ΑΡΚΕΤΑ ΑΝΤΙΣΟΒΙΕΤΙΚΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΓΟΥΣΤΑ ΜΑΣ

Μες από τη λογοτεχνική του προοπτική ο Ιβάν Ντενίσοβιτς μεταμορφώνεται στο πορτρέτο μιας υπαρξιακής ακρότητας, μιας δυνατότητας της ανθρώπινης ύπαρξης η οποία πάντα περιφέρεται στον ορίζοντα απωθημένη πλην όμως υπαρκτή. Ο Ιβάν Ντενίσοβιτς είναι ένα δυσοίωνο έργο: μας έρχεται από ένα δυσμενές παρελθόν για να καταθέσει στο παρόν μας το σκοτάδι του. Στο τέλος του αντιλαμβάνεσαι πως ακόμη και το δικαίωμα στην απελπισία είναι μια αισθηματική πολυτέλεια.

Ο Σολζενίτσιν ποτέ δεν υπήρξε δημοφιλής στην Ελλάδα. Τον θεωρούσαμε αρκετά αντισοβιετικό για τα γούστα μας. Τα εξαρτημένα αντανακλαστικά της «προοδευτικής» διανόησης τον απέρριπταν πριν καν τον διαβάσουν. Τον αντιμετώπιζαν πάντα ως έναν ιστριονικό θρησκόληπτο, ο οποίος γενικώς την είχε πατήσει εφ΄ όλης της ύλης.

Η αλήθεια είναι πως ούτε ο Ιβάν Ντενίσοβιτς, ούτε το Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ εμπνέουν αισιοδοξία. Και το κυριότερο, δεν καταθέτουν αυτόν τον συναισθηματικό νταλκά με τον οποίο μας αρέσει να προσεγγίζουμε την Ιστορία. Ίσως γι΄ αυτόν τον λόγο αξίζει να ξαναδιαβαστούν.

Ας μην παραλείψω να επισημάνω την έξοχη μετάφραση από τα ρωσικά του Δημήτρη Τριανταφυλλίδη.