Ο κώδικας ηθικής ενός ακόλαστου

ΕΜΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΜΟΡΦΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΚΟΛΑΣΤΟΥΣ
ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΤΗΣ ΓΗΣ, Ο ΝΤΟΝΑΣΙΕΝ-
ΑΛΦΟΝΣ- ΦΡΑΝΣΟΥΑ, ΚΟΜΗΣ
ΝΤΕ ΣΑΝΤ (1740-1814)- ΕΥΦΗΜΙΣΤΙΚΑ
ΓΝΩΣΤΟΣ ΚΑΙ ΩΣ Ο «ΘΕΙΟΣ ΜΑΡΚΗΣΙΟΣ»
– ΣΥΝΕΔΕΣΕ ΑΜΕΤΑΚΛΗΤΑ ΤΟ ΟΝΟΜΑ
ΤΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΕΚΚΛΙΝΟΥΣΑ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ, ΑΛΛΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΓΝΩΣΤΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ… ΗΘΙΚΟΠΛΑΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ. ΜΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΜΑΣ ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΕΙ ΟΤΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙ ΕΙΧΕ ΚΑΙ ΤΕΤΟΙΕΣ
Tα πέντε διηγήματα της παρούσας συλλογής αποτελούν ένα μικρό δείγμα- μόλις το εν δέκατοναπό τιςΙστοριούλες, Αφηγήματα και Μύθοι, που γράφτηκαν στη φυλακή της Βαστίλλης την περίοδο 1787-1788, παραμονές της Γαλλικής Επανάστασης, αλλά δημοσιεύθηκαν- όπως και τα περισσότερα έργα του Μαρκησίου ντε Σαντ – για πρώτη φορά μόλις το 1926. Εξοικειωμένοι με την ανατρεπτική αθυροστομία του από τα πιο γνωστά του έργα- τις120 Μέρες στα Σόδομαλόγου χάριν ή τηΦιλοσοφία στο Μπουντουάρ -, που διογκώθηκε, είναι αλήθεια, από τις απλουστευτικές «μεταπολιτευτικές» μεταφράσεις του στα ελληνικά, τείνουμε να λησμονήσουμε ότι ο Θείος Μαρκήσιος, κόντρα στον διαχρονικό ριζοσπαστισμό του, είναι γνήσιο τέκνο του 18ου αιώνα και η γλώσσα τουπεποιημένη, δαιδαλώδης, γεμάτη ρητορικές φιοριτούρες- συγγενεύει περισσότερο με τη γλώσσα του προγενέστερου Μαριβό παρά με τη γλώσσα του μεταγενέστερου Χένρι Μίλερ. Αυτήν την ιδιομορφία, η Άννα Τσέα, η μεταφράστρια τουΑπατημένου προέδρου, τη σέβεται απολύτως. Έως και τις τρεις τελείες διατηρεί δίπλα στη λέξη που αρχίζει από «π»- και όχι βέβαια από σεμνοτυφία.

Ανέκδοτα
Δεν έχουν και τα πέντε διηγήματα ίση αισθητική και νοηματική βαρύτητα. Τα τρία από τα πέντε μπορούν να εκληφθούν και ως εκτεταμένα ανέκδοτα- με χονδροειδέστερο και συνοπτικότερο τοΓενηθήτω το θέλημά σας: μια απονήρευτη παρθένα, μυημένη από τη μάνα της για να μην υποκύψει στις ορέξεις του σοδομίτη συζύγου της, θα παγιδευτεί από την ίδια την άρνησή της. Παρεμφερές είναι και το σκεπτικό πίσω από τονΚερατά του ίδιου του εαυτού του ή η αναπάντεχη συμφιλίωση:

ανταλλαγή κεράτων μεταξύ απατημένων συζύγων με ειρωνικό χάπι εντ. ΣτονΣύζυγο ιερέα, το πιο διασκεδαστικό από τα τρία ανέκδοτα, ένας έκφυλος καλόγερος ξεγελάει έναν αγαθιάρη σύζυγο και νέμεται τα κάλλη της συμβίας του (το πώς δεν θα σας το αποκαλύψουμεεκεί είναι όλη η πλάκα) και ο συγγραφέας δεν χάνει την ευκαιρία να μας θυμίσει τον αδιαπραγμάτευτο αντικληρικαλισμό του. Μπορούμε εύκολα να εικάσουμε ότι ο Μαρκήσιος τα «ξεπέταξε» και τα τρία, σε στιγμές που βαριόταν αφόρητα. Ήταν πολλές αυτές οι στιγμές: έμεινε συνολικά είκοσι χρόνια στη φυλακή.

Εγγύτερα προς τη σαδική ιδιοσυγκρασία, βαρύτερα και ουσιαστικότερα, είναι ο Απατημένος πρόεδροςκαι ηΑυγουστίνη ντε Βιλμπλάνς ή το στρατήγημα του έρωτα . Στο δεύτερο συναντάμε την πρώτη ίσως λεσβία ηρωίδα της νεώτερης εποχής – ως χαρακτήρα με τον οποίο ο συγγραφέας συμπάσχει και όχι ως γραφική καρικατούρα. Ο Μαρκήσιος ντε Σαντ- αμφισεξουαλικός ο ίδιος- χλευάζει την ομοφοβία των συγχρόνων του, σε μια εποχή που η ομοφυλοφιλία επέσυρε έως και την ποινή του θανάτου: «Και αν η τεκνοποίηση είχε γι΄ αυτήν [τη Φύση] τόση σημασία, θα επέτρεπε άραγε σε μια γυναίκα να την υπηρετεί μόνο για ένα τέταρτο της ζωής της, και στα μισά πλάσματα που βγαίνουν από τα σπλάγχνα της, να έχουν κλίσεις αντίθετες προς αυτή την τεκνοποίηση, την οποία ωστόσο εκείνη απαιτεί;». Η Αυγουστίνη που «δεν ένιωθε ηδονή παρά μόνο για το ίδιο της το φύλο» θα πέσει τελικά στα δίχτυα του ερωτευμένου Φρανβίλ που θα επιλέξει να την αντιμετωπίσει με τα δικά της όπλα. Το τέλος θα μας φανεί ανεπίτρεπτα συγκαταβατικό- αλλά μόνο επειδή θα το κοιτάξουμε με τα μάτια (και την ελευθεριότητα) του δικού μας αιώνα.

Μarquis de Sade

Ο ΑΠΑΤΗΜΕΝΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ

ΚΑΙΑΛΛΕΣ ΤΟΛΜΗΡΕΣΙΣΤΟΡΙΕΣ

ΜΤΦ. ΑΝΝΑ ΤΣΕΑ Β΄ ΕΚΔ. ΟΛΚΟΣ 2009 ΤΙΜΗ: 12,50 ΕΥΡΩ