«Όχι αερολογίες στην Παιδεία»

Ο «διάλογος» για την Παιδεία, αν δεν έχει σαφείς στόχους, προτρέπει στην αερολογία, λέει ο ιστορικός της Εκπαίδευσης Αλέξης Δημαράς με αφορμή ημερίδα προς τιμήν του
Όταν ζητάμε από τον Αλέξη Δημαρά, έναν άνθρωπο που οι ειδήμονες χαρακτηρίζουν θεμελιωτή του γνωστικού πεδίου της Ιστορίας της Εκπαίδευσης στην Ελλάδα, τη γνώμη του για τον περίφημο «διάλογο» για την Παιδεία, τον οποίο ο νέος υπουργός μοιάζει να θεοποιεί, εκείνος απαντά: «Δεν νομίζω να τον θεοποιεί, τον χρησιμοποιεί. Θα φανεί για ποιο σκοπό: ως άλλοθι διότι το επιτελείο του δεν μπορεί να αρθρώσει πρόταση; ως μέσο για τη μεταφορά του (άλυτου) προβλήματος στον (ή στην) διάδοχό του; επειδή δεν ξέρει τι άλλο να κάνει; ως προκάλυμμα για να επιβληθούν λύσεις της δικής του (ή των συμβούλων του) έμπνευσης και ιδεολογικής στόχευσης; ως μέσο που νομίζει ότι θα οδηγήσει στην καλύτερη λύση; Θα δούμε και θα κρίνουμε. Πάντως, στην τελευταία περίπτωση, θα έπρεπε να έχει ξεκαθαρίσει ήδη για ποιο στόχο, όπως είπα, αναζητεί την “καλύτερη” λύση. Αλλιώς, προτρέπει στην αερολογία και παραπλανά την κοινωνία».

Ο διάλογος για την Παιδεία, ιδίως το φλέγον θέμα του περάσματος από τη Μέση στην Ανώτατη Εκπαίδευση, θα συζητηθεί και σε αποψινή ημερίδα που διοργανώνει το Πανεπιστήμιο Αθηνών προς τιμήν του Αλέξη Δημαρά. Τον ρωτούμε πώς τελικά μπορεί να λυθεί ο γόρδιος δεσμός της φροντιστηριακής με τη δημόσια εκπαίδευση.

«Θεωρώ ότι δεν είναι γόρδιος δεσμός αλλά σοβαρότατο κοινωνικό πρόβλημα», λέει στα «ΝΕΑ». «Και τα κοινωνικά προβλήματα δεν λύνονται με το σπαθί. Η αποψινή συζήτηση προσδοκώ ότι θα εστιάσει κυρίως στις “προτεραιότητες” σε σχέση με το σημείο της σύνδεσης των δύο βαθμίδων (αφού εκεί επικεντρώνεται ο “διάλογος” του υπουργείου). Τι επιθυμούν λοιπόν πρώτο οι σημερινοί υπεύθυνοι: την εξουδετέρωση των φροντιστηρίων; Αξιολο

ΙΝFΟ

«Συζητώντας και πάλι για την Παιδεία», Ημερίδα του Ιστορικού Αρχείου Πανεπιστημίου Αθηνών (17.00-
21.00), Κεντρικό Κτίριο Πανεπιστημίου Αθηνών.
Συμμετέχουν: Νίκος Αλιβιζάτος, Άννα Φραγκουδάκη, Δημήτρης Μαρωνίτης, Έφη Αβδελά, Κώστας Γαβρόγλου, Αντώνης Λιάκος, Σωκράτης Κουγέας, Άντα Διάλλα, Νίκη Μαρωνίτη.

γούν πρώτη την είσοδο μόνο αρίστων στα πανεπιστήμια; Θέλουν πρωτίστως ένα σχολείο που καλλιεργεί την κριτική σκέψη και εγκαταλείπουν, συνεπώς, την προσήλωση στην “αντικειμενικότητα” των εισαγωγικών εξετάσεων; κ.λπ. κ.λπ.

Ιδίως, όμως, πιο πέρα:

Αυτό θεωρούν ότι είναι το πιο καθοριστικό πρόβλημα του συστήματος; Δεν τους ανησυχεί περισσότερο η απώλεια εθνικού κεφαλαίου από τα μεγάλα ποσοστά της σχολικής αποτυχίας και της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου, ή από τις σημαντικές (κοινωνικά και γεωγραφικά προσδιοριζόμενες) ανισότητες εκπαιδευτικών ευκαιριών; Δεν τους ανησυχεί ότι το σχολείο προφανώς δεν ανταποκρίνεται πια στις ανάγκες και τις απαιτήσεις της κοινωνίας;

Εγώ, πάντως, παρ΄ όλα όσα σας είπα, θα διατυπώσω και εδώ, αφοριστικά, μία άποψη: Πιστεύω βαθιά ότι η λύση της διπλής εξέτασης (απολυτήρια και ύστερα εισαγωγική) είναι η χειρότερη απ΄ όλες».

«Η περιδιάβαση στα παλιά μου επιτρέπει την ψύχραιμη θεώρηση προβλημάτων, που κάθε τόσο προβάλλονται με πανικό ως πρωτοφανή. Λόγου χάρη, η αγραμματοσύνη των αποφοίτων της Μέσης Εκπαίδευσης σχολιάζεται από τα μέσα του 19ου αιώνα… Ψυχραιμία, λοιπόν, γιατί υπάρχει σωρευμένη εθνική εμπειρία αλλά και απελπισία για τη διαιώνιση (κυριολεκτικά) των προβλημάτων»

Σχέσεις Παιδείας – Θρησκευμάτων

1822: Τα ελληνικά Συντάγματα καταρτίζονται «εν ονόματι της Αγίας και αδιαιρέτου Τριάδος». 1833: Μετά την άφιξη του Όθωνα, το υπουργείο Παιδείας ήταν συνδεδεμένο με το θρήσκευμα, το οποίο μάλιστα προτασσόταν: «Γραμματεία επί των Εκκλησιαστικών και της Δημοσίου Εκπαιδεύσεως».

1834: Ο πρώτος εκπαιδευτικός νόμος (1834) όριζε προαιρετικό το μάθημα των Θρησκευτικών. 1862 –63: Ένας διαχωρισμός (άλλο «υπουργείον των Εκκλησιαστικών» και άλλο της «Δημοσίας Εκπαιδεύσεως») κράτησε περί τους 4 μήνες.

Η σύζευξη ● «Ενίσχυσε τα περί “ελληνοχριστιανικού πολιτισμού” και “Ελλάδος Ελλήνων χριστιανών”».

● «Διευκόλυνε την ανάμειξη της Εκκλησίας σε εκπαιδευτικά θέματα όπως (παλαιότερα) το γλωσσικό και (πάντα) το μάθημα της Ιστορίας». ● «Δεν ωφέλησε ούτε την Εκκλησία ούτε την Εκπαίδευση».