Με τ΄ ανάποδα δέλτα κάτω από τη φούστα

ΤΡΥΦΕΡΟΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΤΥΦΟΣ ΛΥΡΙΣΜΟΣ, ΑΠΟΣΤΑΓΜΕΝΟΣ
ΑΠΟ ΕΞΗΝΤΑΧΡΟΝΗ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ. Ο ΤΙΤΟΣ ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ
ΑΥΤΟΑΝΘΟΛΟΓΕΙΤΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΜΑΣ ΞΕΝΑΓΕΙ
ΣΤΟ ΠΟΙΗΤΙΚΟ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝ ΜΕ ΠΥΞΙΔΑ ΤΗΝ ΕΡΩΤΙΚΗ
ΑΙΣΘΗΣΗ, ΥΠΟΚΩΦΑ Η ΑΠΡΟΚΑΛΥΠΤΑ ΔΙΑΤΥΠΩΜΕΝΗ
Η ποιητική γενιά του Πατρίκιου, η πρώτη μεταπολεμική, αναφέρεται συνήθως ως γενιά «στρατευμένη». Οι σκληρές συνθήκες της εποχής (πόλεμος, κατοχή, εμφύλια διαμάχη, επάλληλες εξορίες) καλούσαν σε αγωνιστική συμμετοχή, σε πολιτική σκέψη και πράξη και απέτρεπαν ως νοσηρή αισθηματολογία την αποτύπωση μύχιων, προσωπικών διαθέσεων: τα τραγούδια όφειλαν να είναι αισιόδοξα, εγερτήρια, ο ερωτισμός να μετασχηματίζεται σε πολιτικό πάθος και συντροφικότητα, σαν να ήταν κάτι για το οποίο έπρεπε να ντρέπεσαι. Η λογοκρισία και, συνηθέστερα, η αυτολογοκρισία καθήλωναν το ερωτικό ήθος σε «νεκρή ζώνη» και υποχρέωναν τους αριστερούς ποιητές να μιλούν με διφορούμενη, σχεδόν ασώματηγλώσσα. Ωστόσο, μέσα από την πολλαπλή καταπίεση και στρέβλωσή του το ερωτικό σύνδρομο θάλλει και βρίσκει τρόπους να δηλώσει την επιθυμία, την έλξη, τη φαντασία ή ακόμη και τη φαντασίωση. Ο τίτλος της μονοθεματικής παρούσας συλλογής ( Λυσιμελής πόθος ), δάνειος από σπάραγμα του Αρχίλοχου, εκφράζει καλά τη σωματική αμεσότητα που σαρκώνει τα ογδόντα έξι επιλεγμένα ποιήματα και κλιμακώνεται από τη στέρηση, τη νοσταλγία ή την αναπόληση έως την αλογόκριτη ερωτική πρόσκληση και κατάφαση (« Όπου μ΄ άγγιζες πονούσα./ Όπου δεν μ΄ άγγιζες/πονούσα »): έρωτες εφηβικοί και ανολοκλήρωτοι, έρωτες εμποδισμένοι, έρωτες ολοκληρωμένοι, όνειρα ερωτικά και ερωτικοί εφιάλτες, ερωτική δίψα και ερωτικός κόρος κυματίζουν στην ποίηση του Πατρίκιου από τα νεανικά ίσαμε τα ώριμα γραπτά του- ο ίδιος διευκρινίζει πως πρόκειται για μια παραγωγή που εκτείνεται από το 1949, ίσως και 1947, έως το 2007.

Εικόνες μουντές: « Οι απέραντες εκτάσεις μετρημένες/ μ΄έτη φωτός δεν μου λένε τίποτα./ Εσύ ήσουνα λίγα μέτρα μακριά/ και δεν μπορούσα να σ΄αγγίξω/ σαν απλησίαστο απλανή αστέρα ». Ο έρωτας ως διαρκής μετάθεση, αβέβαιη παραπομπή σε απροσδιόριστο μέλλον: « Κάθε στιγμή και μια σταγόνα/ κάθε σταλιά κι ένα μόριο αλατιού./ Υψώνονται οι σταλαγμίτες/ οι σταλακτίτες χαμηλώνουν./ Ίσως μες στις χιλιετηρίδες/ που έχουμε μπροστά μας/ γίνει το θαύμα να συναντηθούμε ». Αλλά και ερωτική ευεξία που συνδυάζεται με δροσερές στιγμές από τα παλιά και κωδικοποιείται ακριβώς στον τίτλο Ανάμνηση από την Αθήνα: « Ταράτσες με ραγισμένες μαλτεζόπλακες / ρουφώντας τη βροχή πλυσταριά χαμηλοτάβανα/ γούρνες με παλιές καπελιέρες και στοίβες περιοδικά/ μπρούντζινες βρύσες λειωμένο σαπούνι της μπουγάδας/ σκάλες ξύλινες πλυμένες με ποτάσα και σκάλες/ σιδερένιες εξωτερικές σαν ορθά κοχύλια γυμνωμένα./ Κι όπως τις ανεβαίναν τρέχοντας/ η Θέκλα η Θεοδώρα η Θεώνη/ σε κάθε σκαλί φανέρωναν μια γωνιά της σάρκας τους./ Η Θέκλα η Θεοδώρα η Θεώνη/ με τα κινούμενα θήτα της ιδρωμένης τους μασχάλης/ τ΄ ανάποδα δέλτα κάτω από τη φούστα/ και τα κυματιστά ωμέγα/ στεφανωμένα με τον φιόγκο της ποδιάς ».

Γνώρισμα
Ομολογημένος ή ανομολόγητος, έμμεσα σηματοδοτούμενος ή ένστικτος και κυριολεκτούμενος, ο έρωτας αποτελεί βασικό, συστατικό γνώρισμα της ποιητικής του Πατρίκιου, τη διαμορφώνει και την εξελίσσει. Η γενιά του έχασε πολύ νωρίς την αθωότητά της, ωρίμασε στη δίνη της παραφοράς και της σύγκρουσης και αναγκάστηκε να ασκήσει την κριτική (και αυτοκριτική) ματιά της προκειμένου να διεκδικήσει και να κατακτήσει πολιτικό και ποιητικό ήθος.Πολλές φορές αυτό έγινε με συντριβή οραμάτων, προσωπικές και συλλογικές διαψεύσεις, ιδεολογικούς σεισμούς, μεγάλες ρήξεις- είναι περίπου η διαδρομή και το ναυάγιο των ερώτων: « Όπως αθόρυβα τελειώνει η κάθε μέρα/ ένα κομμάτι της αγάπης μεταμορφώνεται σε πάγο/ ένα κομμάτι του κορμιού μεταμορφώνεται σε θάνατο ». Κοιτάσματα
Τα τραύματα, οι εμπειρίες, οι ματαιώσεις, οι απώλειες ενδέχεται να μεταλλαχθούν σε πολύτιμα κοιτάσματα για όποιον αποφασίσει να μην τα παρακάμψει μήτε να τα ακυρώσει, αλλά να τα χρησιμοποιήσει σμιλεύοντας την ευαισθησία του. Ο Πατρίκιος επέλεξε όχι απλώς να επιβιώσει, αλλά να ζήσει και τούτο σημαίνει όρεξη για δράση, για έρωτα, για παιχνίδι, για αναμέτρηση με την γκριζάδα της καθημερινότητας, απαίτηση για χαρά, απόλαυση, πληρότητα πνεύματος και αισθήσεων: ισορροπίες κερδισμένες με καιρό και με κόπο. Τούτη η συλλογή των ερωτικών του, στην ουσία ένα δοξαστικό του έρωτα, δεν είναι λοιπόν μια τυπική θεματική συνάθροιση ποιημάτων, ενέργεια αναδρομικής ή ευκαιριακής ισχύος, αλλά γενναία, δημόσια αναγνώριση του έρωτα ως ποιητικής δωρεάς, ως ιδρυτικής συνθήκης της γραφής του και της οικονομίας του λόγου του.

Τίτος Πατρίκιος

ΛΥΣΙΜΕΛΗΣ ΠΟΘΟΣ

ΕΚΔ. ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ & ΔΙΑΤΤΩΝ, 2008 ΣΕΛ. 135, ΤΙΜΗ: 19 ΕΥΡΩ