Φέρνουν και οι χάρτες χαμόγελο στα χείλη

Οι γεωπολιτικές και κοινωνικές αλλαγές της Ευρώπης από τον 14ο αιώνα μέχρι σήμερα μέσα από τη ματιά των γελοιογράφων της εποχής αποτυπώνονται στους σατιρικούς χάρτες που εκτίθενται από σήμερα και έως τις 2 Μαρτίου στη Δημοτική Χαρτοθήκη Κοζάνης.

Οι θρησκευτικές διαμάχες και οι πόλεμοι, ο διαμελισμός της Ευρώπης, η εξάπλωση των επαναστατικών κινημάτων, τα πρώτα βήματα του νεοελληνικού έθνους καταγράφονται με τρόπο αλληγορικό στα 25 αντίγραφα χαρτών και άλλους 75 που σε ψηφιακή μορφή θα προβάλλονται σε τρία σημεία της έκθεσης, την οποία σχεδίασε και επιμελήθηκε από το προσωπικό του αρχείο, από βιβλία, λευκώματα και εκδόσεις ο καθηγητής Γεωδαισίας και Χαρτογραφίας του Τμήματος Τοπογράφων Μηχανικών του ΑΠΘ Ευάγγελος Λιβιεράτος.

Η έκθεση χωρίζεται σε τρεις ενότητες: από την Αναγέννηση έως τη ναπολεόντεια αναταραχή (τέλη 18ου αιώνα), τον 19ο αιώνα της ταραγμένης Ευρώπης και τη σύγχρονη εποχή, στην οποία περιλαμβάνεται και ο Έλληνας εκπρόσωπος της καλλιτεχνικής γελοιογραφίας Γρηγόρης Γεωργίου. «Οι σατιρικοί χάρτες ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένοι. Μάλιστα έγιναν μόδα τον 19ο αιώνα, όταν άρχισε να συζητιέται το θέμα της Ευρώπης. Ήταν κάτι σαν γελοιογραφίες της εποχής και συνήθως δημοσιεύονταν σε εφημερίδες και περιοδικά» εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο κ. Λιβιεράτος.

Ο παλαιότερος χάρτης, αντίγραφο από τη συλλογή του Βατικανού, είναι του 14ου αιώνα και απεικονίζει έναν ανθρωπόμορφο χάρτη της Ευρώπης: η Αφρική έχει την όψη μοναχού και η Ευρώπη μορφή ιεροδούλου. Είναι έργο του μοναχού Οπισίνους ντε Κανίστρις, ο οποίος θεωρήθηκε αιρετικός εξαιτίας των τολμηρών θρησκευτικών και γεωγραφικών του σχολιασμών. Ο συγκεκριμένος χάρτης θεωρείται σταθμός στην ιστορική γελοιογραφία. Αξιοσημείωτο είναι δε πως ανάμεσα στα λίγα τοπωνύμια περιλαμβάνει και αυτό της Θεσσαλονίκης που εκείνη την εποχή ήταν το κέντρο της θρησκευτικής αναταραχής στην Ανατολή, λόγω της παρουσίας Ζηλωτών.

Από τη σύγχρονη εποχή ξεχωρίζει ο χάρτης της διάσημης Γαλλίδας καρτουνίστριας Κλερ Μπρετεσέ, που σατιρίζει την αγωνία των εξερευνητών του 16ου αιώνα να εμφανίσουν ως μεγαλύτερα τα νησιά και τις περιοχές που ανακάλυπταν, προκειμένου να πάρουν μεγαλύτερες επιδοτήσεις.

ΙΝFΟ

«Γελοιογραφικοί χάρτες του κόσμου και της ιστορίας» έως τις 2 Μαρτίου στη Δημοτική Χαρτοθήκη Κοζάνης (Αρχοντικό Λασσάνη).