ΝΕΑ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΗ

Παραφράζω εδώ ιδέες από το τελευταίο, απολαυστικό βιβλίο του Ζακ Ρανσιέρ, Le spectateur mancip ( Ο χειραφετημένος θεατής ), που εκδόθηκε πριν από ένα μήνα στη Γαλλία. Μαθητής του Αλτουσέρ που αποχώρησε από τον κύκλο του τον Μάη του ΄68 και καθηγητής Φιλοσοφίας στο Παρίσι, ο Ρανσιέρ είναι από τους πιο σημαντικούς θεωρητικούς του πολιτικού στην τέχνη. Στο καινούργιο του βιβλίο υποστηρίζει ότι η πολιτική κριτική και τέχνη έχουν φτάσει σε αδιέξοδο γιατί είναι προσκολλημένες σε μια παραδοσιακή ιδέα «διαφώτισης» του θεατή. Αντ΄ αυτού, παρακολουθώντας τις καινούργιες εξεγέρσεις, πρέπει να βρούμε καινούργια μοντέλα τέχνης, εκπαίδευσης και πολιτικής κριτικής, όπου ο θεατής θα αντιμετωπίζεται ως ισότιμος, όπου ένας καινούργιος διάλογος θα αρχίσει μεταξύ αυτών που μέχρι τώρα θεωρούσαμε πομπούς και δέκτες. Η κοινωνική χειραφέτηση σήμερα αρχίζει, λέει ο Ρανσιέρ, από τη στιγμή που παύουμε να θεωρούμε τον θεατή παθητικό δέκτη και τον αντιμετωπίζουμε ως ενεργό συμμέτοχο. Από τη στιγμή που αρχίζουμε να αμφισβητούμε στην πράξη τη διαφορά μεταξύ κοιτάζω και αντιδρώ, ακούω και φωνάζω, παρακολουθώ και διαδηλώνω. Από τη στιγμή που, πριν το καταλάβουν οι πολιτικές, ο θεατής μπορεί να έχει κατέβει στους δρόμους.