To μυστικό της λίμνης

«Όσοι εγκατέλειψαν το χωριό το 1962 όταν αποξηράνθηκε η λίμνη θα ήθελαν να γυρίσουν τώρα πίσω» λέει χαμογελώντας ο πατήρ Αθανάσιος, ξεναγός μας στα Κανάλια. Ήδη κάποια σημεία της λίμνης έχουν ξανά νερό. Σύντομα θα μπορείτε να περπατάτε πάνω στα αναχώματα ή να κάνετε ποδήλατο στον ειδικό δρόμο που θα διαμορφωθεί. Μέχρι τότε αξίζει να γνωρίσετε τους οικισμούς αυτού του τόπου.
Τα Κανάλια είναι το πιο κοντινό χωριό στη λίμνη και ειδικότερα στη ΒΑ όχθη της. Στις 31 Μαρτίου του 1883 ήταν πρωτεύουσα του Δήμου Βοιβηίς. Αυτό ήταν και το όνομα της λίμνης Κάρλα, από την αρχαία Βοίβη της Θεσσαλίας.

Στην είσοδό του αξίζει να δείτε την εκκλησία τηςΠαναγίας της Καναλιώτισσας. Ο πατήρ Αθανάσιος θα σας ξεναγήσει και στο μικρό εκκλησιαστικό μουσείο όπου εκτός από παλιές εικόνες θα δείτε και παλιές φωτογραφίες με την Κάρλα γεμάτη νερό. Πάνω στο καμπαναριό, όπως και σε πολλά άλλα σημεία της περιοχής, έχει στηθεί μια φωλιά πελαργού. Άλλωστε η ανασύσταση της λίμνης θα είναι σημαντική για να αποκατασταθεί και το μικροκλίμα της περιοχής.

Κοντά στην εκκλησία είναι η κεντρική πλατεία. Στην άκρη της, δύο ψάθινεςψαροκαλύβεςκαι ένα «καράβι» θυμίζουν το αλιευτικό παρελθόν του οικισμού. «Καράβια» λέγονταν οι βάρκες των ντόπιων οι οποίες δεν είχαν καρίνα και στο πίσω μέρος τους είχαν ένα δοκάρι που υποβάσταζε τα κουπιά (θυμίζουν έντονα τα αντίστοιχα καράβια της Καστοριάς). Μπορεί στις μέρες μας οι περισσότεροι κάτοικοί του είναι γεωργοί και αμυγδαλοπαραγωγοί, όμως προτού αποξηρανθεί η λίμνη η πλειονότητα τους ήταν ψαράδες. Άλλωστε έως το 1962 λειτουργούσαν τρεις ιχθυόσκαλες στην περιοχή του Καλαμακίου! Την καλύτερη θέα στα Κανάλια αλλά και στη λίμνη θα απολαύσετε από τον λόφο που βρίσκεται ηεκκλησία του Αγίου Νεκταρίου.

Οδηγώντας από τα Κανάλια προς Στεφανοβίκειο, στα πρώτα μέτρα της διαδρομής θα δείτε δεξιά σας τη βυζαντινή εκκλησία τουΑγίου Νικολάου . Είναι του 13ου αιώνα και κατά καιρούς γίνονται προσπάθειες αναστήλωσής της. Συνεχίζετε οδηγώντας ανάμεσα στον αμυγδαλεώνα (εκπληκτική διαδρομή όταν έχουν ανθίσει τα δέντρα) και σύντομα θα περάσετε δίπλα από το πρώτο ανάχωμα της λίμνης. Το δεύτερο αρχίζει στη στροφή προς Στεφανοβίκειο. Αν ανεβείτε πάνω στο δεύτερο μπορείτε να οδηγήσετε μέχρι την άλλη άκρη όπου βρίσκεται μικρό φράγμα το οποίο θα απελευθερώσει τα νερά για να γεμίσει η λίμνη.

Έτσι, θα δημιουργηθεί ένας ταμιευτήρας 42.000 στρεμμάτων. Ο υπόγειος ορίζοντας της Κάρλας όχι μόνο θα ανέλθει αλλά θα βελτιωθεί και η ποιότητα των νερών.

Από εδώ γρήγορα θα φτάσετε στην πλατεία της έδρας του δήμου, στοΣτεφανοβίκειο. Πήρε το όνομα της από τον Παύλο Στεφάνοβικ Σκυλίτση, ο οποίος είχε κερδίσει ολόκληρη την παρακάρλια περιοχή στα χαρτιά από τον Τούρκο ιδιοκτήτη στην Κωνσταντινούπολη. Ο Στεφάνοβικ μετά την απελευθέρωση του 1881 παραχώρησε χωρίς αντάλλαγμα την έκταση στο Ελληνικό Δημόσιο.

info

Πριν από την αποξήρανσή της, η Κάρλα ήταν από τους σπουδαιότερους υγρότοπους της Ελλάδας με την ορνιθοπανίδα της περιοχής να υπολογίζεται σε 1 εκατ. Ο αριθμός μειώθηκε στα 450.000 πουλιά μετά την αποξήρανση. Από τα 143 είδη πουλιών που έχουν παρατηρηθεί εδώ, τα 55 είναι προστατευόμενα. Η μεγαλύτερη έκταση της λίμνης κατά τον 20ό αιώνα ήταν 180.000 στρέμματα με στάθμη 50 μέτρα πάνω από τη θάλασσα, τον χειμώνα του 1920-΄21. Αιτία; Οι μεγάλες πλημμύρες του Πηνειού. Το 1936 έως το 1940 περιορίστηκε η υδροδότηση με την κατασκευή του δεξιού αναχώματος. Παράλληλα, περιορίστηκε η επιφάνεια και η στάθμη της. Η μείωση των αλιευμάτων αύξησε την ανάγκη για γεωργικές εκτάσεις, με αποτέλεσμα να φτάσουμε στην ολική αποξήρανση το 1962. Στο Στεφανοβίκειο πρόκειται να κατασκευαστεί Κέντρο Πληροφόρησης της περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας Μαυροβουνίου- Κεφαλόβρυσου- Βελεστίνου. Επίσης έχει προγραμματιστεί η δημιουργία ποδηλατοδρόμου, ο οποίος θα περνά δίπλα από τη λίμνη.