Η ανάποδη τροχιά της ζωής

ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΞΕΡΕΙΣ ΤΙ ΣΟΥ ΕΠΙΦΥΛΑΣΣΕΙ Η
ΖΩΗ! ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΝΑ ΓΕΝΝΗΘΕΙΣ ΓΕΡΟΣ,
ΑΛΛΑ…ΓΕΡΟΣ, ΟΠΩΣ ΣΤΗΝ «ΑΠΙΣΤΕΥΤΗ
ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΠΕΝΤΖΑΜΙΝ ΜΠΑΤΟΝ»,
ΤΗ ΝΟΥΒΕΛΑ ΤΟΥ ΣΚΟΤ ΦΙΤΖΕΡΑΛΝΤ,
ΠΟΥ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΘΗΚΕ ΣΕ ΜΙΑ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΗ
ΤΑΙΝΙΑ, ΜΕ ΤΟΝ ΜΠΡΑΝΤ ΠΙΤ
ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΕΪΤ ΜΠΛΑΝΣΕΤ.
Η αρχική ιδέα μιας ζωής αντίστροφης, που θα ξεκινούσε από τα γεράματα για να καταλήξει στη νηπιακή ηλικία, φαίνεται ότι ανήκει στον Μαρκ Τουέιν και στη διατυπωμένη ανορθόδοξη σκέψη του «Ίσως να ήμασταν περισσότερο ευτυχισμένοι, αν γεννιόμασταν 80 ετών και σταδιακά πλησιάζαμε τα 18». Σκέψη που ενέπνευσε στον Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ την Απίστευτη Ιστορία του Μπέντζαμιν Μπάτον (Ερατώ), μια νουβέλα που μοιάζει περισσότερο με σχεδίασμα ή αφηγηματικό πείραμα.

Στην προπολεμική Βαλτιμόρη του 1860, το ζεύγος Ρότζερ Μπάτον, με «θέση ζηλευτή, τόσο κοινωνική όσο και οικονομική», ανακαλύπτει με τρόμο και φρίκη ότι το πολυαναμενόμενο πρώτο τους παιδί, αντί για ροζ μαγουλάκια και αθώο ύφος βουβής έκπληξης για τον ερχομό του στον αριστοκρατικό κόσμο της Ομοσπονδίας, είναι ένας «γηραιός άντρας, γύρω στα εβδομήντα, [που] τα αραιά του μαλλιά ήσαν σχεδόν άσπρα και από το πιγούνι του απλωνόταν μια μακριά άσπρη γενειάδα». Με άλλα λόγια ένα μωρό εβδομήντα ετών, που ζητούσε από τον σαστισμένο πατέρα του να τον απαλλάξει από τις γελοίες φασκιές και να του βρει ένα μπαστούνι για να μπορέσει να την κάνει από το νοσοκομείο!

Άκαρδος συγγραφέας
Έκπληξη δεν αποτελεί που ο δυστυχής πατέρας δεν μπόρεσε να συμβιβαστεί με ένα βρέφος Μαθουσάλα, ύψους ενός μέτρου και εβδομήντα, που έμοιαζε περισσότερο με τον παππού του και παρ΄ όλο που έβαφε μαύρα τα μαλλιά του, δεν μπορούσε να υπηρετήσει επαρκώς καμία ψευδαίσθηση παιδιού. Ούτε το ότι ο Μπέντζαμιν Μπάτον διανύοντας αντίστροφα και μοναχικά τον χρόνο της ζωής του, σε πλήρη έλλειψη συγχρονισμού με συμπολίτες, συγγενείς, σύζυγο και παιδί, βιώνει αλλεπάλληλα οξύμωρα και ματαιώσεις.

Πώς να γίνεις δεκτός ως πρωτοετής φοιτητής στο Χάρβαρντ όταν έχεις όψη πενηντάρη, πώς να καταταγείς στο στράτευμα όταν στα 48 μοιάζεις με δεκάχρονο αγόρι, τι να κάνεις όταν ο έρωτας για την εκπάγλου καλλονής σύζυγο γκριζάρει μαζί με το χρώμα των υπέροχων στιλπνών μαλλιών της, ενώ εσύ δονείσαι από τον δυναμισμό μιας νεότητας που οδηγείται στην εφηβεία λίγο πριν από το τέλος της… αρχής; Αν κάτι προσδοκάς στην παράδοξη αυτή τροχιά ζωής είναι την ώρα που η σωματική ηλικία θα συμπέσει με τη χρονική, ελπίζοντας ότι, έστω και πρόσκαιρα, «το γκροτέσκο που έχει σημαδέψει τη γέννησή σου θα παύσει να ισχύει».

Έκπληξη αποτελεί ο μάλλον μονοδιάστατος τρόπος που ο Φιτζέραλντ προσεγγίζει εδώ τον αλλόκοτο ήρωά του. Όταν το αρχικό ξάφνιασμα αφηγηματικών προσώπων και αναγνωστών ξεπεραστεί, ο Μπέντζαμιν Μπάτον μένει αβοήθητος στην ασύμβατη τροχιά της ζωής του από τα 80 στα 8, όχι μόνον από το συντηρητικό και ασυγκίνητο κοινωνικό και συγγενικό του περιβάλλον, αλλά και από τον μάλλον άκαρδο, κατά τα λοιπά, σπουδαίο συγγραφέα. Οι πολυεπίπεδοι εν δυνάμει συμβολισμοί και οι υποφαινόμενες σημάνσεις εγκαταλείπονται σαν μετέωρες παραφυάδες της σύντομης ιστορίας, προβάλλοντας έναν ήρωα ψυχρό, απλοϊκά κυνικό, αμήχανο και εγωπαθή να παραδέρνει σαν το τέρας του τσίρκου από τα γηρατειά στη βρεφική ηλικία, μέχρι που «όλα σκοτείνιασαν και η άσπρη του κούνια και τα αχνά πρόσωπα που κινούνταν από πάνω του… έσβησαν όλα ολότελα από το μυαλό του», και ο συγγραφέας έβαλε την τελεία του τέλους στη νουβέλα, με αναγνώσιμη ανακούφιση!

Francis Scott Fitzgerald

Η ΑΠΙΣΤΕΥΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΜΠΕΝΤΖΑΜΙΝ ΜΠΑΤΟΝ

ΜΤΦ. ΓΙΩΡΓΟΣ- ΙΚΑΡΟΣ ΜΠΑΜΠΑΣΑΚΗΣ ΕΚΔ. ΕΡΑΤΩ, 2009