Στην αρένα της Λιμνούπολης

Ο ΚΑΡΛ ΜΠΑΡΚΣ ΗΤΑΝ Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ. ΔΕΚΑΤΕΣΣΕΡΙΣ ΚΑΛΟΙ
ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΣΕ ΜΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΜΕ ΔΕΚΑ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΠΟΥ ΣΥΝΟΜΙΛΟΥΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ
Έως πριν από λίγα χρόνια, ξέραμε τούς ήρωες των κόμικς και των κινουμένων σχεδίων, δεν ξέραμε τίποτα για τα πρόσωπα που ζωγράφιζαν τις ιστορίες τους. Ο Μίκι, ο Ντόναλντ και όλα τα υπόλοιπα ζωόμορφα δημιουργήμα- τα του σύμπαντος του Ουόλτ Ντίσνεϊ που μοιάζουν με ανθρώπους θεωρήθηκαν σήματα κατατεθέντα μιας παγκόσμιας λαϊκής / παιδικής κουλτούρας της ομοιομορφίας. Αποτέλεσμα: Οι σοβαροί αναλυτές των καλλιτεχνικών και κοινωνικών φαινομένων είτε τα προσπερνούσαν ως απλοϊκά είτε τα επέκριναν ως «εισαγωγή των παιδιών στην ενσωμάτωση στις αξίες του καπιταλισμού». Αποκορύφωμα, οι μαρξιστικές προσεγγίσεις (πιο γνωστή, η ανάλυση των Ντορφάν και Ματλάρ «Ντόναλντ, ο απατεώνας. Η διήγηση του ιμπεριαλισμού στα παιδιά» Εκδ. Ύψιλον) σύμφωνα με τις οποίες ο Ντόναλντ είναι ένα συμβιβασμένο παράσιτο, ο Μίκι ένας συνεργάτης του συστήματος κι ο Σκρουτζ, ο ιδεότυπος του καπιταλιστή.

Η παραπάνω ανάγνωση, επιφανειακή και ιδεοληπτική, άρχισε να καταρρέει κυρίως από τη δεκαετία του 1970, όταν η εκδοτική εταιρεία Gladstone εξέδωσε το σύνολο των εικονογραφημένων ιστοριών του Καρλ Μπαρκς, του προσώπου που ανέλαβε το 1942, να σχεδιάζει κόμικς με τα παπιά του Ντίσνεϊ και χάρη στη δημιουργική ιδιοσυγκρασία του η Λιμνούπολη και ο κόσμος της έγινε μια δημιουργική αρένα, διαρκώς εμπλουτιζόμενη με μυθιστορηματικούς χαρακτήρες, αφηγηματικές καινοτομίες, αισθητικούς πειραματισμούς. Σχεδόν ταυτόχρονα, άρχισαν να πληθαίνουν οι κριτικές αναγνώσεις των κόμικς του Ντίσνεϊ.

Στην Ελλάδα, χάρη στο περιοδικό «Κόμιξ», έχουμε από το 1988, πληρέστατη εικόνα των τάσεων, των δημιουργών, της εξέλιξης των κόμικς του Ντίσνεϊ. Είναι μια εικόνα που συμπληρώνεται συνεχώς αφού κόμικς Ντίσνεϊ συνεχίζουν να παράγονται, όχι μόνο στην Αμερική αλλά και στην Ιταλία, στη Σκανδιναβία και στη Λατινική Αμερική. Σε μια εποχή που οι εικογραφημένες αφηγήσεις διεκδικούν μερίδιο ενδιαφέροντος από το κοινό της σοβαρής λογοτεχνίας, τα κόμικς Ντίσνεϊ ακολουθούν τη φορά των πραγμάτων. Γεγονός που επιβάλλει οι καινούργιες ιστορίες να επιθυμούν τον διάλογο με τα κόμικς, κυρίως, του Μπαρκς, που είναι ο πιο συγκροτημένος και πιο ευρηματικός αφηγητής.

Διάλογο με τον Μπαρκς επιχειρούν και οι 10 ιστορίες που απαίτησαν τη συνεργασία 14 σχεδιαστών και σεναριογράφων, για μια έκδοση- φόρο τιμής στον Μπαρκς, επί τη ευκαιρία της συμπλήρωσης 100 χρόνων από τη γέννησή του. Κυκλοφόρησαν το 2001 και συγκεντρώθηκαν τώρα σε μια έκδοση για το ελληνικό κοινό. Σ΄ αυτή μπορεί ο αναγνώστης να δει πόσο πιστός στην αφηγηματική γραμμή του Μπαρκς παραμένει ο Βίκαρ, πόσο δημιουργικός είναι ο διάλογος με τον δάσκαλο του Ντον Ρόσα, πόσο ο κοινωνικός ρεαλισμός του Ντάαν Γίπες συναντά τα γκαγκ της κλασικής βουβής κωμωδίας, πώς ο Ουίλιαμ Βαν Χορν γεφυρώνει την παράδοση του κόμικς της εποχής των σκαπανέων με το σήμερα… Ωραίο βιβλίο, οι μανιακοί θα το λατρέψουν.

OΙ ΕΠΙΓΟΝΟΙ ΤΟΥ ΚΑΡΛΜΠΑΡΚΣ

ΕΚΔ. ΝΕΑ ΑΚΤΙΝΑ, ΑΘΗΝΑ 2008 ΣΕΛ. 144, ΤΙΜΗ: 16 ΕΥΡΩ