«Η δικτατορία της κάμερας είναι και γοητευτική»

«Στο θέατρο χαίρεσαι αν κατάφερες να πεις όσα θέλεις. Στο σινεμά χαίρεσαι επειδή δεν χρειάζεται να πεις πολλά», λέει στα «ΝΕΑ» ο Μάρτιν Σέρμαν, συγγραφέας έργων όπως το «Ρόουζ» και το «Μπεντ»
«Δεν φοβήθηκα ποτέ να θίξω ευαίσθητα ζητήματα, όπως η ομοφυλοφιλία- για μένα άλλωστε η δημόσια παραδοχή της ομοφυλοφιλίας μου υπήρξε πολύ ωφέλιμη. Επίσης, δεν με ενδιέφερε ποτέ αν θα κάνω επιτυχία», λέει στα «ΝΕΑ» ο Μάρτιν Σέρμαν. Όταν το 1980, στο έργο του «Μπεντ», μίλησε για έναν ομοφυλοφιλικό έρωτα σ΄ ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης των ναζί κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το παγκόσμιο θέατρο «ανακάλυψε» τον εβραϊκής καταγωγής συγγραφέα από τη Φιλαδέλφεια των Ηνωμένων Πολιτειών (στην Ελλάδα ανέβηκε τρεις φορές σε σκηνοθεσία Γιώργου Θεοδοσιάδη).

«Με το “Μπεντ” έθιξα ένα θέμα για το οποίο κανείς δεν μιλούσε και λίγοι γνώριζαν. Αν δεν είχα γράψει το έργο, το ζήτημα των ομοφυλοφίλων στα στρατόπεδα των ναζί θα ήταν θαμμένο σε μια παράγραφο ενός βιβλίου», λέει στα «ΝΕΑ» ο Μάρτιν Σέρμαν. «Ήθελα να μιλήσω για τη δύναμη της αγάπης. Ακόμα και μέσα από ένα ζευγάρι ομοφυλοφίλων σε περίοδο πολέμου».

Μέσα από την περιπλάνηση της γενναίας Εβραίας Ρόουζ (ρόλο που ερμήνευσε η Ολυμπία Δουκάκη το 2002 με μεγάλη επιτυχία σε Λονδίνο και Αμερική) μετά το Ολοκαύτωμα, ακολούθησε με την πένα του την πορεία των Εβραίων του 20ού αιώνα. «Με λυπεί το γεγονός ότι η άλλοτε δυνατή παράδοσή τους έχει αρχίσει να εξασθενεί», σχολιάζει.

Η σχέση του με την Ελλάδα άρχισε έναν χρόνο μετά, όταν παρακολούθησε την παράσταση με την Αντιγόνη Βαλάκου ως Ρόουζ. «Θαυμάζω τη φιλοξενία και την κουλτούρα των Ελλήνων. Θεωρώ τον εαυτό μου, κατά κάποιον τρόπο, Έλληνα», λέει ο Μάρτιν Σέρμαν. Στην Αθήνα θα βρεθεί στις 27 Απριλίου για ένα τετραήμερο σεμινάριο, όπου επιθυμεί να δώσει «μια γεύση από κινηματογράφο, από τη συγγραφή του σεναρίου μέχρι τα γυρίσματα». Στο μεταξύ ξεκουράζεται στο εξοχικό του στη Μαλεσίνα Φθιώτιδας.

Ο συγγραφέας έχει, πιστεύετε, τη δύναμη να κατευθύνει το κοινό με το κείμενό του;

Προσωπικά, γράφω αυτό που νιώθω ότι πρέπει να πει ο χαρακτήρας τη δεδομένη στιγμή. Και το κοινό καταλαβαίνει εκείνο που θέλει. Δεν θέλω να επιβάλω τη δική μου οπτική. Καθένας προσλαμβάνει το νόημα του έργου, α νάλογα με την ιδιοσυγκρασία και τα βιώματά του.

Ο παράγοντας κοινό σάς επηρεάζει στη συγγραφή;

Δεν σκέφτομαι το πέρασμα του θεατρικού κειμένου στη σκηνή όταν το γράφω και δεν επιτρέπω στον εαυτό μου να κυριεύεται από αμφιβολίες. Γι΄ αυτό δεν με απασχολεί τόσο αν θα αρέσει στο κοινό. Θέατρο ή κινηματογράφος;
Δεν μπορώ να επιλέξω. Στον κινηματογράφο μετράει η εικόνα, ενώ στο θέατρο οι λέξεις. Όταν ολοκληρώνεις ένα θεατρικό κείμενο είσαι ικανοποιημένος επειδή κατάφερες να πεις αυτά που ήθελες. Όταν γράφεις ένα σενάριο, είσαι χαρούμενος επειδή δεν χρειάζεται να πεις και πολλά. Πάντως, δεν μ΄ ενοχλεί καθόλου η δικτατορία της κάμερας.

Η προσωπική σας ζωή αποτελεί και πηγή έμπνευσης;
Πάντα οι συγγραφείς χρησιμοποιούν στοιχεία από την προσωπική τους ζωή. Ακόμα κι αν η ιστορία εκτυλίσσεται στον Βόρειο Πόλο τέσσερις αιώνες πριν. Γενικότερα, το ενδιαφέρον μου στρέφεται σε διάφορα ζητήματα και όχι μόνο στους ομοφυλοφίλους και Εβραίους. Άλλωστε, δεν μου αρέσει να επαναλαμβάνομαι.

Θεωρείτε τα κειμενά σας διαχρονικά;

Αυτό αποδεικνύεται: η εμπόλεμη κατάσταση στο Ισραήλ και την Παλαιστίνη, για παράδειγμα, φανερώνει ότι το πρόβλημα παραμένει και κάνει τη «Ρόουζ» επίκαιρη. Όσο για το «Μπεντ», η ομοφυλοφιλία είναι ακόμα θέμα-ταμπού σε κάποιες περιοχές, όπως στα ελληνικά χωριά και στη Μέση Ανατολή. Στο Ιράκ δολοφονούν ομοφυλοφίλους.

ΙΝFΟ

Σεμινάρια του Μάρτιν Σέρμαν στην Πολιτιστική Κεντρική Σκηνή Μ. Ντενίση (Μαυρομματαίων 25) και στο ΙΕΚ Δομή (Μαυροκορδάτου 1-3) στις 27-30 Απριλίου. Πληροφορίες: τηλ.: 210-3387.190, 210-2287.200 και http:
//www. domian.gr.

Με μια ματιά

1938:

Γεννιέται στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ. 1960:

Αποφοιτά από τη Σχολή Καλών Τεχνών του Πανεπιστημίου της Βοστώνης.

1980:

Το θεατρικό του «Μπεντ» ανεβαίνει στο Μπρόντγουεϊ με τους Ίαν ΜακΚέλεν, Ρίτσαρντ Γκιρ και προτείνεται για Βραβείο Tony (όπως και για το «Τhe Βoy from Οz», με τον Χιου Τζάκμαν).

1991:

Ανεβαίνει το θεατρικό του «When she danced» στο Λονδίνο με τη Βανέσα Ρέντγκρεϊβ.

1997:

Το «Μπεντ» γίνεται ταινία. 2000:

Το «Ρόουζ» ανεβαίνει σε Λονδίνο και Μπρόντγουεϊ με την Ολυμπία Δουκάκη και προτείνεται για βραβείο Laurence Οlivier.

2002:

Γράφει το σενάριο για την ταινία του Φράνκο Τζεφιρέλι «Κάλλας για πάντα».

2005:

Γράφει το σενάριο για την ταινία «Μrs Ηenderson Ρresents» με την Ντέιμ Τζούντι Ντεντς.

2006:

Το «Ρόουζ» ανεβαίνει στο θέατρο «Ιλίσια Ντενίση» με την Αντιγόνη Βαλάκου.