Στα ίχνη του παρελθόντος

Δύο αρχαίες πόλεις άκμασαν στην περιοχή της Νέας Αγχιάλου κατά τα παλαιοχριστιανικά χρόνια: οιΦθιώτιδες Θήβες και το λιμάνι της, ηΠύρασος, οι οποίες αποτέλεσαν σπουδαία εμπορικά και οικονομικά κέντρα. Καταστράφηκαν το 217 π.Χ. από τα στρατεύματα του Μακεδόνα βασιλιά Φιλίππου Ε΄, όμως σύντομα αναπτύχθηκε στη θέση τους μια νέα πόλη που αρχικά ονομάστηκε Φθιώτιδες Θήβες, αλλά μετονομάστηκε σε Θήβες και Θεσσαλικές ή Χριστιανικές Θήβες. Η νέα πόλη εξελίχθηκε σε σημαντικό χριστιανικό κέντρο, αλλά καταστράφηκε τον 7ο αιώνα. Στοναρχαιολογικό χώρο της Νέας Αγχιάλου , αλλά και σε αυτόν των Φθιώτιδων Θηβών (4 χλμ. μετά τη Ν. Αγχίαλο κοντά στον οικισμό Μικροθήβες) έχουν αποκαλυφθεί τμήματα του αρχαίου τείχους και κεραμικά σκεύη, ενώ ιδιαίτερα σημαντικά ευρήματα αποτελούν οι πολλές βασιλικές (του 5ου και 6ου αιώνα μ.Χ.) με τα μοναδικά ψηφιδωτά δάπεδα που διατηρούνται σε άριστη κατάσταση. Εξίσου εντυπωσιακό είναι το αρχαίο θέατρο που ανακαλύφθηκε στις Φθιώτιδες Θήβες, το οποίο κατασκευάστηκε στα Ελληνιστικά Χρόνια.