Φαινόμενα

Ασχημόπαπο σούπερσταρ
ΤηςΠόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Γίνονται σούπερσταρ με μια εμφάνιση σε τάλεντ σόου έχοντας σπουδαία φωνή και διόλου ομορφιά, γιατί φαίνεται να δικαιώνουν το απόλυτο όνειρο της δημοκρατίας
Είναι μια παχουλή, ασχημούλα, 47χρονη Βρετανή, που ζει μόνη με τη γάτα της σε ένα χωριό. Δεν διαθέτει ούτε ένα χαρακτηριστικό που να συμφωνεί έστω και κατ΄ ελάχιστον με τις προδιαγραφές μιας καταξιωμένης ή έστω επίδοξης ποπ σταρ. Και όμως, η Susan Βoyle μάγεψε όχι μόνο τους κριτές του βρετανικού τάλεντ σόου στο οποίο πήρε μέρος με την ελπίδα- δίκαιη όπως αποδείχθηκε- ότι θα έχει την ευκαιρία που ποτέ άλλοτε δεν είχε, αλλά και ένα μεγάλο, παγκόσμιο κοινό, που μέσω Ίντερνετ την άκουσε και την αποθέωσε. Από όλο τον κόσμο κατά χιλιάδες κατεβάζουν το τραγούδι που ερμήνευσε και το ακούν γράφοντας υμνητικές κριτικές, ενώ από την Κίνα μέχρι τον Καναδά ζητούν από τους υπεύθυνους της εκπομπής να περιοδεύσει η Susan στη χώρα τους.

Το φαινόμενο πανομοιότυπο με εκείνο του Τerry Fater, του παχουλού και επίσης ασχημούλη πρώην αποθηκάριου, ο οποίος με τη συγκλονιστική ερμηνεία μιας άριας στο αμερικανικό αντίστοιχο τάλεντ σόου κέρδισε κριτές, κοινό και μια παγκόσμια καριέρα, ενώ οι εμφανίσεις του στο Λας Βέγκας προκαλούν σεισμό.

Κανείς από τους δύο δεν διαθέτει εμφάνιση· το αντίθετο, είναι μάλλον άσχημοι, και σύμφωνα με τις προδιαγραφές της σόουμπιζνες δεν διαθέτουν οικονομικά μέσα να κυνηγήσουν το όνειρό τους, όμως και οι δύο διαθέτουν ένα μοναδικό, αυθεντικό χάρισμα αδιαμφισβήτητης αξίας, μιαν έξοχη φωνή.

Η Βoyleήδη έδωσε συνέντευξη στον Λάρι Κινγκ σε απευθείας δορυφορική σύνδεση από το σπίτι της. Χρειάστηκε μόλις ένα 5λεπτο, όσο κράτησε το τραγούδι, για να εκτιναχθεί από τη σκιά του φτωχικού δωματίου της στην κορυφή της δημοσιότητας. Ακριβώς όπως είχε συμβεί και με τον Terry. Χάρη στο Ίντερνετ. Χάρη σε αυτό το άυλο σύμπαν, όπου καταργείται ο χρόνος και η απόσταση και όπου τα πλήθη εκφράζουν τις επιλογές τους με απόλυτο αυθορμητισμό και ταχύτητα, χωρίς τη μεσολάβηση του μάρκετινγκ. Σαν να περιμένουν τη στιγμή και τους «ήρωες» που θα ενσαρκώσουν το πα γκόσμιο δημοκρατικό όνειρο.

Η αλήθεια είναι ότι ανέκαθεν τα τραγουδιστικά τάλεντ σόου (από την εποχή του ραδιοφώνου που πρωτοάνθισαν) αποτελούσαν διασκέδαση αγαπημένη, καθώς φαίνεται να αποκαθιστούν μέσα σε μια στιγμή ένα «σφάλμα» των σύγχρονων δημοκρατιών, την ανισότητα των ευκαιριών. Εκεί, μπροστά στο μεγάλο κοινό οποιοσδήποτε μπορεί να γίνει σταρ χωρίς να χρειάζεται ακριβές σπουδές, γνώσεις ή διακεκριμένη κοινωνική καταγωγή. Η διαφοράστις περιπτώσεις του Terry και της Βoyle είναι ότι επιπλέον διαθέτουν μια εξαιρετικά μέτρια εμφάνιση που διευκολύνει το παγκόσμιο κοινό να στείλει μήνυμα για την αλλαγή των αξιών του: αντί να αποθεώνει πλέον τη λαμπερή επιφάνεια, προτιμά το εσωτερικό φέγγος του ταλέντου.

Και όμως, δεν παύει η διαδικασία να είναι υπερβολικά γρήγορη για τους ανθρώπινους κανόνες, η επιτυχία υπερβολικά εύκολη, η διαδρομή ώς την κορυφή υπερβολικά σύντομη και η δικαίωση των λαϊκών καημών υπερβολικά ειρηνική.


Γέφυρα μεγάλων διαφορών

Ένα σουξέ σαν του Τerry και της Βoyle μπορεί να μοιάζει με εκπλήρωση του πιο πολύτιμου δημοκρατικού ονείρου, αλλά περνώντας μέσα από τη μιντιακή τεχνολογία παίρνει τα χαρακτηριστικά της. Όλα τα τάλεντ σόου, όπως τα ριάλιτι και παλαιότερα τα τηλεπαιχνίδια παραμένουν δημιουργήματα μιας μεγάλης αγοράς ψευδαισθήσεων, με μοναδικό σκοπό να εκτονώνουν τη συσσώρευση πίεσης στις λαϊκές τάξεις λόγω έλλειψης ίσων ευκαιριών. Η τηλεόραση έγινε η γέφυρα των μεγάλων διαφορών, εκεί όπου μπορεί ένας κοινός θνητός να γίνει ακόμη και εκατομμυριούχος.

Η έκρηξη ενθουσιασμού που προκαλούν περιπτώσεις σαν του Τerry και της Βoyle μοιάζει με την αποθέωση που γνώρισαν οι πρώτοι νικητές των αμερικανικών τηλεπαιχνιδιών. Ήταν οι πρώτοι κοινοί θνητοί που έγιναν εκατομμυριούχοι χάρη σε ένα φυσικό τους ταλέντο, την εξυπνάδα ή την δυνατότητα απομνημόνευσης. Αυτό δεν αναιρεί την αξία του απόλυτα σαφούς μηνύματος του παγκόσμιου κοινού, ότι αρνείται πλέον να υποταχτεί στους κανόνες της σόουμπιζνες και στους κορσέδες της σκέψης που επιβάλλει το μάρκετινγκ. Ωστόσο, όλο αυτό ουδόλως αγγίζει το σύστημα ανάδειξης των καλύτερων στους πιο σημαντικούς τομείς, που σημαίνει υψηλό κόστος σπουδών και στενούς κύκλους γνωριμιών. Απλώς το κρατά στη σκιά του λαμπερού ξεσπάσματος της «ιντερνετικής δημοκρατίας», που «δικαιώνεται» αναδεικνύοντας τους δικούς της τραγουδιστικούς σταρ.