Τι σκέφτονται οι άντρες;

ΕΝΑ ΑΠΕΝΟΧΟΠΟΙΗΜΕΝΟ
ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ
ΓΙΑ ΟΛΑ
ΟΣΑ ΣΚΕΦΤΟΜΑΣΤΕ
ΕΝΟΧΙΚΑ. ΔΗΛΑΔΗ,
ΓΙΑ ΤΟ ΕΞΗΣ ΕΝΑ: ΤΟ
ΣΕΞ. Ο ΦΙΛΙΠ ΡΟΘ,
ΣΤΟ ΠΙΟ ΕΥΠΩΛΗΤΟ
ΚΑΙ ΞΕΚΑΡΔΙΣΤΙΚΟ
ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ, ΜΙΛΑ
ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΥΝΑΝΙΣΜΟ,
ΤΟ ΣΕΞ
ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΑΝΤΑΧΟΥ
ΠΑΡΟΥΣΑ ΜΑΝΑ
ΤΩΝ ΑΓΟΡΙΩΝ. ΕΣΕΙΣ ΘΑ ΤΟ ΚΑΝΑΤΕ ΜΕ ΕΝΑ ΣΥΚΩΤΙ;
Σύνδρομο Πόρτνοϊ: «Διαταραχή κατά την οποία έντονες ηθικές και αλτρουιστικές ορμές συγκρούονται αδιαλείπτως με ακραίες σεξουαλικές επιθυμίες, συχνάκις διεστραμμένης φύσεως». Ο Φίλιπ Ροθ τιτλοφόρησε το βιβλίο του από ένα σύνδρομο, το οποίο απέδωσε στον βασικό του ήρωα, τον Αλεξάντερ Πόρτνοϊ. Το βιβλίο έγινε επιτυχία, πούλησε, μεταφράστηκε. Ο όρος «σύνδρομο Πόρτνοϊ» άρχισε να χρησιμοποιείται στην καθομιλουμένη και να δηλώνει τον σεξομανιακό άρρενα.

Ο Φίλιπ Ροθ εξέδωσε το βιβλίο το 1967. Ήταν τριάντα τεσσάρων χρονών, συνομήλικος με τον ήρωά του. Είχε προηγηθεί το Αντίο Κολόμπους, το 1959. Όμως στον Πόρτνοϊ, ο Ροθ εγκατέλειψε τη ραφιναρισμένη πρόζα. Έγραψε έναν ωμό χειμαρρώδη μονόλογο για τις αντρικές εμμονές.

Το βιβλίο στήνεται ως μονόλογος του Αλεξάντερ Πόρτνοϊ προς τον ψυχίατρό του, Δόκτορα Σπιλφόγκελ. Ο Πόρτνοϊ αφηγείται με ζωντανό, ρέοντα, υψηλής θερμοκρασίας λόγο τις παιδικές, εφηβικές, νεανικές του μνήμες. Τα συμβάντα που καθόρισαν τις σεξουαλικές του εμμονές και τη σεξουαλική του συμπεριφορά.

Εβραίος από πατέρα και μάνα, με μυτόγκα και ενοχική διαπαιδαγώγηση, ο Πόρτνοϊ περνά ως φυσιολογικό παιδί ένα φλογερό οιδιπόδειο με τη μάνα του. Φτάνει σε μια εκρηκτική εφηβεία: Η αγάπη και το μίσος για τους γονείς συνυπάρχουν, η επανάσταση χτυπάει κόκκινο, οι ορμόνες το ίδιο. Ο Πόρτνοϊ αυνανίζεται στις λερές κάλτσες του κάθε βράδυ. Αυνανίζεται με μήλο, μπουκάλι, συκώτι. Πιο συγκεκριμένα, με το συκώτι που θα μαγειρέψει λίγο μετά η μητέρα του για το δείπνο.

Η εμμονή
Η εμμονή για σεξ και η σχεδόν καταναγκαστική σχέση του με τον αυνανισμό διαμορφώνουν τον νεαρό Πόρτνοϊ. Στο ενοχικό σύνδρομο που περιτυλίγει τις επιθυμίες του, έρχεται να προστεθεί η πανίσχυρη έλξη που του ασκούν οι χριστιανές. Του είναι αδύνατον να φτιάξει σχέση με μια καλή εβραία κοπέλα, όπως οι άλλοι γύρω του.

«Ο Ρασκόλνινοφ της μαλακίας», όπως χαρακτηρίζει ο ίδιος τον εαυτό του, ζει σε εβραίικο περιβάλλον «τελετουργικής γκρίνιας». Ψωνίζει στον δρόμο τη Μαίρη Τζέιν Ριντ, μια βλάχα και αμόρφωτη καλλονή, η οποία όμως βάζει φωτιά στις σεξουαλικές του φαντασιώσεις. Έχουν προηγηθεί η Κέι Κάμπελ, μια εύσωμη και ισορροπημένη διανοούμενη, και η Σάρα Άμποτ Μόλσμπι, μια καθωσπρέπει αρσακειάδα.

Έπειτα από ένα επεισοδιακό ταξίδι στην Αθήνα, ο Πόρτνοϊ εγκαταλείπει τη Μαίρη Τζέιν, την επονομαζόμενη και «Μαϊμού» και καταλήγει στο Ισραήλ, για να ανακαλύψει ότι είναι αδύνατον να του σηκωθεί στη Γη της Επαγγελίας.

Η σπαρταριστή σεξουαλική ειλικρίνεια του μονολόγου θα ήταν (ίσως) αδιανόητη έξω από τα συμφραζόμενα της σεξουαλικής επανάστασης της δεκαετίας του 1960. Η κριτική επεσήμανε πως ο βρωμόστομος αφηγητής του Ροθ οφείλει πολλά στους αφηγηματικούς τρόπους της stand-up comedy και ιδιαιτέρως στον Λένι Μπρους, που έγινε γνωστός στα αμερικανικά κλαμπ ως «Λένι ο βρωμόστομος». Η ανερυθρίαστη γλώσσα του Ροθ αποδίδεται με όλες τις λάμες και τη θέρμη της από τον έμπειρο και παιγνιώδη μεταφραστή Αχιλλέα Κυριακίδη.

Η Κλαιρ Μπλούμ, δεύτερη σύζυγος του Ροθ, με την οποία χώρισε επεισοδιακά, στο βιβλίο της Τhe Facts (Τα γεγονότα) ανιχνεύει τις ομοιότητες του Ροθ με τον αφηγητή του, τον Πόρτνοϊ. Σημειώνει πως ο Ροθ έχει την ίδια ηλικία, παιδεία και ανατροφή με τον Πόρτνοϊ και πως η «Μαϊμού» είναι η πρώτη γυναίκα του Ροθ. Ο ίδιος ο Φίλιπ Ροθ απεχθάνεται παρόμοιες βιογραφικές προσεγγίσεις και κάνει λόγο (σε άλλο βιβλίο του) για το θέμα της ντετεκτιβίστικης προσέγγισης της λογοτεχνίας, χρησιμοποιώντας το προσωπείο του συγγραφέα Ζούκερμαν, που μιλά για τον ήρωά του Καρνόφσκι.

Η απόλαυση
Το σύνδρομο Πόρτνοϊ απαγορεύτηκε στην Αυστραλία, έγινε κινηματογραφική ταινία το 1972 με τους Ρίτσαρντ Μπέντζαμιν και την Κάρεν Μπλακ και έκανε γνωστό τον Ροθ στο πλατύ κοινό. Πέρα από απολαυστικό ανάγνωσμα, το οποίο συζητά το μέγα θέμα του σεξ, με έναν τρόπο που θυμίζει αρκετά την υπονομευτική και σπαρταριστή προσέγγιση του θέματος από τον Γούντι Άλεν, το αφήγημα του Ροθ αποτυπώνει τον ορμονικό πυρετό της εφηβείας και της νεανικής ζωής με αξιομνημόνευτο τρόπο.

Είμαστε σε μια βαρετή συγκέντρωση και κάποιος κάνει ξαφνικά λόγο για σεξ. Όλα τα κεφάλια γυρνάνε, η συζήτηση ανάβει, το γέλιο δεν θα αργήσει να ξεσπάσει. Γιατί αυτό είναι το σεξ, όταν το συζητάμε με ειλικρίνεια: Τόσο ξεσηκωτικό και διασκεδαστικό, όπως και όταν το κάνουμε στην κρεβατοκάμαρά μας.

Ρhilip Roth

ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΡΤΝΟΪ

ΜΤΦ. ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ ΕΚΔ. ΠΟΛΙΣ, 2008, ΣΕΛ: 316