξιοπρέπειά τους, την ώρα που άλλοι την εξαργύρωναν με αξιώματα. Στέγη, επίσης, που προσέφερε στη λογοτεχνία έναν άνεμο ανανέωσης, καθώς το κοινωνικό μυθιστόρημα, με την επέλαση του νουβό ρομάν, είχε υποχωρήσει σημαντικά. Επιπλέον ο Μανσέτ όρισε από την αρχή τα όρια, καταδικάζοντας απερίφραστα- τόσο στο έργο του όσο και σε συνεντεύξεις του- την αριστερή τρομοκρατία. Όλα αυτά στην Ελλάδα τα γνωρίσαμε με καθυστέρηση. Ο Μανσέτ, που έγραψε μια δεκάδα βιβλίων από το 1971 μέχρι το 1981 και μετά σταμάτησε να δημοσιεύει, μεταφράστηκε στη χώρα μας με μια δεκαπενταετία καθυστέρηση.

Το Τι λούκι!, βιβλίο που έχει κυκλοφορή- σει και παλαιότερα από τις Εκδόσεις Στάχυ και που έγινε ταινία από τον Αλέν Ντελόν ( Για το τομάρι ενός μπάτσου ), γράφτηκε στο μέσον της σύντομης συγγραφικής καριέρας του, περί το 1975.

Διαβάζεται σαν σημερινό, κάτι που δείχνει βέβαια και τα όρια ενός είδους που πρέπει να βρει νέους δρόμους για να εξελιχθεί χωρίς να επαναλαμβάνεται.

Ήρωας του Μανσέτ στο βιβλίο αυτό- και σε ένα ακόμα, αμετάφραστο στα ελληνικάείναι ο Ευγένιος Ταρπόν, πρώην χωροφύλακας και νυν ιδιωτικός ντετέκτιβ στο Παρίσι. Άνθρωπος μοναχικός, χωρίς φίλους, με μόνο δύο γνωστούς, έναν άνδρα και μια γυναίκα, που γίνονται σταδιακά συμπρωταγωνιστές του βιβλίου. Ζει φτωχικά, πίνει ουίσκι σε ελεγχόμενες ποσότητες, παίζει σκάκι, διαβάζει Τύπο και αγωνίζεται για τον επιούσιο αναλαμβάνοντας συνήθως ανούσιες μικροϋποθέσεις.

Όλα αλλάζουν όταν ένας Κορσικανός αστυνομικός με ιταλικό επίθετο, ο Κοκκιόλι, του στέλνει μια ηλικιωμένη κυρία που αναζητά την εξαφανισμένη τυφλή κόρη της. Λίγο μετά τον επισκέπτεται κάποιος που προσπαθεί να τον πείσει ότι η τυφλή κοπέλα έχει εξαφανιστεί με τη θέλησή της ακολουθώντας τον αγαπημένο της στο εξωτερικό, μετά η ηλικιωμένη γυναίκα δολοφονείται μπροστά στα μάτια του Ταρπόν και η πλοκή αρχίζει να εξελίσσεται με καταιγιστικούς ρυθμούς. Ο ντετέκτιβ καταλαβαίνει ότι δεν του έστειλαν τυχαία την ηλικιωμένη πελάτισσα, ότι η Αστυνομία δεν μπορεί να λύσει την υπόθεση γιατί ένας πυρήνας της εμπλέκεται και οι «καλοί» αστυνομικοί παρακολουθούνται. Καταλαβαίνει επίσης ότι έχει μπλέξει σε μια υπόθεση με απρόβλεπτες προεκτάσεις, όπου ένα ίδρυμα ονόματι Μποντριγιάρ που φιλοξενεί τυφλούς (κάποτε ο Μανσέτ είχε διδάξει Γαλλικά σε κολέγιο τυφλών) φαίνεται να έχει παράλληλες παράνομες δραστηριότητες.

Jean-Ρatrick Μanchette

ΤΙΛΟΥΚΙ!

ΜΤΦ. Γ. ΚΑΥΚΙΑΣ, ΕΚΔ. ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ, 2009 ΣΕΛ. 221,
ΤΙΜΗ: 15 ΕΥΡΩ