«Οι ταινίες είναι κατευθυνόμενες, τα ντοκιμαντέρ όχι»

Συγκινητικές ανθρώπινες ιστορίες που αφήνουν απ΄ έξω τα τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων και οι ταινίες προτείνει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης Δημήτρης Εϊπίδης
Η συγκινητική ιστορία του ηθοποιού και μουσικού Χοσέ Φλόρες, που γεννήθηκε δίχως χέρια, και της γυναίκας του με την οποία έκανε έξι παιδιά («Βorn W ithout» της Νορβηγής Έβα Νόρβιντ, που πέθανε προτού ολοκληρώσει την ταινία και την έφερε εις πέρας η κόρη της)… Η μεθοδική καταγραφή μαρτυριών από επιζώντες της σφαγής των Τούτσι στη Ρουάντα από έναν Αφρικανό σκηνοθέτη που αντιμετωπίζει τον δολοφόνο του πατέρα του στο δικαστήριο («Βehind this Convent» του Ζιλμπέρ Νταχάγιο)… Τρεις Μεξικανοί που ζητάνε ένα θαύμα: ένας μποξέρ να ξεφύγει από τη φτώχεια, μία οκτάχρονη να πετύχει η επέμβαση στην καρδιά της και ένας ψαράς που βλέπει τα ψάρια να λιγοστεύουν («Εx-voto para tres animas» του Ντιέγκο Ριβέρα Κον).

Ο Εβραίος της Βιέννης Λέοπολντ Βάις που στη δεκατία του ΄20 ασπάστηκε τον ισλαμισμό και ως Μοχάμεντ Ασάντ έγινε ένας από τους σπουδαιότερους μουσουλμάνους, μεταφραστής του Κορανίου («Α road to Μecca» του Αυστριακού Γκέοργκ Μις).

Είναι μερικές από τις ιστορίες που κυνηγούν οι 40.000 (τόσοι ήταν πέρυσι) θεατές του Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, το οποίο ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Δημήτρης Εϊπίδης (γνωστός από τους μαχητικούς Νέους Ορίζοντες του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης) ελπίζει να ξεδιπλωθεί σαν ένα πολυήμερο δελτίο ειδήσεων, το οποίο εστιάζει σε ανθρώπινες μάχες που τα τηλεοπτικά δελτία και οι ταινίες αποφεύγουν. Γιατί όπως λέει «η πλειοψηφία των ταινιών μυθοπλασίας υποκινείται από τους κανόνες της βιομηχανίας της ψυχαγωγίας, κι αυτό με απωθεί. Γι΄ αυτό προτιμώ το είδος του ντοκιμαντέρ που προωθεί και φωτίζει κοινωνικά θέματα».

«Η ευαισθητοποίηση και η ενημέρωση ήταν και παραμένει ο πυρήνας της διοργάνωσης. Σκοπός είναι να αφυπνισθούν οι συνειδήσεις των θεατών», λέει στα «ΝΕΑ».

«Αντικειμενικά» ντοκιμαντέρ δεν υπάρχουν και το ξέρει ο Δημήτρης Εϊπίδης, που εξηγεί ότι τα κίνητρα για ένα ντοκιμαντέρ είναι η έμπνευση και η γνώση. «Εκείνο που προσδοκώ είναι μια ταινία που θα μοιραστεί μαζί μας τις εικόνες ενός άγνωστου κόσμου ή τις άγνωστες πτυχές μιας οικείας κατάστασης και θα μας κινητοποιήσει».

Στα φετινά αφιερώματα επικρατούν πάλι ήρωες τριτοκοσμικών χωρών. Μήπως είναι και μια «δικαιολογία» των χορτάτων της Δύσης;
Αν εννοείτε το μεγάλο αφιέρωμα στα αφρικανικά ντοκιμαντέρ, θεωρώ επιτακτική κάθε προσπάθεια ανάδειξης των προβλημάτων μιας ηπείρου η οποία επί αιώνες υφίσταται αδιάκοπη εκμετάλλευση από τη Δύση. Για χρόνια παρουσιάζαμε ταινίες για την Αφρική, γυρισμένες στην Αφρική, αλλά από δυτικούς σκηνοθέτες. Εδώ μας ενδιαφέρει η άποψη των ίδιων των ιθαγενών και το πώς εκείνοι εκφράζουν τα προβλήματα και την πραγματικότητά τους.

ΙΝFΟ

11ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, 13-22 Μαρτίου, με πάνω από 200 ταινίες και αφιερώματα σε φιλμ από Αφρική, Μεξικό και Αυστρία.

Ο ήρωας του Μαρκές, ο Τσαρούχης, ο Βελουχιώτης

Ο 47χρονος Ελβετός Στέφαν Σβίτερτ, από τους σημαντικότερους δημιουργούς μουσικών ντοκιμαντέρ, θα παρουσιάσει στη Θεσσαλονίκη πέντε ταινίες του που ακολουθούν την ιστορία ανθρώπων οι οποίοι έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στη μουσική. Καταγράφοντας παραδοσιακά όργανα της Ελβετίας, ήχους του ακορντεόν ανά την υφήλιο και εστιάζοντας στις μορφές του Κολομβιανού Πάντσο Ράντα, ο οποίος ενέπνευσε στον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές τον ήρωά του Francisco Εl Ηombre για τα «Εκατό χρόνια μοναξιάς» και στους Εpstein Βrothers, γνωστούς ως Βασιλιάδες του (παλιού εβραϊκού) Κlezmer. Στο ίδιο ανθρωποκεντρικό πλαίσιο εντάσσεται και το αφιέρωμα στον Φώτο Λαμπρινό, από τους σπουδαιότερους θεματοφύλακες της ιστορικής μνήμης. Από το πρώτο του ντοκιμαντέρ, «100 ώρες του Μάη» (1964) ώς το τελευταίο «Καπετάν Κεμάλ, ο σύντροφος» (2008), με ενδιάμεσους σταθμούς στην ταινία «Άρης Βελουχιώτης- Το δίλημμα» (1981), «Ο Πειραιάς του Γιάννη Τσαρούχη» (1980) και το «Σεργκέι Παρατζάνοφ, ο εξόριστος» (1990).