ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΔΕΙΤΕ

Οι Καθενοί και τα Έρια
Χωριό της Κεντρικής Εύβοιας (23 χιλιόμετρα ΒΑ Χαλκίδας) σε κομβικό σημείο στη διαδρομή προς Στενή είναι οι Καθενοί. Η πιθανότερη εκδοχή για την ονομασία του οικισμού είναι ο… «καθένας με τον νου του» (!) καθώς, σύμφωνα με την παράδοση, οι κάτοικοι διάλεξαν την τοποθεσία με τη λογική της διατήρησης των τροφίμων. Ο καθένας άφησε από ένα κομμάτι κρέας στο μέρος που ήθελε και έπειτα από τρεις ημέρες έχτισαν το χωριό στην τοποθεσία όπου δεν είχε χαλάσει το φαγητό. Το χωριό έχει τρεις πετρόχτιστες εκκλησίες: της Αγίας Σωτήρας, του Αγίου Ιωάννη και του Αγίου Γεωργίου, με αξιόλογες τοιχογραφίες.

Βγαίνοντας από το χωριό Καθενοί θα συναντήσετε μια παλιά πινακίδα στα δεξιά, η οποία σας υποδεικνύει να ακολουθήσετε την αριστερή κατεύθυνση για να βρεθείτε ύστερα από 2 χιλιόμετρα στην κατάφυτη περιοχή Έρια. Πλατάνια και καταρράκτες σε ένα εξαίρετου φυσικού κάλλους περιβάλλον, όπου θα απολαύσετε ένα πολύ ωραίο ηλιοβασίλεμα. Στην αρχαιότητα υπήρχε υδραγωγείο, ενώ στη θέση Αλαφόκαμπος βρέθηκαν επιτύμβιες πλάκες, οι οποίες εκτίθενται στο μουσείο της Χαλκίδας. Στα Έρια είναι χτισμένη η αξιόλογη βυζαντινή εκκλησία της Θεοτόκου Μονομερίτισσας- Υπαπαντής (13ος16ος αιώνας).

Το Σκουντέρι και ο Βενετσιάνικος Πύργος
Ο δρόμος που οδηγεί στον αγροτικό οικισμό Σκουντέρι έχει την αφετηρία του στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας στην Κάτω Στενή και περνάει μέσα από αγροτική περιοχή για να καταλήξει στον ελαιόφυτο λόφο, όπου έχει διασωθεί ένας Βενετσιάνικος Πύργος. Το συγκεκριμένο κτίσμα είναι ένας από τους ελάχιστους πύργους με κτιστό καμαρωτό δάπεδο. Οι πύργοι αυτοί συναντιούνται μόνο στην περιοχή του Δήμου Διρφύων.

Το Αρχαίο Τείχος Τσαηούς (ή Τσαγιούς)

Κατηφορίζοντας τον κεντρικό δρόμο από την Άνω Στενή, στρίβετε αριστερά προς το χωριό Καμπιά. Μόλις 1 χλμ. από την Κάτω Στενή σώζεται ένα αρχαίο τοιχίο, το οποίο πιθανολογείται ότι αποτελεί τμήμα του ιερού του Απόλλωνα, καθώς η περιοχή ταυτίζεται από πολλούς με τη θέση της αρχαίας Οιχαλίας. Η βυζαντινή εκκλησία Παλαιοπαναγιάς
Στα 2 χλμ. ΒΔ από τον οικισμό της Κάτω Στενής, στον δρόμο προς Λούτσα, βρίσκεται η βυζαντινή εκκλησία Παλαιοπαναγιάς. Πρόκειται για έναν σταυρεπίστεγο βυζαντινό ναό του 12ου-13ου αιώνα με αξιόλογες αγιογραφίες που ξεχωρίζουν για τη χρωματική και αναλογική ακρίβειά τους.

Μουσικό πανδοχείο
Συνθέτης στο επάγγελμα, γεννημένος στη Φλώρινα και μεγαλωμένος στην Αυστραλία, ο Τάσος Ιωαννίδης αποφασίζει έπειτα από 30 χρόνια να επιστρέψει με την οικογένειά του στην πατρίδα του, μετατρέποντας το εξοχικό σπίτι του σε μουσικό πανδοχείο. Κάθε δωμάτιο και κάθε χώρος του ξενοδοχείου είναι διακοσμημένος με μεταλλικά γλυπτά που φιλοδοξούν να αιχμαλωτίσουν έστω και φευγαλέα τις μουσικές αποχρώσεις μιας συμφωνικής παλέτας. Καμβάς του; Μα φυσικά κάθε επισκέπτης, που ελπίζει να τον «μετουσιώσει» σε ενεργό ακροατή. Γι΄ αυτό τα σαββατόβραδα ο οικοδεσπότης υποδέχεται στο σαλόνι τους φίλους-επισκέπτες σε μια βραδινή μουσική εμπειρία, παρουσιάζοντας τραγούδια παλιάς και νέας κοπής, αφηγείται τις ιστορίες που κρύβονται πίσω από την παραγωγή τους, προσπαθώντας να κάνει όλους τους παρευρισκόμενους κοινωνούς μιας μικρής μουσικής μυσταγωγίας. Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει το mini studio ηχογραφήσεων, όπου ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να ηχογραφήσει σε CD τις δικές του μουσικές δημιουργίες. Ο Άγιος Αθανάσιος και το Φαράγγι Αγάλης
Ο Άγιος Αθανάσιος (33,5 χλμ. ΒΑ της Χαλκίδας) είναι ένα παραδοσιακό χωριό, χτισμένο στις υπώρειες της Δίρφυος ανάμεσα σε πευκοδάση. Προς την πλευρά της Δίρφυος, μόλις ένα χιλιόμετρο έξω από το χωριό, βρίσκεται το Φαράγγι της Αγάλης που οδηγεί στη Δίρφυ. Θεωρείται από τα πιο βατά και όμορφα ελληνικά φαράγγια, μήκους 18 χλμ. (από τα οποία 4 χλμ. βρίσκονται σε μονοπάτι μέσα στο φαράγγι, 10 χλμ. σε αγροτικούς δρόμους και τα τελευταία 4 χλμ. στον ασφαλτοστρωμένο δρόμο που συνδέει τα χωριά Λούτσα και Άγιο Αθανάσιο).

Το τοπίο εναλλάσσεται με ταχείς ρυθμούς ανάμεσα σε απόκρημνους βράχους και οργιώδη βλάστηση ενώ η διαδρομή, διατρέχοντας τους δυτικούς πρόποδες της οροσειράς, καταλήγει στη σπηλιά Βοϊδοκλέφτρα, τόπο κατοικίας ανθρώπων κατά τη νεολιθική εποχή.

Ψωμί από ξυλόφουρνο
Στην κεντρική πλακόστρωτη πλατεία της Άνω Στενής θα συναντήσετε μια χειρόγραφη πινακίδα που σας υποδεικνύει να ακολουθήσετε τη δεξιά κατεύθυνση μέσα στα σοκάκια, όπου θα ανακαλύψετε έναν κρυμμένο θησαυρό της Στενής: τον ξυλόφουρνο της κυρίας Αθανασίας και του κυρίου Προκόπη. 47 χρόνια βγάζουν το ψωμί στον αγαπημένο τους τόπο, τη Στενή Ευβοίας.

57 χρόνια παντρεμένοι, σχεδόν 80 χρόνων και οι δυο τους σήμερα, μα το χαμόγελο, η αισιοδοξία και η διάθεση για δουλειά δεν λείπουν λεπτό από τη ζωή τους. Τα Σαββατοκύριακα φτιάχνουν παξιμάδια και βγάζουν δύο φουρνιές ψωμιών, 80 κομμάτια τη φορά. Μπαίνοντας σε αυτόν τον ξυλόφουρνο ο χρόνος μοιάζει να έχει σταματήσει πάνω στο ζύγι της παραδοσιακής ζυγαριάς, και το νόημα της ζωής τους να συνοψίζεται σε μια εικόνα: στην κρεμασμένη στον τοίχο μαγκούρα του κυρίου Προκόπη δίπλα στη ρόκα της κυρίας Αθανασίας.

Ο σπηλαιώδης ναός της Αγίας Κυριακής
Σε ένα ειδυλλιακό περιβάλλον με πλατανόδασος και αλλεπάλληλους καταρράκτες βρίσκεται πλαισιωμένος ο σπηλαιώδης ναός της Αγίας Κυριακής. Γιατί κτίστηκε σε αυτήν την τοποθεσία; Πριν από αρκετά χρόνια, ένας βοσκός ακολούθησε την κατσίκα του σε ένα άνοιγμα του βράχου, που αποδείχθηκε είσοδος σπηλαίου (λίγα μέτρα νοτιότερα από το σημείο όπου είναι η σημερινή είσοδος του ναού)

μέσα στο οποίο βρέθηκε η εικόνα της Αγίας Κυριακής. Ο ναός έχει ένα σπάνιο στοιχείο: το ιερό του δεν κοιτά – ως είθισται- Ανατολή αλλά Νότο και μάλιστα εικάζεται ότι χτίστηκε σε αρχαία τοποθεσία όπου βρισκόταν ο ναός της Αρτέμιδος. Άλλη εκδοχή αναφέρει ότι το ιερό δείχνει Νότο, προς το εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας ή της Αγίας Θεοδώρας, σαν να βρίσκονται σε μια νοητή ευθεία. Στο εσωτερικό του ο ναός διαθέτει κρήνη, όπου οι πιστοί θεωρούν το νερό της αγίασμα και ρίχνουν κέρματα, κάνοντας ευχές. Υπάρχει ένα χώρος δίπλα στον ναό όπου παλαιότερα τελούνταν υπαίθριες βαφτίσεις, αλλά διακόπηκαν διότι η Αγία Τράπεζα δεν είχε διαβαστεί. Κάθε Κυριακή στήνεται υπαίθρια αγορά και υπολογίζεται ότι είναι το τρίτο μεγαλύτερο πανηγύρι της Εύβοιας σε επισκέπτες.